Psalms
Chapter 119
World English Bible
vs Kulish and Puluj B…
Aa
Text size
Line width
Verse numbers

Psalms 119

World English Bible
Kulish and Puluj Bible (1905)
1Blessed are those whose ways are blameless, who walk according to the LORD’s law.
1Алеф. Блаженний, в кого дорога чесна, хто в законї Господа ходить!
2Blessed are those who keep his statutes, who seek him with their whole heart.
2Блаженний, хто сьвідчення його хоронить, хто цїлим серцем його шукає,
3Yes, they do nothing wrong. They walk in his ways.
3Хто кривди не робить, його дорогами ходить!
4You have commanded your precepts, that we should fully obey them.
4Ти велїв заповідї твої пильно повнити.
5Oh that my ways were steadfast to obey your statutes!
5Ой коли б дороги мої та вели мене, щоб устави твої хоронити!
6Then I wouldn’t be disappointed, when I consider all of your commandments.
6Тодї б я не посоромився, на всї заповідї твої зважаючи.
7I will give thanks to you with uprightness of heart, when I learn your righteous judgments.
7Буду прославляти тебе, навчаючись законів справедливостї твоєї.
8I will observe your statutes. Don’t utterly forsake me.
8Повнити му твої устави; не опусти мене зовсїм. Бет.
9How can a young man keep his way pure? By living according to your word.
9Як держати ме чисто парень стежку свою? Коли дбати ме про неї після слів твоїх.
10With my whole heart I have sought you. Don’t let me wander from your commandments.
10Цїлим серцем моїм шукав я тебе; не дай менї відхилитись від заповідей твоїх!
11I have hidden your word in my heart, that I might not sin against you.
11Слово твоє заховав я в серцї моїм, щоб не согрішити проти тебе.
12Blessed are you, LORD. Teach me your statutes.
12Благословен будь, Господи! Навчи мене уставів твоїх!
13With my lips, I have declared all the ordinances of your mouth.
13Устами моїми звіщав я присуди уст твоїх.
14I have rejoiced in the way of your testimonies, as much as in all riches.
14Дорогами сьвідчень твоїх я більш любувався, як найбільшим багацтвом.
15I will meditate on your precepts, and consider your ways.
15Про заповідї твої буду промишляти, і стежок твоїх пильнувати.
16I will delight myself in your statutes. I will not forget your word.
16В уставах твоїх моє милуваннє; не забуду слова твого. Гімель.
17Do good to your servant. I will live and I will obey your word.
17Твори милість слузї твому, і буду жити і слово твоє хоринити!
18Open my eyes, that I may see wondrous things out of your law.
18Отвори очі мої, і побачу дива закону твого!
19I am a stranger on the earth. Don’t hide your commandments from me.
19Я стороннїй на землї, не крий від мене заповідей твоїх!
20My soul is consumed with longing for your ordinances at all times.
20Втомилась душа моя від щоденного бажання за присудами твоїми.
21You have rebuked the proud who are cursed, who wander from your commandments.
21Ти погрозив бутним, проклятим, що відступають від заповідей твоїх.
22Take reproach and contempt away from me, for I have kept your statutes.
22Одверни від мене сором і зневагу! Бо я хоронив сьвідчення твої.
23Though princes sit and slander me, your servant will meditate on your statutes.
23І князї засїдають, змовляються проти мене; слуга ж твій про устави твої промишляє.
24Indeed your statutes are my delight, and my counselors.
24Сьвідчення твої моя роскіш, моя рада. Далет.
25My soul is laid low in the dust. Revive me according to your word!
25До пороху пристала душа моя; оживи мене по слову твому.
26I declared my ways, and you answered me. Teach me your statutes.
26Про дороги мої росказав я, і ти вислухав мене; навчи мене уставів твоїх!
27Let me understand the teaching of your precepts! Then I will meditate on your wondrous works.
27Дай зрозуміти дорогу росказів твоїх, і буду промишляти про дивні дїла твої.
28My soul is weary with sorrow; strengthen me according to your word.
28Ниє душа моя від смутку; піддвигни мене, по слову твому!
29Keep me from the way of deceit. Grant me your law graciously!
29Одверни від мене дорогу льживу, і закон твій даруй менї!
30I have chosen the way of truth. I have set your ordinances before me.
30Вибрав я дорогу вірностї, твої присуди поставив перед собою.
31I cling to your statutes, LORD. Don’t let me be disappointed.
31Я пристав до сьвідчень твоїх; Господи, не дай осоромитись менї!
32I run in the path of your commandments, for you have set my heart free.
32Пійду дорогою твоїх заповідей, коли зробиш простір серцю мому. Ге.
33Teach me, LORD, the way of your statutes. I will keep them to the end.
33Навчи мене, Господи, дороги уставів твоїх, і додержу її до кінця життя.
34Give me understanding, and I will keep your law. Yes, I will obey it with my whole heart.
34Дай менї розум, і буду хоронити закон твій, і повнити з цїлого серця.
35Direct me in the path of your commandments, for I delight in them.
35Дай ходити стежкою заповідей твоїх! Бо в тому радість моя.
36Turn my heart toward your statutes, not toward selfish gain.
36Нахиляй серце моє до сьвідчень твоїх, а не до користї.
37Turn my eyes away from looking at worthless things. Revive me in your ways.
37Одверни очі мої, щоб марноти не бачили! Оживи мене в дорозї твоїй.
38Fulfill your promise to your servant, that you may be feared.
38Сповни слово твоє слузї твому, що благовіє перед тобою.
39Take away my disgrace that I dread, for your ordinances are good.
39Одверни від мене сором, котрого я боюся! Твої бо присуди благі.
40Behold, I long for your precepts! Revive me in your righteousness.
40Глянь, я бажаю росказів твоїх; оживи мене правдою твоєю. Вав.
41Let your loving kindness also come to me, LORD, your salvation, according to your word.
41І пошли менї милість твою, Господи, твоє спасеннє після слова твого!
42So I will have an answer for him who reproaches me, for I trust in your word.
42Тодї дам відповідь кепкуючим з мене, бо я вповаю на слово твоє.
43Don’t snatch the word of truth out of my mouth, for I put my hope in your ordinances.
43І не відбери зовсїм слова правди від уст моїх! Бо я вповаю на присуди твої.
44So I will obey your law continually, forever and ever.
44І хоронити му закон твій, без устанку, все і по віки.
45I will walk in liberty, for I have sought your precepts.
45І буду ходити по широкому просторі; бо я шукав заповідей твоїх.
46I will also speak of your statutes before kings, and will not be disappointed.
46І перед царями говорити му про сьвідчення твої і не посоромлюсь.
47I will delight myself in your commandments, because I love them.
47І мати му роскоші у заповідях твоїх, любих менї.
48I reach out my hands for your commandments, which I love. I will meditate on your statutes.
48І простирати му руки мої до заповідей твоїх, любих менї; і про встанови твої промишляти му. Заїн.
49Remember your word to your servant, because you gave me hope.
49Спогадай слова до слуги твого, на котре казав менї вповати!
50This is my comfort in my affliction, for your word has revived me.
50Се ж одрада для мене в горю моїм, що слово твоє оживляло мене.
51The arrogant mock me excessively, but I don’t swerve from your law.
51Бутні над міру посьміялись з мене; та я не відхилився від закону твого.
52I remember your ordinances of old, LORD, and have comforted myself.
52Споминаю, Господи, суди твої одвічні, і даю серцю обраду.
53Indignation has taken hold on me, because of the wicked who forsake your law.
53Обгорнув мене гнїв великий на беззаконних, що закон твій покинули.
54Your statutes have been my songs in the house where I live.
54Устави твої були пїснями для мене в стороннїй оселї моїй.
55I have remembered your name, LORD, in the night, and I obey your law.
55Ночами згадував я імя твоє, Господи, і повнив закон твій.
56This is my way, that I keep your precepts.
56Сталось се зо мною, бо я хоронив прикази твої. Хет.
57The LORD is my portion. I promised to obey your words.
57Сказав я, Господи, доля моя, повнити слова твої.
58I sought your favor with my whole heart. Be merciful to me according to your word.
58З цїлого серця благав я тебе; будь милостивий для мене, по слову твому!
59I considered my ways, and turned my steps to your statutes.
59Про дороги мої промишляв я, і ноги мої повернулись до сьвідчень твоїх.
60I will hurry, and not delay, to obey your commandments.
60Я спішився і не гаявся, заповідї твої повнити.
61The ropes of the wicked bind me, but I won’t forget your law.
61Сїти беззаконних обгорнули мене; та не забув я закону твого.
62At midnight I will rise to give thanks to you, because of your righteous ordinances.
62О півночі встаю, щоб прославляти тебе за праведні суди твої.
63I am a friend of all those who fear you, of those who observe your precepts.
63Товариш я всїм, що бояться тебе, і тим, що прикази твої шанують.
64The earth is full of your loving kindness, LORD. Teach me your statutes.
64Милосердя твого, Господи, повна земля; навчи мене уставів твоїх. Тет.
65You have treated your servant well, according to your word, LORD.
65Добро вчинив єси, Господи, слузї твому, по слову твому.
66Teach me good judgment and knowledge, for I believe in your commandments.
66Настав мене на розум добрий і пізнаннє! Бо я вірив заповідям твоїм.
67Before I was afflicted, I went astray; but now I observe your word.
67Як ще не був я впокорений, блукав я; тепер же сповняю слово твоє.
68You are good, and do good. Teach me your statutes.
68Ти благий і благотворящий; навчи мене твоїх уставів!
69The proud have smeared a lie upon me. With my whole heart, I will keep your precepts.
69Бутні зновили брехню проти мене; я сповняю твої велїння.
70Their heart is as callous as the fat, but I delight in your law.
70Серце їх, мов від товщі потовстїло; моя роскіш в законї твому.
71It is good for me that I have been afflicted, that I may learn your statutes.
71Благо менї, що був я впокорений, щоб уставів твоїх навчитись.
72The law of your mouth is better to me than thousands of pieces of gold and silver.
72Луччий для мене закон уст твоїх, як тисячі золота і срібла. Йод.
73Your hands have made me and formed me. Give me understanding, that I may learn your commandments.
73Руки твої сотворили і приготовили мене; дай менї розум і навчусь заповідей твоїх.
74Those who fear you will see me and be glad, because I have put my hope in your word.
74Боящіся тебе побачать мене і звеселяться, що я вповав на слово твоє.
75LORD, I know that your judgments are righteous, that in faithfulness you have afflicted me.
75Знаю, Господи, що суди твої справедливі, і що по правдї ти покарав мене.
76Please let your loving kindness be for my comfort, according to your word to your servant.
76Милість твоя нехай буде обрадою для мене, по слову твому до слуги твого!
77Let your tender mercies come to me, that I may live; for your law is my delight.
77Змилосердися надо мною, то буду жити! Бо закон твій моя роскіш.
78Let the proud be disappointed, for they have overthrown me wrongfully. I will meditate on your precepts.
78Допусти сором на бутних! Вони бо понижили мене безвинно; я промишляю про велїння твої.
79Let those who fear you turn to me. They will know your statutes.
79Нехай обернуться до мене, хто сьвідчення твої знає.
80Let my heart be blameless toward your decrees, that I may not be disappointed.
80Серце моє нехай буде без докору в уставах твоїх, щоб не осоромитись менї. Каф.
81My soul faints for your salvation. I hope in your word.
81Душа моя тужить за спасеннєм твоїм, я вповаю на слово твоє.
82My eyes fail for your word. I say, “When will you comfort me?”
82Очі мої виглядають слова твого, я кажу: коли потїшиш мене?
83For I have become like a wineskin in the smoke. I don’t forget your statutes.
83Я бо став, мов шкурлат у димі; уставів твоїх я не забув.
84How many are the days of your servant? When will you execute judgment on those who persecute me?
84Чи довгий ще вік слузї твому? Коли зробиш суд над гонителями моїми?
85The proud have dug pits for me, contrary to your law.
85Бутні люде копали яму для мене, вони, що не ходять по закону твому.
86All of your commandments are faithful. They persecute me wrongfully. Help me!
86Всї заповідї твої правда. Вони безвинно нападають на мене; допоможи менї!
87They had almost wiped me from the earth, but I didn’t forsake your precepts.
87Мало, що не знищили мене на землї; я ж не покинув заповідей твоїх.
88Preserve my life according to your loving kindness, so I will obey the statutes of your mouth.
88Оживи мене по милостї твоїй, і буду хоронити сьвідченнє уст твоїх! Ламед.
89LORD, your word is settled in heaven forever.
89На віки, Господи, слово твоє стоїть твердо на небесах.
90Your faithfulness is to all generations. You have established the earth, and it remains.
90З роду в рід правда твоя; ти утвердив землю, і вона стоїть твердо.
91Your laws remain to this day, for all things serve you.
91По твоїй волї стоїть все до днешного дня, всї бо речі тобі служять.
92Unless your law had been my delight, I would have perished in my affliction.
92Як би не закон твій, моя роскіш, я в бідї моїй пропав би.
93I will never forget your precepts, for with them, you have revived me.
93Нїколи не забуду приказів твоїх; ти бо ними оживив мене.
94I am yours. Save me, for I have sought your precepts.
94Я твій, спаси мене! Бо я сповняв повелїння твої.
95The wicked have waited for me, to destroy me. I will consider your statutes.
95Засїли на мене беззаконники, щоб погубити мене; я ж на сьвідчення твої зважаю.
96I have seen a limit to all perfection, but your commands are boundless.
96У всякої звершеної речі бачив я конець; заповідь же твоя вельми далеко сягає. Мем.
97How I love your law! It is my meditation all day.
97Як же любий менї закон твій! Цїлий день думка моя про його.
98Your commandments make me wiser than my enemies, for your commandments are always with me.
98Мудрійшим став я над ворогів моїх через заповідї твої, вони бо все зо мною.
99I have more understanding than all my teachers, for your testimonies are my meditation.
99Понад усїх учителїв моїх став я розумнїйшим, бо сьвідчення твої на думцї в мене.
100I understand more than the aged, because I have kept your precepts.
100Більше розуму в мене, як в старцїв, бо я хоронив прикази твої.
101I have kept my feet from every evil way, that I might observe your word.
101Від всякої лихої стежки спиняю стопи мої, щоб хоронити слово твоє.
102I have not turned away from your ordinances, for you have taught me.
102Від присудів твоїх я не відхилявся, бо ти, Боже, вчив мене.
103How sweet are your promises to my taste, more than honey to my mouth!
103Як солодкі слова твої для уст моїх, вони понад мід губам моїм!
104Through your precepts, I get understanding; therefore I hate every false way.
104Заповідьми твоїми розумним став я, тому ненавиджу всяку стежку льживу. Нун.
105Your word is a lamp to my feet, and a light for my path.
105Слово твоє сьвітильник перед ногами моїми, і сьвітло на стежцї моїй.
106I have sworn, and have confirmed it, that I will obey your righteous ordinances.
106Я клявся хоронити присуди справедливостї твоєї, і встою в слові моїм.
107I am afflicted very much. Revive me, LORD, according to your word.
107Над міру я похилився, Господи, оживи мене по слову твому!
108Accept, I beg you, the willing offerings of my mouth. LORD, teach me your ordinances.
108Прийми ласкаво, Господи, добровільну жертву уст моїх, і навчи мене присудїв твоїх.
109My soul is continually in my hand, yet I won’t forget your law.
109Життє моє безустанно в небезпеці, та не забув я закону твого.
110The wicked have laid a snare for me, yet I haven’t gone astray from your precepts.
110Заставили безбожні клїтку на мене, та я від приказів твоїх не відхилився.
111I have taken your testimonies as a heritage forever, for they are the joy of my heart.
111Сьвідчення твої як спадьщину вічну взяв я, вони бо радість серця мого.
112I have set my heart to perform your statutes forever, even to the end.
112Я наклонив серце моє, повнити устави твої вічно аж до кінця. Самех.
113I hate double-minded men, but I love your law.
113В кого серце подвійне, ненавиджу, і закон твій люблю.
114You are my hiding place and my shield. I hope in your word.
114Ти єси мій притулок і щит мій; на слово твоє вповаю.
115Depart from me, you evildoers, that I may keep the commandments of my God.
115Ідїть геть від мене, ви беззаконні, а я хоронити му заповідї Бога мого.
116Uphold me according to your word, that I may live. Let me not be ashamed of my hope.
116Допоможи менї по слову твому, щоб жити менї, і не дай осоромитись в надїї моїй!
117Hold me up, and I will be safe, and will have respect for your statutes continually.
117Підопри мене, і я спасуся, і буду все пильнувати устави твої.
118You reject all those who stray from your statutes, for their deceit is in vain.
118Ти всїх відкинув, що від уставів твоїх відхилились, бо мантїйства їх льживі.
119You put away all the wicked of the earth like dross. Therefore I love your testimonies.
119Як жужлї, так відгорнув ти всїх беззаконників землї, тому люблю я сьвідчення твої.
120My flesh trembles for fear of you. I am afraid of your judgments.
120Від страху перед тобою жахається тїло моє, і судів твоїх я боюся. Аїн.
121I have done what is just and righteous. Don’t leave me to my oppressors.
121Творив я суд і справедливість; не віддай мене ворогам у руки!
122Ensure your servant’s well-being. Don’t let the proud oppress me.
122Слузї твому будь порукою до доброго; не дай бутним пригнїчувати мене!
123My eyes fail looking for your salvation, for your righteous word.
123Очі мої нетерплячо визирають спасення твого, і слова справедливостї твоєї.
124Deal with your servant according to your loving kindness. Teach me your statutes.
124Яви ласку твою слузї твому, і навчи мене уставів твоїх.
125I am your servant. Give me understanding, that I may know your testimonies.
125Я твій слуга, дай менї зрозуміннє, і пізнаю сьвідчення твої.
126It is time to act, LORD, for they break your law.
126Пора Господеві до дїла; вони закон твій зломили.
127Therefore I love your commandments more than gold, yes, more than pure gold.
127Тому люблю заповідї твої над золото і над щире золото.
128Therefore I consider all of your precepts to be right. I hate every false way.
128Тому всї прикази твої вважаю зовсїм правими; ненавиджу кожну стежку льживу. Пе.
129Your testimonies are wonderful, therefore my soul keeps them.
129Дивні сьвідчення твої, тому хоронить їх душа моя.
130The entrance of your words gives light. It gives understanding to the simple.
130Обявлене слово твоє просьвічує, дає зрозуміннє людям простодушним.
131I opened my mouth wide and panted, for I longed for your commandments.
131Устами отвертими лакнув я, бо заповідей твоїх бажав.
132Turn to me, and have mercy on me, as you always do to those who love your name.
132Повернися до мене і помилуй мене, як милуєш тих, що імя твоє люблять.
133Establish my footsteps in your word. Don’t let any iniquity have dominion over me.
133Утверди шаги мої в слові твоїм, і не дай неправотї запанувати надо мною!
134Redeem me from the oppression of man, so I will observe your precepts.
134Вибави мене з неволї людської, то буду сповняти велїння твої.
135Make your face shine on your servant. Teach me your statutes.
135Засьвіти лицем твоїм над слугою твоїм, і навчи уставів твоїх!
136Streams of tears run down my eyes, because they don’t observe your law.
136Потоком плинуть сльози з очей моїх, бо люде не хоронять закону твого. Цаде.
137You are righteous, LORD. Your judgments are upright.
137Справедлив єси, Господи, і праві суди твої.
138You have commanded your statutes in righteousness. They are fully trustworthy.
138Ти заповідав сьвідчення твої в справедливостї і в повній вірностї.
139My zeal wears me out, because my enemies ignore your words.
139Ревність моя сушить мене, напасники бо мої забули слова твої.
140Your promises have been thoroughly tested, and your servant loves them.
140Слово твоє випробоване, і любе слузї твому.
141I am small and despised. I don’t forget your precepts.
141Малий я і мізерний; та не забув приказів твоїх.
142Your righteousness is an everlasting righteousness. Your law is truth.
142Справедливість твоя, вічна справедливість, і закон твій правда.
143Trouble and anguish have taken hold of me. Your commandments are my delight.
143Скорбота і горе постигли мене; та заповідї твої роскіш моя.
144Your testimonies are righteous forever. Give me understanding, that I may live.
144Справедливість сьвідчень твоїх вічна; дай менї зрозуміннє, і жити му! Коф.
145I have called with my whole heart. Answer me, LORD! I will keep your statutes.
145З цїлого серця кликав я; вислухай мене, Господи! Устави твої хоронити му.
146I have called to you. Save me! I will obey your statutes.
146До тебе кликав я; спаси мене і сьвідчення твої сповняти му.
147I rise before dawn and cry for help. I put my hope in your words.
147Перед досьвітом вставши, благав я; вповав на слово твоє.
148My eyes stay open through the night watches, that I might meditate on your word.
148Очі мої випереджували сторожу нічню, щоб над словом твоїм промишляти.
149Hear my voice according to your loving kindness. Revive me, LORD, according to your ordinances.
149Почуй голос мій по милостї твоїй; Господи, по суду твому оживи мене.
150They draw near who follow after wickedness. They are far from your law.
150Приближились ті, що задумали лихо; від закону твого вони далеко стали.
151You are near, LORD. All your commandments are truth.
151Близько єси, Господи, і всї заповідї твої правда.
152Of old I have known from your testimonies, that you have founded them forever.
152Від давна знаю із сьвідчень твоїх, що ти утвердив їх на віки. Реш.
153Consider my affliction, and deliver me, for I don’t forget your law.
153Споглянь на горе моє і вибави мене! Я бо не забув закону твого.
154Plead my cause, and redeem me! Revive me according to your promise.
154Заступи справу мою і визволи мене! Оживи мене по слову твому!
155Salvation is far from the wicked, for they don’t seek your statutes.
155Далеко від беззаконних спасеннє, вони бо не дбають про устави твої.
156Great are your tender mercies, LORD. Revive me according to your ordinances.
156Велика милість твоя, Господи; оживи мене по правосуддю твому.
157Many are my persecutors and my adversaries. I haven’t swerved from your testimonies.
157Багацько в мене напасників і гнобителїв моїх; від сьвідчень твоїх я не відхилився.
158I look at the faithless with loathing, because they don’t observe your word.
158Бачив я невірних, і вони були огидою для мене, бо не хоронили слова твого.
159Consider how I love your precepts. Revive me, LORD, according to your loving kindness.
159Дивись, як я люблю велїння твої; по милостї твоїй, Господи, оживи мене!
160All of your words are truth. Every one of your righteous ordinances endures forever.
160Основа слова твого правда, і всякий присуд справедливостї твоєї вічній. Шін.
161Princes have persecuted me without a cause, but my heart stands in awe of your words.
161Безвинного гонили мене дуки; та слова твого боїться серце моє.
162I rejoice at your word, as one who finds great plunder.
162Радїю словом твоїм, як той, хто здобич велику находить.
163I hate and abhor falsehood. I love your law.
163Брехню ненавиджу й гидую нею; закон твій люблю я.
164Seven times a day, I praise you, because of your righteous ordinances.
164Сїм раз у день хвалю тебе за присуди справедливостї твоєї.
165Those who love your law have great peace. Nothing causes them to stumble.
165Великим спокоєм радуються ті, що люблять закон твій і нема для них спотикання.
166I have hoped for your salvation, LORD. I have done your commandments.
166Я вповав на спасеннє твоє, Господи, і сповняв заповідї твої.
167My soul has observed your testimonies. I love them exceedingly.
167Душа моя хоронила сьвідчення твої, і вони менї вельми любі.
168I have obeyed your precepts and your testimonies, for all my ways are before you.
168Твої велїння і сьвідчення сповняв я, всї бо дороги мої перед тобою. Тав.
169Let my cry come before you, LORD. Give me understanding according to your word.
169Моє благаннє нехай прийде близько до тебе, Господи! Дай менї зрозуміннє, по слову твому.
170Let my supplication come before you. Deliver me according to your word.
170Моє моленнє нехай дійде до тебе! Вирятуй мене, по слову твому.
171Let my lips utter praise, for you teach me your statutes.
171Уста мої віддадуть хвалу тобі, коли навчиш мене уставів твоїх.
172Let my tongue sing of your word, for all your commandments are righteousness.
172Язик мій грімко промовить слово твоє, всї бо заповідї твої справедливість.
173Let your hand be ready to help me, for I have chosen your precepts.
173Простягни руку твою на поміч менї! Твої бо велїння вибрав я.
174I have longed for your salvation, LORD. Your law is my delight.
174Тужив я за спасеннєм твоїм, Господи, і закон твій роскіш моя.
175Let my soul live, that I may praise you. Let your ordinances help me.
175Дай жити душі моїй, і буде тебе хвалити, і присуди твої нехай поможуть менї!
176I have gone astray like a lost sheep. Seek your servant, for I don’t forget your commandments.
176Блукаю, мов вівця заблудивша; шукай слугу твого! Я бо не забув заповідей твоїх.

Tip: use the ← and → keys to turn chapters.