ลูกา 1
Freedom Bible (Thai)Translation
Freedom Bible (Thai)
Meriam Mir Gospels
1เนื่องจากมีหลายคนได้ลงมือเรียบเรียงเรื่องราวเกี่ยวกับเหตุการณ์ต่าง ๆ ที่ได้สำเร็จเป็นจริงท่ามกลางพวกเรา
1Abele mer gaire le giz elele detarare abkesem, abele mer keriba emetu erdarda,
2ตามที่บรรดาผู้ซึ่งเป็นพยานเห็นเหตุการณ์ด้วยตาตนเองตั้งแต่แรก และเป็นผู้รับใช้พระวจนะ ได้ถ่ายทอดเรื่องเหล่านั้นแก่พวกเรา
2Mokakalam uiaba nakuarare keribim, ui ge emetu erdarare, pako memeg le giz ditimeda abele mer,
3ข้าพเจ้าเองก็เห็นควรที่จะเขียนเรื่องเหล่านี้เรียงตามลำดับให้ท่านเช่นกัน ท่านเธโอฟีลัสผู้ทรงเกียรติ เพราะข้าพเจ้าได้ติดตามตรวจสอบทุกสิ่งอย่างละเอียดตั้งแต่ต้น
3Abelelam kaka dikiapor, abele kai deraimer gaire lu uridili peirdi ika ditimedilu, kaka daotare abkesem marim, opole Teofilo;
4เพื่อท่านจะได้มั่นใจในเรื่องต่าง ๆ ที่ท่านได้รับคำสอนมา
4Ueakai ma umele ageakar abele gaire lu, emetu mari ereuerem.
5ในสมัยของเฮโรด กษัตริย์แห่งยูเดีย มีปุโรหิตคนหนึ่งชื่อเศคาริยาห์ อยู่ในเวรปุโรหิตของอาบียาห์ ภรรยาของเขาเป็นเชื้อสายของอาโรน และชื่อเอลีซาเบธ
5Abele kerker ge Heroda, Iudaia opole, nerute zogo kemle, abara nei Zakaria, Abia ra nosik: abara kosker, Arona ra boai, abara nei Elisabeta.
6ทั้งสองเป็นคนชอบธรรมต่อหน้าพระเจ้า และดำเนินชีวิตอย่างไม่มีที่ติตามบัญญัติและข้อกำหนดทุกอย่างขององค์พระผู้เป็นเจ้า
6Ui barkak tonar Ade ra op ge, uiaba irmilei Iehoua ra mer gelar giz, nole asauersili kak.
7แต่พวกเขาไม่มีลูก เพราะเอลีซาเบธเป็นหมัน และทั้งสองก็มีอายุมากแล้ว
7Ui ge daralei nole uerem kak, abelelam Elisabeta E soaso, ui ge akailei aule bailei.
8ขณะที่เศคาริยาห์กำลังทำหน้าที่ปุโรหิตต่อหน้าพระเจ้าตามเวรของตน
8E ikerer tabara dorge, E zogo le Ade ra op ge, E tabara nosik erag,
9เขาจับสลากได้เข้าไปในพระวิหารขององค์พระผู้เป็นเจ้าเพื่อเผาเครื่องหอม ตามธรรมเนียมปฏิบัติของปุโรหิต
9Mokakalam zogo le la tonar, abara dorge E badarer Iehoua ra zogo meta ge, E urim iger debe laglag lu.
10ขณะเผาเครื่องหอม ประชาชนทั้งหมดกำลังอธิษฐานอยู่ข้างนอก
10Uiaba gaire le lakub giz esorerapare adige, abele kerker iger debe laglag lu.
11แล้วทูตสวรรค์องค์หนึ่งขององค์พระผู้เป็นเจ้าก็ปรากฏแก่เขา ยืนอยู่ทางขวาของแท่นเผาเครื่องหอม
11Ege Iehoua ra angela de abi etomelu, tuter pek debe laglag lu bao ge.
12เมื่อเศคาริยาห์เห็นทูตสวรรค์ เขาก็ตกใจและเต็มไปด้วยความกลัว
12A Zakaria de abi emetu erdar, abele ge ezigmalu, au geum baruk.
13แต่ทูตสวรรค์กล่าวกับเขาว่า “อย่ากลัวเลย เศคาริยาห์ เพราะพระเจ้าได้ยินคำขอของท่านแล้ว เอลีซาเบธภรรยาของท่านจะให้กำเนิดบุตรชายแก่ท่าน และจงตั้งชื่อเขาว่า ยอห์น
13Ege angela de abi detager, kega, Zakaria ae, ma nolea geum kak: abelelam mara esorarapare Ade de emetu asoli, mara kosker Elisabeta de ia mara uerem, keubu uaesemur abi nei atker Ioane.
14ท่านจะมีความยินดีและความชื่นชมยินดี และคนมากมายจะชื่นชมยินดีเมื่อเขาเกิด
14A marim sererserer bai, iako gaire le sererege abielam:
15เพราะเขาจะเป็นผู้ยิ่งใหญ่ในสายตาขององค์พระผู้เป็นเจ้า เขาจะไม่ดื่มเหล้าองุ่นหรือสุรา และจะเต็มเปี่ยมด้วยพระวิญญาณบริสุทธิ์ตั้งแต่อยู่ในครรภ์มารดา
15Abelelam E aule Iehoua ra opem, nole uaina are kak, pako gorog, a mitkar Lamar Zogo abele ge, ditimedelu abele kerker ge E osmelu.
16เขาจะทำให้ลูกหลานอิสราเอลจำนวนมากหันกลับมาหาองค์พระผู้เป็นเจ้า พระเจ้าของพวกเขา
16A darabgerare tababim Isaraela le ra omasker Iehouaim uiaba Ade.
17เขาจะนำหน้าพระองค์ไปด้วยจิตวิญญาณและพลังของเอลียาห์ ‘เพื่อทำให้ใจของบิดาหันกลับมาหาลูก ๆ’ และทำให้คนที่ไม่เชื่อฟังหันมาหาปัญญาของคนชอบธรรม เพื่อเตรียมประชาชนให้พร้อมสำหรับองค์พระผู้เป็นเจ้า”
17E kekiam Elia ra op ge, a adigir gako saserim, a nerkep depeger abem a apuem a omaskerem, darapegerare uiabim asorkaklam debe pardalem a debe tonarem; a ege derser abged abkoreb Iehouaim.
18เศคาริยาห์กล่าวกับทูตสวรรค์ว่า “ข้าพเจ้าจะแน่ใจเรื่องนี้ได้อย่างไร? เพราะข้าพเจ้าเป็นคนแก่แล้ว และภรรยาของข้าพเจ้าก็มีอายุมากแล้ว”
18A Zakaria etkalu abim angelaim, kega, Nalu atamelam iaka nakaielu umele nabailu? Na gabe, emetu kaka aule baida, pako kara kosker aule baida.
19ทูตสวรรค์ตอบเขาว่า “เราคือกาเบรียล ผู้ยืนอยู่ต่อหน้าพระเจ้า เราถูกส่งมาเพื่อพูดกับท่าน และนำข่าวดีนี้มาบอกท่าน
19A angela eutumer abim detager, kega, Kakanali Gaberiela, kaka nakuei Ade ra op ge; kari pe taramarida iaka natomelu abele debe mer iaka marim.
20จงดู ท่านจะเป็นใบ้ พูดไม่ได้ จนถึงวันที่สิ่งเหล่านี้เกิดขึ้น เพราะท่านไม่เชื่อคำของเรา ซึ่งจะสำเร็จตามเวลาที่กำหนด”
20A dasmer, mabe te dabimdabim, baida nole mer agar kak, iski abele gerger abelegelam mabe kara mer ma desardili abele lu pem keubu erdare ageakar.
21ประชาชนกำลังรอเศคาริยาห์ และประหลาดใจที่เขาอยู่ในพระวิหารนาน
21A ab gedge dekailare Zakaria mer aridarid, a uapum bakeam a Ade ra zogo meta.
22เมื่อเขาออกมา เขาพูดกับพวกเขาไม่ได้ พวกเขาจึงรู้ว่าเขาได้เห็นนิมิตในพระวิหาร เขาทำมือเป็นสัญญาณแก่พวกเขาต่อไป และยังคงเป็นใบ้
22A ege teosmelu adem, mer atager kak uiabim; uiaba abi damrare, ege kerker nerute atamelam zogo meta ge, ege E opu darakiriare uiabim, ege E dabimdabim.
23เมื่อครบกำหนดวันรับใช้ของเขา เขาก็กลับบ้าน
23A ege abara gerger desmulu, ege ko takomelu tabara boaiem.
24หลังจากวันเหล่านั้น เอลีซาเบธภรรยาของเขาก็ตั้งครรภ์ และเก็บตัวอยู่ห้าเดือน โดยกล่าวว่า
24A ege keubu gerger basemerare abara kosker Elisabeta kem eskemer; ege E gumik dauer, a faife abara meb, a daraketarare,
25“องค์พระผู้เป็นเจ้าทำเช่นนี้แก่ข้าพเจ้าในเวลาที่พระองค์หันมามองข้าพเจ้า เพื่อขจัดความอับอายของข้าพเจ้าท่ามกลางผู้คน”
25Ege Ade ikeli gerger karim, a kari uanasmerare, E adem depegi kara sirip.
26ในเดือนที่หก พระเจ้าส่งทูตสวรรค์กาเบรียลไปยังเมืองนาซาเร็ธในแคว้นกาลิลี
26A ege abara meb sikes, Ade de angela temariklu, nei Gaberiela, Galilaiaem a Nazaretaem,
27ไปหาหญิงพรหมจารีคนหนึ่งซึ่งหมั้นหมายไว้กับชายชื่อโยเซฟ ผู้สืบเชื้อสายจากวงศ์วานของดาวิด หญิงพรหมจารีนั้นชื่อมารีย์
27Abi gobar detager, Dauida ra boai kimiarem, a E Iosefai akemelu tababim kimiarem, abara nei Maria.
28ทูตสวรรค์เข้ามาหานางและกล่าวว่า “จงชื่นชมยินดีเถิด ท่านผู้ที่ได้รับความโปรดปรานอย่างยิ่ง! องค์พระผู้เป็นเจ้าสถิตกับท่าน ท่านได้รับพรเหนือบรรดาผู้หญิง!”
28Abele angela tababu abi detager, kega, Kaka au omare marim, Iehoua uadoa mari dog; ma uerkab kosker gaire kosker ge.
29แต่เมื่อนางเห็นเขา นางก็รู้สึกกังวลใจอย่างมากกับคำกล่าวนั้น และครุ่นคิดว่าคำทักทายเช่นนี้หมายถึงอะไร
29Ege abi dasmer, ege abara okasosok baruk abele merlam, E dikiapore nalu lu pe omare dali.
30ทูตสวรรค์กล่าวกับนางว่า “อย่ากลัวเลย มารีย์ เพราะท่านได้รับความโปรดปรานจากพระเจ้า
30A angela de abi detager, kega, Maria ae, ma nole geum kak; abelelam Ade mari au omare.
31ท่านจะตั้งครรภ์และให้กำเนิดบุตรชาย และจงตั้งชื่อเขาว่า ‘เยซู’
31Dasmer, ma keubu ia kem eskemer, ese ma esmeloa kimiare uerem, a nei etkeroa Iesu .
32เขาจะเป็นผู้ยิ่งใหญ่ และจะได้ชื่อว่า พระบุตรขององค์ผู้สูงสุด องค์พระผู้เป็นเจ้าพระเจ้าจะประทานบัลลังก์ของดาวิดบรรพบุรุษของเขาแก่เขา
32E au kale, a nei etkeroa, Ageakar Opole ra Uerem: a Ade de abi nakuar ko emeri Dauida ra sik, abara aba:
33และเขาจะครอบครองวงศ์วานของยาโคบตลอดไป อาณาจักรของเขาจะไม่มีวันสิ้นสุด”
33E opole obaina Iakobo ra boai ge; abara baselaia ge nole mop kak.
34มารีย์กล่าวกับทูตสวรรค์ว่า “เรื่องนี้จะเป็นไปได้อย่างไร ในเมื่อข้าพเจ้ายังเป็นหญิงพรหมจารี?”
34Ege Maria de angela itimer, kega, Ua nade, ka nole kimiar ardar kak?
35ทูตสวรรค์ตอบนางว่า “พระวิญญาณบริสุทธิ์จะมาเหนือท่าน และพลังขององค์ผู้สูงสุดจะปกคลุมท่าน เพราะเหตุนี้ ผู้บริสุทธิ์ที่เกิดจากท่านจะได้ชื่อว่า พระบุตรของพระเจ้า
35A ge angela etkalu abim, kega, Lamar Zogo natabu, a Ageakar Opole ra adigir mari tumge; abelelam mabara uerem zogo, tabara nei, Ada ra Uerem.
36เอลีซาเบธญาติของท่านก็ตั้งครรภ์บุตรชายในวัยชราเช่นกัน และบัดนี้นางที่คนเคยเรียกว่าเป็นหมันก็ตั้งครรภ์ได้หกเดือนแล้ว
36Dasmer, mara boai Elisabeta, E aule, emetu kem eskemer abara kimiar uerem: sikes meb abele kerker, E soaso.
37เพราะไม่มีสิ่งใดที่พระเจ้ากล่าวแล้วจะเป็นไปไม่ได้”
37Abelelam Ade umele gaire lu uridili E ikeli.
38มารีย์กล่าวว่า “ข้าพเจ้าเป็นผู้รับใช้ขององค์พระผู้เป็นเจ้า ขอให้เป็นไปกับข้าพเจ้าตามคำของท่าน” แล้วทูตสวรรค์ก็จากนางไป
38Ege Maria de abi detager, kega, Kaka Iehoua ra memeg le; uao debele pema nakaida kari abkoreb mara mer. Ege angela de abi dakaelu.
39ในเวลานั้น มารีย์ลุกขึ้นและรีบเดินทางไปยังเมืองหนึ่งในแถบภูเขาของยูดาห์
39Ege Maria ekueilu abele kerker ge, dudumge bakeamulu dordor paserem, Iuda ra utebem;
40นางเข้าไปในบ้านของเศคาริยาห์ และทักทายเอลีซาเบธ
40Ege E bakeamulu Zakaria ra meta ge balu, a Elisabeta eskos.
41เมื่อเอลีซาเบธได้ยินคำทักทายของมารีย์ ทารกในครรภ์ของนางก็ดิ้น และเอลีซาเบธก็เต็มเปี่ยมด้วยพระวิญญาณบริสุทธิ์
41Ege Elisabeta de asor Maria ra nas, ege uerem dekumur a detatimir muige kem ge; pako Elisabeta ra mitkar Lamar Zogo;
42นางร้องเสียงดังว่า “เธอได้รับพรเหนือบรรดาผู้หญิง และผลแห่งครรภ์ของเธอก็ได้รับพร!
42Ege E ereretikri au kase, a detager, kega, Uerkab kosker ma, pako abele uerem uerkab osmeda.
43เหตุใดข้าพเจ้าจึงได้รับความโปรดปรานถึงเพียงนี้ ที่มารดาขององค์พระผู้เป็นเจ้าของข้าพเจ้ามาหาข้าพเจ้า?
43Nako abele lu, tabakeamud karim kara Opole ra apu?
44เพราะทันทีที่เสียงทักทายของเธอเข้ามาถึงหูข้าพเจ้า ทารกในครรภ์ของข้าพเจ้าก็ดิ้นด้วยความยินดี!
44Dasmer, iski a ikeli kodo mer de, mara omare karim ka asoli, ege ko uerem bagererdilu muige kara kem ge sererege.
45หญิงผู้ที่เชื่อก็เป็นสุข เพราะสิ่งที่องค์พระผู้เป็นเจ้ากล่าวแก่นางจะสำเร็จ!”
45Ege uerkab kosker ra oditur; abelelam ageakar mer Iehoua de pe etomeret abim.
46มารีย์กล่าวว่า “จิตของข้าพเจ้าเทิดทูนองค์พระผู้เป็นเจ้า
46Ege Maria detaut, kega, Kara nerkep baospili Iehouaim,
47วิญญาณของข้าพเจ้าชื่นชมยินดีในพระเจ้า พระผู้ช่วยให้รอดของข้าพเจ้า
47Ege kara nerkep au sererege Ade, E kari nazemoada.
48เพราะพระองค์เห็นความต่ำต้อยของผู้รับใช้ของพระองค์ ตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไป คนทุกชั่วอายุจะเรียกข้าพเจ้าว่าเป็นผู้ได้รับพร
48A akai lu Iehoua de dasmer abele abara kosker memeg nole aule kak: abele kerker ge ditimedelu, ege gaire nosik uerkab karim.
49เพราะองค์ผู้มีอำนาจยิ่งใหญ่ได้ทำสิ่งยิ่งใหญ่แก่ข้าพเจ้า นามของพระองค์บริสุทธิ์
49Abelegelam E dali au adigiri nagri, E gaire au lu karim ikeli; abara nei zogo le.
50ความเมตตาของพระองค์มีแก่คนที่ยำเกรงพระองค์ จากชั่วอายุหนึ่งถึงอีกชั่วอายุหนึ่ง
50E au omare gaire le la geum, bauder gaire nosik.
51พระองค์สำแดงพลังด้วยแขนของพระองค์ ทำให้คนที่เย่อหยิ่งในความคิดของใจตนกระจัดกระจายไป
51Ege saserim tabara tag, E adem gaire le lagelage aule dikiapor uiaba nerkep.
52ดึงบรรดาผู้ปกครองลงจากบัลลังก์ และยกคนต่ำต้อยขึ้น
52Ege naimartare uader opole baolam, ege uader ge nogoka emereder ga baker aule.
53ให้คนหิวอิ่มด้วยสิ่งดี ๆ และส่งคนร่ำรวยกลับไปมือเปล่า
53Ege darasisilare uader le uiaba uererege debe leuer; uader luglug le no bakeuare.
54พระองค์ช่วยเหลืออิสราเอล ผู้รับใช้ของพระองค์ เพื่อระลึกถึงความเมตตา
54Ege abi upiditidare tabara memeg le Isaraela, E abi au omare:
55ตามที่พระองค์กล่าวไว้กับบรรพบุรุษของพวกเรา แก่อับราฮัมและลูกหลาน ของเขาตลอดไป”
55Aberahama pako abara omasker niaiem, mokakalam abim detaut meriba aba giz.
56มารีย์พักอยู่กับเอลีซาเบธประมาณสามเดือน แล้วจึงกลับบ้านของตน
56Ege Maria de abi dog, nako neis netate meb, gako akomeda tabara boaiem.
57เมื่อถึงเวลาที่เอลีซาเบธจะคลอด นางก็ให้กำเนิดบุตรชาย
57Ege bakedilu Elisabeta ra meb osemelu; ege kimiar uerem osemelu.
58เพื่อนบ้านและญาติ ๆ ของนางได้ยินว่าองค์พระผู้เป็นเจ้าสำแดงความเมตตาอย่างยิ่งแก่นาง พวกเขาจึงร่วมชื่นชมยินดีกับนาง
58Ui aserare ge, abara boai giz, Iehoua au omare abi; ui ge sererege abim.
59ในวันที่แปด พวกเขามาเพื่อทำพิธีเข้าสุหนัตให้เด็ก และตั้งใจจะเรียกเด็กว่า เศคาริยาห์ ตามชื่อบิดาของเขา
59Ga eit gerger, uiaba egared abele uerem peritome; uiaba lagelage abi nei atker Zakaria, taba aba ra nei.
60แต่มารดาของเด็กตอบว่า “ไม่ใช่ เขาจะต้องชื่อ ยอห์น”
60Ege abara apu ge uiabi detaut, kega, Nole abele; epe tabara nei Ioane.
61พวกเขากล่าวกับนางว่า “ในหมู่ญาติของเธอไม่มีใครชื่อนี้”
61Ui ge abi detagerare, kega, Mara ko boai obatkereda Ioane nei.
62แล้วพวกเขาก็ทำมือเป็นสัญญาณถามบิดาของเด็กว่าเขาต้องการให้เด็กชื่ออะไร
62Ui ge abara aba opu mer detagerare, Ma pe nako ma dikiapore abara nei?
63เขาขอแผ่นสำหรับเขียน แล้วเขียนว่า “เขาชื่อ ยอห์น” ทุกคนต่างประหลาดใจ
63E ge uiabi daratagerare, kega, Seleti tekadarare karim; E detali, Abara nei Ioane. Ui ge au kasege damrare.
64ทันใดนั้น ปากของเขาก็เปิดออก ลิ้นของเขาก็คลาย และเขาเริ่มพูดสรรเสริญพระเจ้า
64Ege akailu merkar etkalu, tabara uerut detue, E mer detaut, a au esoao Adim.
65ทุกคนที่อยู่รอบ ๆ พวกเขาต่างเกิดความกลัว และผู้คนก็เล่าเรื่องเหล่านี้กันไปทั่วแถบภูเขาของยูเดีย
65Ege uader maike abi dog ga erdarare uiabim ga geum barkare; abele mer dordor paser ge Iudaia ge ga esao.
66ทุกคนที่ได้ยินต่างเก็บเรื่องเหล่านี้ไว้ในใจ และพูดว่า “แล้วเด็กคนนี้จะเป็นอะไรต่อไป?” เพราะมือขององค์พระผู้เป็นเจ้าอยู่กับเขา
66Ui ge emetu aserare ga dikiaporare, kega, Nalu uerem dali? Abelelam Iehoua ra tag abi dog pako abi upinati.
67เศคาริยาห์บิดาของเด็กเต็มเปี่ยมด้วยพระวิญญาณบริสุทธิ์ และเผยพระวจนะว่า
67Ege abara aba dauer Zakaria mitkar Lamar Zogo, E ekerer perofeta dorge, kega,
68“องค์พระผู้เป็นเจ้า พระเจ้าของอิสราเอล สมควรได้รับการสรรเสริญ เพราะพระองค์มาเยี่ยมเยียนและไถ่ประชาชนของพระองค์
68Esoao Isaraela ra Ade, Iehoua pedali; E meribi dasmer E meribi dazimoareta abara ged ge,
69และยกเขาสัตว์แห่งความรอดขึ้นให้เรา ในวงศ์วานของดาวิด ผู้รับใช้ของพระองค์
69Iski sekerise meribim uerkab Dauida ra boai ge abara memeg le,
70(ตามที่พระองค์กล่าวไว้โดยปากของบรรดาผู้เผยพระวจนะบริสุทธิ์ของพระองค์ตั้งแต่โบราณกาล)
70Mokakalam ge emeret ge, Iehoua de daratagerare gaire zogo perofeta,
71คือ ความรอดจากศัตรูของเรา และจากมือของทุกคนที่เกลียดชังเรา
71Mamoro pemi uridili uader le gizlam pe meribi dirieda, tag abgered urkerem meribim;
72เพื่อสำแดงความเมตตาแก่บรรพบุรุษของเรา และระลึกถึงพันธสัญญาอันบริสุทธิ์ของพระองค์
72E au omare meriba aba giz, gako dikiapor tom akoar zogo;
73คือ คำปฏิญาณที่พระองค์สาบานไว้แก่อับราฮัม บรรพบุรุษของเรา
73Beskak mer E nakuar Aberahama meriba aba,
74เพื่อให้เรา เมื่อเราพ้นจากมือของศัตรูแล้ว สามารถรับใช้พระองค์โดยปราศจากความกลัว
74E meribi dikuarda meriba azimoaret, uader tag au kelarkelar, meriba nole geum kak meriba memeg le,
75ด้วยความบริสุทธิ์และความชอบธรรมต่อหน้าพระองค์ ตลอดทุกวันในชีวิตของเรา
75E zogo pako oditireda abi op ge, gaire gerger uridili meriba eded.
76และเจ้า เด็กน้อยเอ๋ย จะได้ชื่อว่าเป็นผู้เผยพระวจนะขององค์ผู้สูงสุด เพราะเจ้าจะนำหน้าองค์พระผู้เป็นเจ้าไปเพื่อเตรียมทางของพระองค์
76A mama kebile ae, uiaba gaire le mari nei atker Ageakar Opole ra perofeta: abelegelam ma kekiam Iehoua ra opem derser abara gab ge;
77เพื่อให้ประชาชนของพระองค์รู้จักความรอดด้วยการยกโทษบาปของพวกเขา
77Mamanali natomertare abele azigmoaret uiabim abara ged, pako adem dikri uiaba uit giz.
78เพราะความเมตตาอันอ่อนโยนของพระเจ้าของเรา รุ่งอรุณจากเบื้องบนจะมาเยี่ยมเยียนเราด้วยความเมตตานี้
78Epe Ade pe meriba nasge dali, a kotor datki meribim.
79เพื่อส่องสว่างแก่ผู้ที่นั่งอยู่ในความมืดและเงาแห่งความตาย และนำเท้าของเราเข้าสู่ทางแห่งสันติสุข”
79Datki ga baziarare gesepem kupikupiem, datki moar degrered meriba teter gab karem.
80เด็กนั้นเติบโตขึ้น และจิตวิญญาณก็เข้มแข็งขึ้น เขาอยู่ในถิ่นทุรกันดารจนถึงวันที่ปรากฏตัวต่อประชาชนอิสราเอล
80Ege abele uerem ga batai, abara nerkep saserim, sumez ge emri, ga abi etomertare Isaraela le giz abi.
Tip: use the ← and → keys to turn chapters.