1 Makkabeeen 14
Petrus Canisius Bible, 1939 (De Heilige Schrift)
Douay-Rheims Bible, American Edition (1899)
1In het jaar 172 riep koning Demétrius zijn troepen bijeen, en trok naar Medië, om daar versterking te zoeken voor zijn strijd tegen Trúfon.
1In the year one hundred and seventy-two, king Demetrius assembled has army, and went into Media to get him succours to fight against Tryphon.
2Toen echter Arsakes, de koning van Perzië en Medië vernam, dat Demétrius in zijn gebied was doorgedrongen, zond hij een van zijn veldheren, om hem levend gevangen te nemen.
2And Arsaces the king of Persia and Media heard that Demetrius was entered within his borders, and he sent one of his princes to take him alive, and bring him to him.
3Deze trok op, versloeg het leger van Demétrius, nam hem gevangen en bracht hem voor Arsakes, die hem in de kerker liet werpen.
3And he went and defeated the army of Demetrius: and took him, and brought him to Arsaces, and he put him into custody.
4Al de dagen van Sjimon genoot het land van Juda rust; Want hij was bedacht op het heil van zijn volk. Zij verheugden zich over zijn macht, En over zijn roem al die tijd.
4And all the land of Juda was at rest all the days of Simon, and he sought the good of his nation: and his power, and his glory pleased them well all his days.
5Hij veroverde de haven van Jóppe, zijn hoogste roem, En opende een toegang voor de eilanden in zee;
5And with all his glory he took Joppe for a haven, and made an entrance to the isles of the sea.
6De grenzen van zijn volk breidde hij uit, En maakte zich meester van het land.
6And he enlarged the bounds of his nation, and made himself master of the country.
7Hij hield velen gevangen, Bedwong Gézer, Bet-Soer en de burcht: Hij verwijderde de ontering er uit, Zonder dat iemand hem weerstand bood.
7And he gathered together a great number of captives, and had the dominion of Gazara, and of Bethsura, and of the castle: and took away all uncleanness out of it and there was none that resisted him.
8Men bebouwde zijn akker, En in vrede zijn land; De bodem bracht zijn gewassen voort, En de boom op het veld zijn vruchten.
8And every man tilled his land with peace: and the land of Juda yielded her increase, and the trees of the fields their fruit.
9Grijsaards zaten langs de straten, En bespraken allen de welvaart; De jongemannen waren met glorie bekleed En met het krijgsgewaad.
9The ancient men sat all in the streets, and treated together of the good things of the land, and the young men put on them glory, and the robes of war.
10Hij voorzag de steden van voedsel, Rustte ze als vestingen uit, Zodat zijn naam met eer werd genoemd Tot aan de grenzen der aarde.
10And he provided victuals for the cities, and he appointed that they should be furnished with ammunition, so that the fame of his glory was renowned even to the end of the earth.
11Vrede bracht hij over het land, Israël juichte van vreugde.
11He made peace in the land, and Israel rejoiced with great joy.
12Iedereen zat onder zijn wijnstok en vijg, Niemand, die hen verontrustte.
12And every man sat under his vine, and under his fig tree: and there was none to make them afraid.
13Er was in het land geen vijand meer over, De koningen waren machteloos in die dagen;
13There was none left in the land to fight against them: kings were discomfited in those days.
14Voor alle wankelmoedigen van zijn volk Was hij een stut. Vol ijver was hij voor de wet, En roeide alle afvalligen en boosdoeners uit;
14And he strengthened all those of his people that were brought low, and he sought the law, and took away every unjust and wicked man.
15Hij was bezorgd voor de luister van het heiligdom, En vergrootte het getal der tempelvaten.
15He glorified the sanctuary, and multiplied the vessels of the holy places.
16Toen in Rome en Sparta het bericht was doorgedrongen, dat Jonatan was gestorven, was men daarover zeer bedroefd.
16And it was heard at Rome, and as far as Sparta, that Jonathan was dead: and they were very sorry.
17Maar toen ze vernamen, dat zijn broer Sjimon in zijn plaats hogepriester was geworden en over het land en de steden regeerde,
17But when they heard that Simon his brother was made high priest in his place, and was possessed of all the country, and the cities therein:
18schreven zij hem een brief op koperen platen, om de vriendschap en het bondgenootschap te vernieuwen, die zij met zijn broer Judas en Jonatan hadden gesloten.
18They wrote to him in tables of brass, to renew the friendship and alliance which they had made with Judas, and with Jonathan his brethren.
19Dit schrijven werd in de volksvergadering te Jerusalem voorgelezen.
19And they were read before the assembly in Jerusalem. And this is the copy of the letters that the Spartans sent.
20Het afschrift van de brief, die de Spartanen zonden, luidt als volgt: De opperhoofden van Sparta en de stad, aan den hogepriester Sjimon, de oudsten, de priesters en het overige volk der Joden, hun broeders: heil!
20The princes and the cities of the Spartans to Simon the high priest, and to the ancients, and the priests, and the rest of the people of the Jews their brethren, greeting.
21De gezanten, die gij naar ons volk hebt afgevaardigd, hebben ons ingelicht over uw roem en aanzien, en wij hebben ons over hun komst verheugd.
21The ambassadors that were sent to our people, have told us of your glory, and honour, and joy: and we rejoice at their coming.
22De onderhandelingen hebben wij als volgt in de staatsbesluiten opgenomen: Noeménius, de zoon van Antiochus, en Antipater, de zoon van Jáson, zijn bij ons gekomen als gezanten der Joden, om de vriendschap met ons te vernieuwen.
22And we registered what was said by them in the councils of the people in this manner: Numenius the son of Antiochus, and Antipater the son of Jason, ambassadors of the Jews, came to us to renew the former friendship with us.
23Het volk besloot, deze mannen eervol te ontvangen, en een afschrift van hun voorstellen in de staatsakten op te nemen, om het volk der Spartanen daaraan te herinneren. Een afschrift hiervan hebben zij den hogepriester Sjimon doen toekomen.
23And it pleased the people to receive the men honourably, and to put a copy of their words in the public records, to be a memorial to the people of the Spartans. And we have written a copy of them to Simon the high priest.
24Daarna zond Sjimon Noeménius naar Rome met een groot gouden schild ter waarde van duizend pond, om het bondgenootschap met hen te vernieuwen.
24And after this Simon sent Numenius to Rome, with a great shield of gold the weight of a thousand pounds, to confirm the league with them. And when the people of Rome had heard
25Toen het volk dit alles vernam, riep het uit: Hoe kunnen wij Sjimon en zijn zonen onze dankbaarheid betuigen?
25These words, they said: What thanks shall we give to Simon, and his sons?
26Want hijzelf, zijn broers en het huis van zijn vader hebben zich als helden gedragen, hebben Israël van zijn vijanden verlost en het zijn vrijheid verzekerd. Daarom lieten zij op koperen platen een oorkonde opmaken, welke men aan een zuil op de berg Sion liet slaan.
26For he hath restored his brethren, and hath driven away in fight the enemies of Israel from them: and they decreed him liberty, and registered it in tables of brass, and set it upon pillars in mount Sion.
27De oorkonde luidde aldus: Op de achttiende Eloel van het jaar 172, het derde jaar van Sjimon, hogepriester
27And this is a copy of the writing: The eighteenth day of the month Elul, in the year one hundred and seventy-two, being the third year under Simon the high priest at Asaramel,
28en vorst van Gods volk, hebben wij in een grote vergadering van priesters en volk, van volksleiders en oudsten des lands het volgende besluit genomen:
28In a great assembly of the priests, and of the people, and the princes of the nation, and the ancients of the country, these things were notified: Forasmuch as there have often been wars in our country,
29In de talrijke oorlogen, die in ons land zijn uitgebroken, hebben Sjimon, de zoon van Mattatias en afstammeling van de zonen van Jojarib, alsmede zijn broeders hun leven veil gehad en weerstand geboden aan de vijanden van hun volk, om hun heiligdom en de wet te behouden. Daardoor hebben zij hun volk in hoog aanzien gebracht.
29And Simon the son of Mathathias of the children of Jarib, and his brethren have put themselves in danger, and have resisted the enemies of their nation, for the maintenance of their holy places, and the law: and have raised their nation to great glory.
30Zodra Jonatan, die het volk bijeen had gebracht en hun hogepriester was geworden, bij zijn vaderen was verzameld,
30And Jonathan gathered together his nation, and was made their high priest, and he was laid to his people.
31besloten de vijanden, hun land binnen te vallen, om het te verwoesten en de hand te slaan aan hun heiligdom.
31And their enemies desired to tread down and destroy their country, and to stretch forth their hands against their holy places.
32Toen stond Sjimon op, en streed voor zijn volk! Een groot gedeelte van zijn persoonlijk vermogen offerde hij op, om het leger van zijn volk te bewapenen en te bezoldigen.
32Then Simon resisted and fought for his nation, and laid out much of his money, and armed the valiant men of his nation, and gave them wages:
33Hij versterkte de steden van Judea; eveneens Bet-Soer aan de joodse grens, waar tevoren een vijandelijke krijgspost was geweest, en dat hij met joodse soldaten bezette.
33And he fortified the cities of Judea, and Bethsura that lieth in the borders of Judea, where the armour of the enemies was before: and he placed there a garrison of Jews.
34Ook versterkte hij de zeestad Jóppe; eveneens Gézer in het grensgebied van Asjdod, dat vroeger door den vijand bewoond was, en waar hij een joodse kolonie stichtte, die hij van alles voorzag, wat nodig was voor hun onderhoud.
34And he fortified Joppe which lieth by the sea: and Gazara, which bordereth upon Azotus, wherein the enemies dwelt before, and he placed Jews here: and furnished them with all things convenient for their reparation.
35Toen het volk zag, hoe trouw Sjimon volhield, en hoe hij er naar streefde, het volk in aanzien te brengen, stelde men hem tot vorst en hogepriester aan, uit dankbaarheid voor wat hij gedaan had, voor zijn gerechtigheid en trouw, aan zijn volk bewezen, en voor zijn streven, zijn volk in ieder opzicht te verheffen.
35And the people seeing the acts of Simon, and to what glory he meant to bring his nation, made him their prince, and high priest, because he had done all these things, and for the justice, and faith, which he kept to his nation, and for that he sought by all means to advance his people.
36In die dagen is het door zijn toedoen gelukt de heidenen uit het land te verdrijven, heel bijzonder hen, die de Davidstad te Jerusalem tot een burcht hadden omgebouwd, waaruit zij telkens uitvallen deden, de omgeving van de tempel bezoedelden, en zijn heiligheid schandelijk ontwijdden.
36And in his days things prospered in his hands, so that the heathens were taken away out of their country, and they also that were in the city of David in Jerusalem in the castle, out of which they issued forth, and profaned all places round about the sanctuary, and did much evil to its purity.
37Hij legde er een joodse bezetting in, versterkte de burcht ter beveiliging van land en van stad, en verhoogde de muren van Jerusalem.
37And he placed therein Jews for the defence of the country, and of the city, and he raised up the walls of Jerusalem.
38Dientengevolge bekrachtigde koning Demétrius zijn aanstelling als hogepriester,
38And king Demetrius confirmed him in the high priesthood.
39nam hem onder zijn vertrouwelingen op en overlaadde hem met eerbewijzen.
39According to these things he made him his friend, and glorified him with great glory.
40Want hij had gehoord, dat de Joden door de Romeinen tot vrienden, bondgenoten en broeders waren verklaard, en dat zij de gezanten van Sjimon eervol hadden ontvangen.
40For he had heard that the Romans had called the Jews their friends, and confederates, and brethren, and that they had received Simon’s ambassadors with honour:
41Daarom hebben de Joden en de priesters besloten, dat Sjimon voor altijd hun vorst en hogepriester zal zijn, totdat een betrouwbaar profeet zal opstaan.
41And that the Jews, and their priests, had consented that he should be their prince, and high priest for ever, till there should arise a faithful prophet:
42Hij zal hun veldheer zijn, en bekwame mannen kunnen aanstellen voor het landsbestuur, de bewapening en de verdediging.
42And that he should be chief over them, and that he should have the charge of the sanctuary, and that he should appoint rulers over their works, and over the country, and over the armour, and over the strong holds.
43Hij zal ook de zorg voor het heiligdom hebben. Men zal hem in alles moeten gehoorzamen, en alle contracten in het land moeten in zijn naam worden opgesteld. Hij zal zich in purper en goud mogen kleden.
43And that he should have care of the holy places: and that he should be obeyed by all, and that all the writings in the country should be made in his name: and that he should be clothed with purple, and gold:
44En het zal niemand uit het volk of van de priesters geoorloofd zijn, een dezer bepalingen op te heffen, tegen zijn bevelen in te gaan of zonder zijn toestemming een vergadering in het land te beleggen, zich in purper te kleden, of een gouden gesp te dragen.
44And that it should not be lawful for any of the people, or of the priests, to disannul any of these things, or to gainsay his words, or to call together an assembly in the country without him: or to be clothed with purple, or to wear a buckle of gold:
45Wie hiertegen misdoet of iets hiervan opheft, is strafbaar.
45And whosoever shall do otherwise, or shall make void any of these things shall be punished.
46Heel het volk heeft het besluit genomen, deze voorrechten aan Sjimon te schenken, en daarnaar te handelen.
46And it pleased all the people to establish Simon, and to do according to these words.
47En Sjimon heeft ze aangenomen en zich bereid verklaard, hogepriester, bevelhebber, vorst der Joden en der priesters, in één woord: hoofd van alles te zijn.
47And Simon accepted thereof, and was well pleased to execute the office of the high priesthood, and to be captain, and prince of the nation of the Jews, and of the priests, and to be chief over all.
48Zij hebben deze oorkonde op koperen platen laten graveren, en die in de nabijheid van de tempel op een in het oog vallende plaats laten vastslaan.
48And they commanded that this writing should be put in tables of brass, and that they should be set up within the compass of the sanctuary, in a conspicuous place:
49Ook hebben zij een afschrift hiervan in de schatkamer gelegd, opdat Sjimon en zijn zonen het bij de hand kunnen hebben.
49And that a copy thereof should be put in the treasury, that Simon and his sons may have it.
Tip: use the ← and → keys to turn chapters.