ลูกา 1
Freedom Bible (Thai)Translation
Freedom Bible (Thai)
Louis Segond 1910
1เนื่องจากมีหลายคนได้ลงมือเรียบเรียงเรื่องราวเกี่ยวกับเหตุการณ์ต่าง ๆ ที่ได้สำเร็จเป็นจริงท่ามกลางพวกเรา
1Plusieurs ayant entrepris de composer un récit des événements qui se sont accomplis parmi nous,
2ตามที่บรรดาผู้ซึ่งเป็นพยานเห็นเหตุการณ์ด้วยตาตนเองตั้งแต่แรก และเป็นผู้รับใช้พระวจนะ ได้ถ่ายทอดเรื่องเหล่านั้นแก่พวกเรา
2suivant ce que nous ont transmis ceux qui ont été des témoins oculaires dès le commencement et sont devenus des ministres de la parole,
3ข้าพเจ้าเองก็เห็นควรที่จะเขียนเรื่องเหล่านี้เรียงตามลำดับให้ท่านเช่นกัน ท่านเธโอฟีลัสผู้ทรงเกียรติ เพราะข้าพเจ้าได้ติดตามตรวจสอบทุกสิ่งอย่างละเอียดตั้งแต่ต้น
3il m’a aussi semblé bon, après avoir fait des recherches exactes sur toutes ces choses depuis leur origine, de te les exposer par écrit d’une manière suivie, excellent Théophile,
4เพื่อท่านจะได้มั่นใจในเรื่องต่าง ๆ ที่ท่านได้รับคำสอนมา
4afin que tu reconnaisses la certitude des enseignements que tu as reçus.
5ในสมัยของเฮโรด กษัตริย์แห่งยูเดีย มีปุโรหิตคนหนึ่งชื่อเศคาริยาห์ อยู่ในเวรปุโรหิตของอาบียาห์ ภรรยาของเขาเป็นเชื้อสายของอาโรน และชื่อเอลีซาเบธ
5Du temps d’Hérode, roi de Judée, il y avait un sacrificateur, nommé Zacharie, de la classe d’Abia; sa femme était d’entre les filles d’Aaron, et s’appelait Élisabeth.
6ทั้งสองเป็นคนชอบธรรมต่อหน้าพระเจ้า และดำเนินชีวิตอย่างไม่มีที่ติตามบัญญัติและข้อกำหนดทุกอย่างขององค์พระผู้เป็นเจ้า
6Tous deux étaient justes devant Dieu, observant d’une manière irréprochable tous les commandements et toutes les ordonnances du Seigneur.
7แต่พวกเขาไม่มีลูก เพราะเอลีซาเบธเป็นหมัน และทั้งสองก็มีอายุมากแล้ว
7Ils n’avaient point d’enfants, parce qu’Élisabeth était stérile; et ils étaient l’un et l’autre avancés en âge.
8ขณะที่เศคาริยาห์กำลังทำหน้าที่ปุโรหิตต่อหน้าพระเจ้าตามเวรของตน
8Or, pendant qu’il s’acquittait de ses fonctions devant Dieu, selon le tour de sa classe, il fut appelé par le sort,
9เขาจับสลากได้เข้าไปในพระวิหารขององค์พระผู้เป็นเจ้าเพื่อเผาเครื่องหอม ตามธรรมเนียมปฏิบัติของปุโรหิต
9d’après la règle du sacerdoce, à entrer dans le temple du Seigneur pour offrir le parfum.
10ขณะเผาเครื่องหอม ประชาชนทั้งหมดกำลังอธิษฐานอยู่ข้างนอก
10Toute la multitude du peuple était dehors en prière, à l’heure du parfum.
11แล้วทูตสวรรค์องค์หนึ่งขององค์พระผู้เป็นเจ้าก็ปรากฏแก่เขา ยืนอยู่ทางขวาของแท่นเผาเครื่องหอม
11Alors un ange du Seigneur apparut à Zacharie, et se tint debout à droite de l’autel des parfums.
12เมื่อเศคาริยาห์เห็นทูตสวรรค์ เขาก็ตกใจและเต็มไปด้วยความกลัว
12Zacharie fut troublé en le voyant, et la frayeur s’empara de lui.
13แต่ทูตสวรรค์กล่าวกับเขาว่า “อย่ากลัวเลย เศคาริยาห์ เพราะพระเจ้าได้ยินคำขอของท่านแล้ว เอลีซาเบธภรรยาของท่านจะให้กำเนิดบุตรชายแก่ท่าน และจงตั้งชื่อเขาว่า ยอห์น
13Mais l’ange lui dit: Ne crains point, Zacharie; car ta prière a été exaucée. Ta femme Élisabeth t’enfantera un fils, et tu lui donneras le nom de Jean.
14ท่านจะมีความยินดีและความชื่นชมยินดี และคนมากมายจะชื่นชมยินดีเมื่อเขาเกิด
14Il sera pour toi un sujet de joie et d’allégresse, et plusieurs se réjouiront de sa naissance.
15เพราะเขาจะเป็นผู้ยิ่งใหญ่ในสายตาขององค์พระผู้เป็นเจ้า เขาจะไม่ดื่มเหล้าองุ่นหรือสุรา และจะเต็มเปี่ยมด้วยพระวิญญาณบริสุทธิ์ตั้งแต่อยู่ในครรภ์มารดา
15Car il sera grand devant le Seigneur. Il ne boira ni vin, ni liqueur enivrante, et il sera rempli de l’Esprit-Saint dès le sein de sa mère;
16เขาจะทำให้ลูกหลานอิสราเอลจำนวนมากหันกลับมาหาองค์พระผู้เป็นเจ้า พระเจ้าของพวกเขา
16il ramènera plusieurs des fils d’Israël au Seigneur, leur Dieu;
17เขาจะนำหน้าพระองค์ไปด้วยจิตวิญญาณและพลังของเอลียาห์ ‘เพื่อทำให้ใจของบิดาหันกลับมาหาลูก ๆ’ และทำให้คนที่ไม่เชื่อฟังหันมาหาปัญญาของคนชอบธรรม เพื่อเตรียมประชาชนให้พร้อมสำหรับองค์พระผู้เป็นเจ้า”
17il marchera devant Dieu avec l’esprit et la puissance d’Élie, pour ramener les cœurs des pères vers les enfants, et les rebelles à la sagesse des justes, afin de préparer au Seigneur un peuple bien disposé.
18เศคาริยาห์กล่าวกับทูตสวรรค์ว่า “ข้าพเจ้าจะแน่ใจเรื่องนี้ได้อย่างไร? เพราะข้าพเจ้าเป็นคนแก่แล้ว และภรรยาของข้าพเจ้าก็มีอายุมากแล้ว”
18Zacharie dit à l’ange: A quoi reconnaîtrai-je cela? Car je suis vieux, et ma femme est avancée en âge.
19ทูตสวรรค์ตอบเขาว่า “เราคือกาเบรียล ผู้ยืนอยู่ต่อหน้าพระเจ้า เราถูกส่งมาเพื่อพูดกับท่าน และนำข่าวดีนี้มาบอกท่าน
19L’ange lui répondit: Je suis Gabriel, je me tiens devant Dieu; j’ai été envoyé pour te parler, et pour t’annoncer cette bonne nouvelle.
20จงดู ท่านจะเป็นใบ้ พูดไม่ได้ จนถึงวันที่สิ่งเหล่านี้เกิดขึ้น เพราะท่านไม่เชื่อคำของเรา ซึ่งจะสำเร็จตามเวลาที่กำหนด”
20Et voici, tu seras muet, et tu ne pourras parler jusqu’au jour où ces choses arriveront, parce que tu n’as pas cru à mes paroles, qui s’accompliront en leur temps.
21ประชาชนกำลังรอเศคาริยาห์ และประหลาดใจที่เขาอยู่ในพระวิหารนาน
21Cependant, le peuple attendait Zacharie, s’étonnant de ce qu’il restait si longtemps dans le temple.
22เมื่อเขาออกมา เขาพูดกับพวกเขาไม่ได้ พวกเขาจึงรู้ว่าเขาได้เห็นนิมิตในพระวิหาร เขาทำมือเป็นสัญญาณแก่พวกเขาต่อไป และยังคงเป็นใบ้
22Quand il sortit, il ne put leur parler, et ils comprirent qu’il avait eu une vision dans le temple; il leur faisait des signes, et il resta muet.
23เมื่อครบกำหนดวันรับใช้ของเขา เขาก็กลับบ้าน
23Lorsque ses jours de service furent écoulés, il s’en alla chez lui.
24หลังจากวันเหล่านั้น เอลีซาเบธภรรยาของเขาก็ตั้งครรภ์ และเก็บตัวอยู่ห้าเดือน โดยกล่าวว่า
24Quelque temps après, Élisabeth, sa femme, devint enceinte. Elle se cacha pendant cinq mois, disant:
25“องค์พระผู้เป็นเจ้าทำเช่นนี้แก่ข้าพเจ้าในเวลาที่พระองค์หันมามองข้าพเจ้า เพื่อขจัดความอับอายของข้าพเจ้าท่ามกลางผู้คน”
25C’est la grâce que le Seigneur m’a faite, quand il a jeté les yeux sur moi pour ôter mon opprobre parmi les hommes.
26ในเดือนที่หก พระเจ้าส่งทูตสวรรค์กาเบรียลไปยังเมืองนาซาเร็ธในแคว้นกาลิลี
26Au sixième mois, l’ange Gabriel fut envoyé par Dieu dans une ville de Galilée, appelée Nazareth,
27ไปหาหญิงพรหมจารีคนหนึ่งซึ่งหมั้นหมายไว้กับชายชื่อโยเซฟ ผู้สืบเชื้อสายจากวงศ์วานของดาวิด หญิงพรหมจารีนั้นชื่อมารีย์
27auprès d’une vierge fiancée à un homme de la maison de David, nommé Joseph. Le nom de la vierge était Marie.
28ทูตสวรรค์เข้ามาหานางและกล่าวว่า “จงชื่นชมยินดีเถิด ท่านผู้ที่ได้รับความโปรดปรานอย่างยิ่ง! องค์พระผู้เป็นเจ้าสถิตกับท่าน ท่านได้รับพรเหนือบรรดาผู้หญิง!”
28L’ange entra chez elle, et dit: Je te salue, toi à qui une grâce a été faite; le Seigneur est avec toi.
29แต่เมื่อนางเห็นเขา นางก็รู้สึกกังวลใจอย่างมากกับคำกล่าวนั้น และครุ่นคิดว่าคำทักทายเช่นนี้หมายถึงอะไร
29Troublée par cette parole, Marie se demandait ce que pouvait signifier une telle salutation.
30ทูตสวรรค์กล่าวกับนางว่า “อย่ากลัวเลย มารีย์ เพราะท่านได้รับความโปรดปรานจากพระเจ้า
30L’ange lui dit: Ne crains point, Marie; car tu as trouvé grâce devant Dieu.
31ท่านจะตั้งครรภ์และให้กำเนิดบุตรชาย และจงตั้งชื่อเขาว่า ‘เยซู’
31Et voici, tu deviendras enceinte, et tu enfanteras un fils, et tu lui donneras le nom de Jésus.
32เขาจะเป็นผู้ยิ่งใหญ่ และจะได้ชื่อว่า พระบุตรขององค์ผู้สูงสุด องค์พระผู้เป็นเจ้าพระเจ้าจะประทานบัลลังก์ของดาวิดบรรพบุรุษของเขาแก่เขา
32Il sera grand et sera appelé Fils du Très-Haut, et le Seigneur Dieu lui donnera le trône de David, son père.
33และเขาจะครอบครองวงศ์วานของยาโคบตลอดไป อาณาจักรของเขาจะไม่มีวันสิ้นสุด”
33Il régnera sur la maison de Jacob éternellement, et son règne n’aura point de fin.
34มารีย์กล่าวกับทูตสวรรค์ว่า “เรื่องนี้จะเป็นไปได้อย่างไร ในเมื่อข้าพเจ้ายังเป็นหญิงพรหมจารี?”
34Marie dit à l’ange: Comment cela se fera-t-il, puisque je ne connais point d’homme?
35ทูตสวรรค์ตอบนางว่า “พระวิญญาณบริสุทธิ์จะมาเหนือท่าน และพลังขององค์ผู้สูงสุดจะปกคลุมท่าน เพราะเหตุนี้ ผู้บริสุทธิ์ที่เกิดจากท่านจะได้ชื่อว่า พระบุตรของพระเจ้า
35L’ange lui répondit: Le Saint-Esprit viendra sur toi, et la puissance du Très-Haut te couvrira de son ombre. C’est pourquoi le saint enfant qui naîtra de toi sera appelé Fils de Dieu.
36เอลีซาเบธญาติของท่านก็ตั้งครรภ์บุตรชายในวัยชราเช่นกัน และบัดนี้นางที่คนเคยเรียกว่าเป็นหมันก็ตั้งครรภ์ได้หกเดือนแล้ว
36Voici, Élisabeth, ta parente, a conçu, elle aussi, un fils en sa vieillesse, et celle qui était appelée stérile est dans son sixième mois.
37เพราะไม่มีสิ่งใดที่พระเจ้ากล่าวแล้วจะเป็นไปไม่ได้”
37Car rien n’est impossible à Dieu.
38มารีย์กล่าวว่า “ข้าพเจ้าเป็นผู้รับใช้ขององค์พระผู้เป็นเจ้า ขอให้เป็นไปกับข้าพเจ้าตามคำของท่าน” แล้วทูตสวรรค์ก็จากนางไป
38Marie dit: Je suis la servante du Seigneur; qu’il me soit fait selon ta parole! Et l’ange la quitta.
39ในเวลานั้น มารีย์ลุกขึ้นและรีบเดินทางไปยังเมืองหนึ่งในแถบภูเขาของยูดาห์
39Dans ce même temps, Marie se leva, et s’en alla en hâte vers les montagnes, dans une ville de Juda.
40นางเข้าไปในบ้านของเศคาริยาห์ และทักทายเอลีซาเบธ
40Elle entra dans la maison de Zacharie, et salua Élisabeth.
41เมื่อเอลีซาเบธได้ยินคำทักทายของมารีย์ ทารกในครรภ์ของนางก็ดิ้น และเอลีซาเบธก็เต็มเปี่ยมด้วยพระวิญญาณบริสุทธิ์
41Dès qu’Élisabeth entendit la salutation de Marie, son enfant tressaillit dans son sein, et elle fut remplie du Saint-Esprit.
42นางร้องเสียงดังว่า “เธอได้รับพรเหนือบรรดาผู้หญิง และผลแห่งครรภ์ของเธอก็ได้รับพร!
42Elle s’écria d’une voix forte: Tu es bénie entre les femmes, et le fruit de ton sein est béni.
43เหตุใดข้าพเจ้าจึงได้รับความโปรดปรานถึงเพียงนี้ ที่มารดาขององค์พระผู้เป็นเจ้าของข้าพเจ้ามาหาข้าพเจ้า?
43Comment m’est-il accordé que la mère de mon Seigneur vienne auprès de moi?
44เพราะทันทีที่เสียงทักทายของเธอเข้ามาถึงหูข้าพเจ้า ทารกในครรภ์ของข้าพเจ้าก็ดิ้นด้วยความยินดี!
44Car voici, aussitôt que la voix de ta salutation a frappé mon oreille, l’enfant a tressailli d’allégresse dans mon sein.
45หญิงผู้ที่เชื่อก็เป็นสุข เพราะสิ่งที่องค์พระผู้เป็นเจ้ากล่าวแก่นางจะสำเร็จ!”
45Heureuse celle qui a cru, parce que les choses qui lui ont été dites de la part du Seigneur auront leur accomplissement.
46มารีย์กล่าวว่า “จิตของข้าพเจ้าเทิดทูนองค์พระผู้เป็นเจ้า
46Et Marie dit: Mon âme exalte le Seigneur,
47วิญญาณของข้าพเจ้าชื่นชมยินดีในพระเจ้า พระผู้ช่วยให้รอดของข้าพเจ้า
47Et mon esprit se réjouit en Dieu, mon Sauveur,
48เพราะพระองค์เห็นความต่ำต้อยของผู้รับใช้ของพระองค์ ตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไป คนทุกชั่วอายุจะเรียกข้าพเจ้าว่าเป็นผู้ได้รับพร
48Parce qu’il a jeté les yeux sur la bassesse de sa servante. Car voici, désormais toutes les générations me diront bienheureuse,
49เพราะองค์ผู้มีอำนาจยิ่งใหญ่ได้ทำสิ่งยิ่งใหญ่แก่ข้าพเจ้า นามของพระองค์บริสุทธิ์
49Parce que le Tout-Puissant a fait pour moi de grandes choses. Son nom est saint,
50ความเมตตาของพระองค์มีแก่คนที่ยำเกรงพระองค์ จากชั่วอายุหนึ่งถึงอีกชั่วอายุหนึ่ง
50et sa miséricorde s’étend d’âge en âge sur ceux qui le craignent.
51พระองค์สำแดงพลังด้วยแขนของพระองค์ ทำให้คนที่เย่อหยิ่งในความคิดของใจตนกระจัดกระจายไป
51Il a déployé la force de son bras; Il a dispersé ceux qui avaient dans le cœur des pensées orgueilleuses.
52ดึงบรรดาผู้ปกครองลงจากบัลลังก์ และยกคนต่ำต้อยขึ้น
52Il a renversé les puissants de leurs trônes, et il a élevé les humbles.
53ให้คนหิวอิ่มด้วยสิ่งดี ๆ และส่งคนร่ำรวยกลับไปมือเปล่า
53Il a rassasié de biens les affamés, et il a renvoyé les riches à vide.
54พระองค์ช่วยเหลืออิสราเอล ผู้รับใช้ของพระองค์ เพื่อระลึกถึงความเมตตา
54Il a secouru Israël, son serviteur, et il s’est souvenu de sa miséricorde,
55ตามที่พระองค์กล่าวไว้กับบรรพบุรุษของพวกเรา แก่อับราฮัมและลูกหลาน ของเขาตลอดไป”
55comme il l’avait dit à nos pères, Envers Abraham et sa postérité pour toujours.
56มารีย์พักอยู่กับเอลีซาเบธประมาณสามเดือน แล้วจึงกลับบ้านของตน
56Marie demeura avec Élisabeth environ trois mois. Puis elle retourna chez elle.
57เมื่อถึงเวลาที่เอลีซาเบธจะคลอด นางก็ให้กำเนิดบุตรชาย
57Le temps où Élisabeth devait accoucher arriva, et elle enfanta un fils.
58เพื่อนบ้านและญาติ ๆ ของนางได้ยินว่าองค์พระผู้เป็นเจ้าสำแดงความเมตตาอย่างยิ่งแก่นาง พวกเขาจึงร่วมชื่นชมยินดีกับนาง
58Ses voisins et ses parents apprirent que le Seigneur avait fait éclater envers elle sa miséricorde, et ils se réjouirent avec elle.
59ในวันที่แปด พวกเขามาเพื่อทำพิธีเข้าสุหนัตให้เด็ก และตั้งใจจะเรียกเด็กว่า เศคาริยาห์ ตามชื่อบิดาของเขา
59Le huitième jour, ils vinrent pour circoncire l’enfant, et ils l’appelaient Zacharie, du nom de son père.
60แต่มารดาของเด็กตอบว่า “ไม่ใช่ เขาจะต้องชื่อ ยอห์น”
60Mais sa mère prit la parole, et dit: Non, il sera appelé Jean.
61พวกเขากล่าวกับนางว่า “ในหมู่ญาติของเธอไม่มีใครชื่อนี้”
61Ils lui dirent: Il n’y a dans ta parenté personne qui soit appelé de ce nom.
62แล้วพวกเขาก็ทำมือเป็นสัญญาณถามบิดาของเด็กว่าเขาต้องการให้เด็กชื่ออะไร
62Et ils firent des signes à son père pour savoir comment il voulait qu’on l’appelle.
63เขาขอแผ่นสำหรับเขียน แล้วเขียนว่า “เขาชื่อ ยอห์น” ทุกคนต่างประหลาดใจ
63Zacharie demanda des tablettes, et il écrivit: Jean est son nom. Et tous furent dans l’étonnement.
64ทันใดนั้น ปากของเขาก็เปิดออก ลิ้นของเขาก็คลาย และเขาเริ่มพูดสรรเสริญพระเจ้า
64Au même instant, sa bouche s’ouvrit, sa langue se délia, et il parlait, bénissant Dieu.
65ทุกคนที่อยู่รอบ ๆ พวกเขาต่างเกิดความกลัว และผู้คนก็เล่าเรื่องเหล่านี้กันไปทั่วแถบภูเขาของยูเดีย
65La crainte s’empara de tous les habitants d’alentour, et, dans toutes les montagnes de la Judée, on s’entretenait de toutes ces choses.
66ทุกคนที่ได้ยินต่างเก็บเรื่องเหล่านี้ไว้ในใจ และพูดว่า “แล้วเด็กคนนี้จะเป็นอะไรต่อไป?” เพราะมือขององค์พระผู้เป็นเจ้าอยู่กับเขา
66Tous ceux qui les apprirent les gardèrent dans leur cœur, en disant: Que sera donc cet enfant? Et la main du Seigneur était avec lui.
67เศคาริยาห์บิดาของเด็กเต็มเปี่ยมด้วยพระวิญญาณบริสุทธิ์ และเผยพระวจนะว่า
67Zacharie, son père, fut rempli du Saint-Esprit, et il prophétisa, en ces mots:
68“องค์พระผู้เป็นเจ้า พระเจ้าของอิสราเอล สมควรได้รับการสรรเสริญ เพราะพระองค์มาเยี่ยมเยียนและไถ่ประชาชนของพระองค์
68Béni soit le Seigneur, le Dieu d’Israël, De ce qu’il a visité et racheté son peuple,
69และยกเขาสัตว์แห่งความรอดขึ้นให้เรา ในวงศ์วานของดาวิด ผู้รับใช้ของพระองค์
69Et nous a suscité un puissant Sauveur Dans la maison de David, son serviteur,
70(ตามที่พระองค์กล่าวไว้โดยปากของบรรดาผู้เผยพระวจนะบริสุทธิ์ของพระองค์ตั้งแต่โบราณกาล)
70Comme il l’avait annoncé par la bouche de ses saints prophètes des temps anciens,
71คือ ความรอดจากศัตรูของเรา และจากมือของทุกคนที่เกลียดชังเรา
71Un Sauveur qui nous délivre de nos ennemis et de la main de tous ceux qui nous haïssent!
72เพื่อสำแดงความเมตตาแก่บรรพบุรุษของเรา และระลึกถึงพันธสัญญาอันบริสุทธิ์ของพระองค์
72C’est ainsi qu’il manifeste sa miséricorde envers nos pères, Et se souvient de sa sainte alliance,
73คือ คำปฏิญาณที่พระองค์สาบานไว้แก่อับราฮัม บรรพบุรุษของเรา
73Selon le serment par lequel il avait juré à Abraham, notre père,
74เพื่อให้เรา เมื่อเราพ้นจากมือของศัตรูแล้ว สามารถรับใช้พระองค์โดยปราศจากความกลัว
74De nous permettre, après que nous serions délivrés de la main de nos ennemis, De le servir sans crainte,
75ด้วยความบริสุทธิ์และความชอบธรรมต่อหน้าพระองค์ ตลอดทุกวันในชีวิตของเรา
75En marchant devant lui dans la sainteté et dans la justice tous les jours de notre vie.
76และเจ้า เด็กน้อยเอ๋ย จะได้ชื่อว่าเป็นผู้เผยพระวจนะขององค์ผู้สูงสุด เพราะเจ้าจะนำหน้าองค์พระผู้เป็นเจ้าไปเพื่อเตรียมทางของพระองค์
76Et toi, petit enfant, tu seras appelé prophète du Très-Haut; Car tu marcheras devant la face du Seigneur, pour préparer ses voies,
77เพื่อให้ประชาชนของพระองค์รู้จักความรอดด้วยการยกโทษบาปของพวกเขา
77Afin de donner à son peuple la connaissance du salut Par le pardon de ses péchés,
78เพราะความเมตตาอันอ่อนโยนของพระเจ้าของเรา รุ่งอรุณจากเบื้องบนจะมาเยี่ยมเยียนเราด้วยความเมตตานี้
78Grâce aux entrailles de la miséricorde de notre Dieu, En vertu de laquelle le soleil levant nous a visités d’en haut,
79เพื่อส่องสว่างแก่ผู้ที่นั่งอยู่ในความมืดและเงาแห่งความตาย และนำเท้าของเราเข้าสู่ทางแห่งสันติสุข”
79Pour éclairer ceux qui sont assis dans les ténèbres et dans l’ombre de la mort, Pour diriger nos pas dans le chemin de la paix.
80เด็กนั้นเติบโตขึ้น และจิตวิญญาณก็เข้มแข็งขึ้น เขาอยู่ในถิ่นทุรกันดารจนถึงวันที่ปรากฏตัวต่อประชาชนอิสราเอล
80Or, l’enfant croissait, et se fortifiait en esprit. Et il demeura dans les déserts, jusqu’au jour où il se présenta devant Israël.
Tip: use the ← and → keys to turn chapters.