ⲖⲞⲨⲔⲞⲚ 22
Coptic New Testament (Bohairic)Translation
Coptic New Testament (Bohairic)
Old Persian Version (ترجمه قدیم)
1ⲚⲀϤϦⲈⲚⲦ ⲆⲈ ⲠⲈ ⲚϪⲈⲠϢⲀⲒ ⲚⲦⲈⲚⲒⲀⲦϢⲘⲎⲢ ⲪⲎ ⲈⲦⲞⲨⲘⲞⲨϮ ⲈⲢⲞϤ ϪⲈ ⲠⲒⲠⲀⲤⲬ Ⲁ.
1و چون عید فطیر که به فصح معروف است نزدیک شد،
2ⲞⲨⲞϨ ⲚⲀⲨⲔⲰϮ ⲠⲈ ⲚϪⲈⲚⲒⲀⲢⲬⲒⲈⲢⲈⲨⲤ ⲚⲈⲘ ⲚⲒⲤⲀϦ ϪⲈ ⲀⲨⲚⲀⲦⲀⲔⲞϤ ⲚⲀϢ ⲚⲢⲎϮ ⲚⲀⲨⲈⲢϨⲞϮ ⲄⲀⲢ ⲠⲈ ϦⲀⲦϨⲎ ⲘⲠⲒⲖⲀⲞⲤ.
2روسای کهنه وکاتبان مترصد می‌بودند که چگونه او را به قتل رسانند، زیرا که از قوم ترسیدند.
3ⲀⲠⲤⲀⲦⲀⲚⲀⲤ ⲆⲈ ϢⲈ ⲈϦⲞⲨⲚ ⲈⲠϨⲎⲦ ⲚⲒⲞⲨⲆⲀⲤ ⲪⲎ ⲈⲦⲞⲨⲘⲞⲨϮ ⲈⲢⲞϤ ϪⲈ ⲠⲒⲤⲔⲀⲢⲒⲰⲦⲎ ⲤⲈⲞⲨⲈⲂⲞⲖ ⲠⲈ ϦⲈⲚⲠⲒⲒⲂ
3اما شیطان در یهودای مسمی به اسخریوطی که از‌جمله آن دوازده بود داخل گشت،
4ⲞⲨⲞϨ ⲀϤϢⲈ ⲚⲀϤ ⲀϤⲤⲀϪⲒ ⲚⲈⲘ ⲚⲒⲀⲢⲬ ⲒⲈⲢⲈⲨⲤ ⲚⲈⲘ ⲚⲒⲤⲀⲦⲎⲄⲞⲤ ⲈⲐⲂⲈ ⲪⲢⲎϮ ⲈⲦⲎⲒϤ ⲈⲦⲞⲦⲞⲨ
4و اورفته با روسای کهنه و سرداران سپاه گفتگو کرد که چگونه او را به ایشان تسلیم کند.
5ⲞⲨⲞϨ ⲀⲨⲢⲀϢⲒ ⲞⲨⲞϨ ⲀⲨⲤⲈⲘⲚⲎⲦⲤ ⲚⲈⲘⲀϤ ⲈϮ ⲚⲀϤ ⲚⲞⲨϨⲀⲦ
5ایشان شادشده با او عهد بستند که نقدی به وی دهند.
6ⲞⲨⲞϨ ⲀϤⲈⲢⲈⲜⲞⲘⲞⲖⲞⲄⲒⲚ ⲞⲨⲞϨ ⲚⲀϤⲔⲰϮ ⲠⲈ ⲚⲤⲀⲞⲨⲈⲨⲔⲈⲢⲒⲀ ϨⲒⲚⲀ ⲚⲦⲈϤⲦⲎⲒϤ ⲈⲦⲞⲦⲞⲨ ⲀⲦϬⲚⲈ ⲘⲎϢ.
6و اوقبول کرده در صدد فرصتی برآمد که اورا درنهانی از مردم به ایشان تسلیم کند.
7ⲀϤⲒ ⲆⲈ ⲚϪⲈⲠⲒⲈϨⲞⲞⲨ ⲚⲦⲈⲚⲒⲀⲦϢⲘⲎ ⲢⲪⲎ ⲈⲦⲈⲤϢⲈ ⲈϢⲀⲦ ⲠⲒⲠⲀⲤⲬⲀ ⲚϦⲎⲦϤ.
7اما چون روز فطیر که در آن می‌بایست فصح را ذبح کنند رسید،
8ⲞⲨⲞϨ ⲀϤⲞⲨⲰⲢⲠ ⲘⲠⲈⲦⲢⲞⲤ ⲚⲈⲘ ⲒⲰⲀⲚⲚⲎ ⲤϪⲈ ⲘⲀϢⲈ ⲚⲰⲦⲈⲚ ⲤⲈⲂⲦⲈ ⲠⲒⲠⲀⲤⲬⲀ ⲚⲀⲚ ϨⲒⲚⲀ ⲚⲦⲈⲚⲞⲨⲞⲘϤ.
8پطرس و یوحنا را فرستاده، گفت: «بروید و فصح را بجهت ما آماده کنید تابخوریم.»
9ⲚⲐⲰⲞⲨ ⲆⲈ ⲠⲈϪⲰⲞⲨ ⲚⲀϤ ϪⲈ ⲬⲞⲨⲰϢ ⲈⲤⲈⲂⲦⲰⲦϤ ⲐⲰⲚ.
9به وی گفتند: «در کجا می‌خواهی مهیا کنیم؟»
10ⲚⲐⲞϤ ⲆⲈ ⲠⲈϪⲀϤ ⲚⲰⲞⲨ ϪⲈ ϨⲎⲠⲠⲈ ⲈⲢⲈⲦⲈⲚⲚⲀϢⲈ ⲚⲰⲦⲈⲚ ⲈϦⲞⲨⲚ ⲈϮⲂⲀⲔⲒ ϤⲚⲀⲒ ⲈⲂⲞⲖ ⲈϨⲢⲈⲚ ⲐⲎⲚⲞⲨ ⲚϪⲈⲞⲨⲢⲰⲘⲒ ⲈϤϤⲀⲒ ⲚⲞⲨϢⲞϢⲞⲨ ⲘⲘⲰⲞⲨ ⲘⲞϢⲒ ⲚⲤⲰϤ ⲈⲠⲒⲎⲒ ⲈⲦⲈϤⲚⲀϢⲈ ⲈϦⲞⲨⲚ ⲈⲢⲞϤ
10ایشان را گفت: «اینک هنگامی که داخل شهر شوید، شخصی با سبوی آب به شمابرمی خورد. به خانه‌ای که او درآید، از عقب وی بروید،
11ⲞⲨⲞϨ ⲀϪⲞⲤ ⲘⲠⲒⲚⲈⲂⲎⲒ ⲚⲦⲈⲠⲒⲎⲒ ϪⲈ ⲠⲈϪⲈ ⲠⲒⲢⲈϤϮⲤⲂⲰ ⲚⲀⲔ ϪⲈ ⲀϢ ⲠⲈ ⲠⲒⲘⲀ ⲈϮⲚⲀⲞⲨⲰⲘ ⲘⲠⲀⲠⲀⲤⲬⲀ ⲘⲘⲞϤ ⲚⲈⲘ ⲚⲀⲘⲀⲐⲎ ⲦⲎⲤ
11و به صاحب‌خانه گویید، استاد تو را می گوید مهمانخانه کجا است تا در آن فصح را باشاگردان خود بخورم.
12ⲞⲨⲞϨ ⲪⲎ ⲈⲦⲈⲘⲘⲀⲨ ϤⲚⲀⲦⲀⲘⲰⲦⲈⲚ ⲈⲞⲨⲚⲒϢϮ ⲘⲘⲀ ⲈϤⲤⲀⲠϢⲰⲒ ⲈϤⲪⲞⲢϢ ⲤⲈⲂⲦⲰⲦϤ ⲘⲘⲀⲨ.
12او بالاخانه‌ای بزرگ ومفروش به شما نشان خواهد داد در آنجا مهیاسازید.»
13ⲈⲦⲀⲨϢⲈ ⲚⲰⲞⲨ ⲆⲈ ⲀⲨϪⲒⲘⲒ ⲔⲀⲦⲀ ⲪⲢⲎϮ ⲈⲦⲀϤϪⲞⲤ ⲚⲰⲞⲨ ⲞⲨⲞϨ ⲀⲨⲤⲈⲂⲦⲈ ⲠⲒⲠⲀⲤⲬ Ⲁ
13پس رفته چنانکه به ایشان گفته بودیافتند و فصح را آماده کردند.
14ⲞⲨⲞϨ ⲀⲤϢⲰⲠⲒ ⲚϪⲈϮⲞⲨⲚⲞⲨ ⲀϤⲢⲰⲦⲈⲂ ⲚⲈⲘ ⲠⲒⲒⲂ ⲚⲀⲠⲞⲤⲦⲞⲖⲞⲤ ⲚⲈⲘⲀϤ
14و چون وقت رسید با دوازده رسول بنشست.
15ⲞⲨⲞϨ ⲠⲈϪⲀϤ ⲚⲰⲞⲨ ϪⲈ ϦⲈⲚⲞⲨⲈⲠⲒⲐⲨⲘⲒⲀ ⲀⲒⲈⲢⲈⲠⲒⲐⲨⲘⲒⲚ ⲈⲞⲨⲰⲘ ⲘⲠⲀⲠⲀⲤⲬⲀ ⲚⲈⲘⲰⲦⲈⲚ ⲘⲠⲀϮϬⲒⲘⲔⲀϨ.
15و به ایشان گفت: «اشتیاق بی‌نهایت داشتم که پیش از زحمت دیدنم، این فصح را باشما بخورم.
16ϮϪⲰ ⲘⲘⲞⲤ ⲚⲰⲦⲈⲚ ϪⲈ ⲚⲚⲀⲞⲨⲞⲘϤ ϢⲀⲦⲈϤϪⲰⲔ ⲈⲂⲞⲖ ϦⲈⲚϮⲘⲈⲦⲞⲨⲢⲞ ⲚⲦⲈⲪⲚⲞⲨϮ.
16زیرا به شما می‌گویم از این دیگرنمی خورم تا وقتی که در ملکوت خدا تمام شود.»
17ⲞⲨⲞϨ ⲈⲦⲀϤϬⲒ ⲚⲞⲨⲀⲪⲞⲦ ⲀϤϢⲈⲠϨⲘⲞⲦ ⲠⲈϪⲀϤ ϪⲈ ⲘⲰⲒⲚⲒ ⲈⲪⲀⲒ ⲪⲞϢϤ ⲈϨⲢⲈⲚ ⲐⲎⲚⲞⲨ.
17پس پیاله‌ای گرفته، شکر نمود و گفت: «این رابگیرید و در میان خود تقسیم کنید.
18ϮϪⲰ ⲄⲀⲢ ⲘⲘⲞⲤ ⲚⲰⲦⲈⲚ ϪⲈ ⲚⲚⲀⲤⲰ ⲒⲤϪⲈⲚ ϮⲚⲞⲨ ⲈⲂⲞⲖ ϦⲈⲚⲠⲞⲨⲦⲀϨ ⲚⲦⲈⲦⲀⲒⲂⲰ ⲚⲀⲖⲞⲖⲒ ϢⲀⲦⲈⲤⲒ ⲚϪⲈϮⲘⲈⲦⲞⲨⲢⲞ ⲚⲦⲈⲪⲚⲞⲨϮ.
18زیرا به شما می‌گویم که تا ملکوت خدا نیاید، از میوه مودیگر نخواهم نوشید.»
19ⲞⲨⲞϨ ⲈⲦⲀϤϬⲒ ⲚⲞⲨⲰⲒⲔ ⲀϤϢⲈⲠϨⲘⲞⲦ ⲀϤⲪⲀϢϤ ⲞⲨⲞϨ ⲀϤⲦⲎⲒϤ ⲚⲰⲞⲨ ⲈϤϪⲰ ⲘⲘⲞⲤ ϪⲈ ⲪⲀⲒ ⲠⲈ ⲠⲀⲤⲰⲘⲀ ⲈⲦⲞⲨⲚⲀⲦⲎ ⲒϤ ⲈϪⲈⲚ ⲐⲎⲚⲞⲨ ⲪⲀⲒ ⲀⲢⲒⲦϤ ⲈⲠⲀⲘⲈⲨⲒ.
19و نان را گرفته، شکرنمود و پاره کرده، به ایشان داد و گفت: «این است جسد من که برای شما داده می‌شود، این را به یادمن به‌جا آرید.»
20ⲞⲨⲞϨ ⲠⲒⲀⲪⲞⲦ ⲠⲀⲒⲢⲎϮ ⲞⲚ ⲘⲈⲚⲈⲚⲤⲀ ⲠⲒⲆⲒⲠⲚⲞⲚ ⲈϤϪⲰ ⲘⲘⲞⲤ ϪⲈ ⲠⲀⲒⲀⲪⲞⲦ ϮⲆⲒⲀⲐⲎⲔⲎ ⲘⲂⲈⲢⲒ ⲦⲈ ϦⲈⲚⲠⲀⲤⲚⲞϤ ⲈⲂⲞⲖ ⲈϪⲈⲚ ⲐⲎⲚⲞⲨ.
20و همچنین بعد از شام پیاله راگرفت و گفت: «این پیاله عهد جدید است در خون من که برای شما ریخته می‌شود.
21ⲠⲖⲎⲚ ⲒⲤ ⲦϪⲒϪ ⲘⲪⲎ ⲈⲐⲚⲀⲦⲎⲒⲦ ⲤⲬⲎ ⲚⲈⲘⲎⲒ ϨⲒϪⲈⲚ ϮⲦⲢⲀⲠⲈⲌⲀ.
21لیکن اینک دست آن کسی‌که مرا تسلیم می‌کند با من در سفره است.
22ϪⲈ ⲠϢⲎⲢⲒ ⲘⲈⲚ ⲘⲪⲢⲰⲘⲒ ϤⲚⲀϢⲈ ⲚⲀϤ ⲔⲀⲦⲀ ⲪⲢⲎϮ ⲈⲦⲐⲎϢ ⲠⲖⲎⲚ ⲞⲨⲞⲒ ⲘⲠⲒⲢⲰⲘⲒ ⲈⲦⲈⲘⲘⲀⲨ ⲪⲎ ⲈⲦⲞⲨⲚⲀⲦⲎⲒϤ ⲈⲂⲞⲖ ϨⲒⲦⲞⲦϤ.
22زیرا که پسر انسان برحسب آنچه مقدراست، می‌رود لیکن وای بر آن کسی‌که او را تسلیم کند.»
23ⲞⲨⲞϨ ⲚⲐⲰⲞⲨ ⲀⲨⲈⲢϨⲎⲦⲤ ⲚϢⲒⲚⲒ ⲚⲈⲘ ⲚⲞⲨⲈⲢⲎⲞⲨ ϪⲈ ⲚⲒⲘ ϨⲀⲢⲀ ⲈⲂⲞⲖ ⲚϦⲎⲦⲞⲨ ⲈⲐⲚⲀⲈⲢ ⲪⲀⲒ.
23آنگاه از یکدیگر شروع کردند به پرسیدن که کدام‌یک از ایشان باشد که این کار بکند؟
24ⲀⲤϢⲰⲠⲒ ⲆⲈ ⲞⲚ ⲚϪⲈⲞⲨⲪⲒⲖⲞⲚⲒⲔⲒⲀ ⲚϦⲎⲦⲞⲨ ϪⲈ ⲚⲒⲘ ⲘⲘⲰⲞⲨ ⲠⲈ ⲠⲒⲚⲒϢϮ
24و در میان ایشان نزاعی نیز افتاد که کدام‌یک ازایشان بزرگتر می‌باشد؟
25ⲚⲐⲞϤ ⲆⲈ ⲠⲈϪⲀϤ ⲚⲰⲞⲨ ϪⲈ ⲚⲒⲞⲨⲢⲰⲞⲨ ⲚⲦⲈⲚⲒⲈⲐⲚⲞⲤ ⲤⲈⲞⲒ ⲚϬⲞⲒⲤ ⲈⲢⲰⲞⲨ ⲞⲨⲞϨ ⲚⲎ ⲈⲦⲈⲢϢⲒϢⲒ ⲈϪⲰⲞⲨ ⲤⲈⲘⲞⲨϮ ⲈⲢⲰⲞⲨ ϪⲈ ⲚⲒⲢⲈϤⲈⲢⲠⲈⲐⲚⲀⲚⲈϤ.
25آنگاه به ایشان گفت: «سلاطین امت‌ها بر ایشان سروری می‌کنند وحکام خود را ولی‌نعمت می‌خوانند.
26ⲚⲐⲰⲦⲈⲚ ⲆⲈ ⲘⲠⲀⲒⲢⲎϮ ⲀⲚ ⲀⲖⲖⲀ ⲠⲒⲚⲒϢϮ ⲈⲦϦⲈⲚ ⲐⲎⲚⲞⲨ ⲘⲀⲢⲈϤⲈⲢ ⲘⲪⲢⲎϮ ⲘⲠⲒϦⲈⲖϢⲒⲢⲒ ⲞⲨⲞϨ ⲠⲒϨⲎⲄⲞⲨⲘⲈⲚⲞⲤ ⲘⲪⲢⲎϮ ⲘⲠⲒⲆⲒⲀⲔⲰⲚ.
26لیکن شماچنین مباشید، بلکه بزرگتر از شما مثل کوچکترباشد و پیشوا چون خادم.
27ⲚⲒⲘ ⲄⲀⲢ ⲠⲈ ⲠⲒⲚⲒϢϮ ⲪⲎ ⲈⲐⲢⲰⲦⲈⲂ ϢⲀⲚ ⲪⲎ ⲈⲦⲈⲢⲆⲒⲀⲔⲰⲚ ⲘⲎ ⲪⲎ ⲈⲐⲢⲰⲦⲈⲂ ⲀⲚ ⲠⲈ ⲀⲚⲞⲔ ⲠⲈϮⲬⲎ ϦⲈⲚⲦⲈⲦⲈⲚⲘⲎϮ ⲘⲪⲢⲎϮ ⲘⲪⲎ ⲈⲦⲈⲢⲆⲒⲀⲔⲰⲚ.
27زیرا کدام‌یک بزرگتراست آنکه به غذا نشیند یا آنکه خدمت کند آیانیست آنکه نشسته است؟ لیکن من در میان شماچون خادم هستم.
28ⲚⲐⲰⲦⲈⲚ ⲆⲈ ⲚⲎ ⲈⲦⲀⲨⲞϨⲒ ⲚⲈⲘⲎⲒ ϦⲈⲚⲚⲀⲠⲒⲢⲀⲤⲘⲞⲤ
28و شما کسانی می‌باشید که در امتحانهای من با من به‌سر بردید.
29ⲀⲚⲞⲔ ϨⲰ ϮⲚⲀⲤⲈⲘⲚⲒ ⲚⲈⲘⲰⲦⲈⲚ ⲔⲀⲦⲀ ⲪⲢⲎϮ ⲈⲦⲀϤⲤⲈⲘⲚⲒ ⲚⲈⲘⲎⲒ ⲚϪⲈⲠⲀⲒⲰⲦ ⲚⲞⲨⲘⲈⲦⲞⲨⲢⲞ
29و من ملکوتی برای شما قرار می‌دهم چنانکه پدرم برای من مقرر فرمود.
30ϨⲒⲚⲀ ⲚⲦⲈⲦⲈⲚⲞⲨⲰⲘ ⲞⲨⲞϨ ⲚⲦⲈⲦⲈⲚⲤⲰ ϨⲒ ⲦⲀⲦⲢⲀⲠⲈⲌⲀ ϦⲈⲚⲦⲀⲘⲈⲦⲞⲨⲢⲞ ⲞⲨⲞϨ ⲈⲢⲈⲦⲈⲚϨⲈⲘⲤⲒ ϨⲒϪⲈⲚ ϨⲀⲚⲐⲢⲞⲚⲞⲤ ⲈⲢⲈⲦⲈⲚⲈϮ ϨⲀⲠ ⲈϮⲒⲂ ⲘⲪⲨⲖⲎ ⲚⲦⲈⲠⲒⲤⲖ.
30تا در ملکوت من از خوان من بخورید و بنوشید و بر کرسیها نشسته بردوازده سبط اسرائیل داوری کنید.»
31ⲤⲒⲘⲰⲚ ⲤⲒⲘⲰⲚ ϨⲎⲠⲠⲈ ⲒⲤ ⲠⲤⲀⲦⲀⲚⲀⲤ ⲈϤⲈⲈⲢⲈⲦⲒⲚ ⲘⲘⲰⲦⲈⲚ ⲈϢⲈⲖϢⲈⲖ ⲐⲎⲚⲞⲨ ⲘⲪⲢⲎϮ ⲘⲠⲒⲤⲞⲨⲞ
31پس خداوند گفت: «ای شمعون، ای شمعون، اینک شیطان خواست شما را چون گندم غربال کند،
32ⲀⲚⲞⲔ ⲆⲈ ⲀⲒⲦⲰⲂϨ ⲈϪⲰⲔ ϨⲒⲚⲀ ⲚⲦⲈϤϢⲦⲈⲘⲘⲞⲨⲚⲔ ⲚϪⲈⲠⲈⲔⲚⲀϨϮ ⲞⲨⲞϨ ⲚⲐⲞⲔ ϨⲰⲔ ⲔⲞⲦⲔ ⲚⲞⲨⲤⲎⲞⲨ ⲘⲀⲦⲀϪⲢⲈ ⲚⲈⲔⲤⲚⲎ ⲞⲨ.
32لیکن من برای تو دعا کردم تاایمانت تلف نشود و هنگامی که تو بازگشت کنی برادران خود را استوار نما.»
33ⲚⲐⲞϤ ⲆⲈ ⲠⲈϪⲀϤ ⲚⲀϤ ϪⲈ ⲠϬⲞⲒⲤ ϮⲤⲈⲂⲦⲰⲦ ⲈϢⲈ ⲈⲠϢⲦⲈⲔⲞ ⲚⲈⲘⲀⲔ ⲚⲈⲘ ⲪⲘⲞⲨ.
33به وی گفت: «ای خداوند حاضرم که با تو بروم حتی در زندان و درموت.»
34ⲚⲐⲞϤ ⲆⲈ ⲠⲈϪⲀϤ ⲚⲀϤ ϪⲈ ϮϪⲰ ⲘⲘⲞⲤ ⲚⲀⲔ ⲠⲈⲦⲢⲈ ϪⲈ ⲚⲚⲈ ⲞⲨⲀⲖⲈⲔⲦⲰⲢ ⲘⲞⲨϮ ⲘⲪⲞⲞⲨ ϢⲀⲦⲈⲔϪⲞⲖⲦ ⲈⲂⲞⲖ ⲚⲄ ⲚⲤⲞⲠ ⲈⲐⲢⲈⲔⲈⲘⲒ.
34گفت: «تو را می‌گویم‌ای پطرس امروزخروس بانگ نزده باشد که سه مرتبه انکار خواهی کرد که مرا نمی شناسی.»
35ⲞⲨⲞϨ ⲠⲈϪⲀϤ ⲚⲰⲞⲨ ϪⲈ ϨⲞⲦⲈ ⲈⲦⲀⲒⲞⲨⲈⲢⲠ ⲐⲎⲚⲞⲨ ⲀϬⲚⲈ ⲀⲤⲞⲨⲒ ⲚⲈⲘ ⲠⲎⲢⲀ ⲚⲈⲘ ⲐⲰⲞⲨⲒ ⲘⲎ ⲀⲦⲈⲦⲈⲚⲈⲢϦⲀⲈ ⲚϨⲖⲒ ⲚⲐⲰⲞⲨ ⲆⲈ ⲠⲈϪⲰⲞⲨ ϪⲈ ⲘⲪⲎ.
35و به ایشان گفت: «هنگامی که شما را بی‌کیسه و توشه‌دان و کفش فرستادم به هیچ‌چیز محتاج شدید؟» گفتند هیچ.
36ⲠⲈϪⲀϤ ⲆⲈ ⲚⲰⲞⲨ ϪⲈ ⲀⲖⲖⲀ ϮⲚⲞⲨ ⲪⲎ ⲈⲦⲈ ⲞⲨⲞⲚ ⲚⲦⲀϤ ⲚⲞⲨⲀⲤⲞⲨⲒ ⲘⲘⲀⲨ ⲘⲀⲢⲈϤⲞⲖⲤ ⲠⲀⲒⲢⲎϮ ⲞⲚ ⲞⲨⲠⲎⲢⲀ ⲞⲨⲞϨ ⲪⲎ ⲈⲦⲈ ⲘⲘⲞⲚ ⲚⲦⲀϤ ⲘⲀⲢⲈϤϮ ⲠⲈϤϨⲂⲞⲤ ⲈⲂⲞⲖ ⲘⲀⲢⲈϤϢⲈⲠ ⲞⲨⲤⲎϤⲒ.
36پس به ایشان گفت: «لیکن الان هر‌که کیسه دارد، آن را بردارد و همچنین توشه‌دان را و کسی‌که شمشیر ندارد جامه خود را فروخته آن رابخرد.
37ϮϪⲰ ⲄⲀⲢ ⲘⲘⲞⲤ ⲚⲰⲦⲈⲚ ϪⲈ ⲪⲎ ⲈⲦⲤϦⲎⲞⲨⲦ ϨⲰϮ ⲚⲦⲈϤϪⲰⲔ ⲈⲂⲞⲖ ⲚϦⲢⲎⲒ ⲚϦⲎⲦ ϪⲈ ⲀⲨⲞⲠϤ ⲚⲈⲘ ⲚⲒⲀⲚⲞⲘⲞⲤ ⲔⲈ ⲄⲀⲢ ⲠⲈⲦⲤϦⲎⲞⲨⲦ ⲈⲐⲂⲎⲦ ⲞⲨⲞⲚⲦⲈ ⲠⲈϤϪⲰⲔ.
37زیرا به شما می‌گویم که این نوشته در من می‌باید به انجام رسید، یعنی با گناهکاران محسوب شد زیرا هر‌چه در خصوص من است، انقضا دارد.
38ⲚⲐⲰⲞⲨ ⲆⲈ ⲠⲈϪⲰⲞⲨ ϪⲈ ⲠϬⲞⲒⲤ ⲒⲤ ⲤⲎϤⲒ ⲤⲚⲞⲨϮ ⲘⲠⲀⲒⲘⲀ ⲚⲐⲞϤ ⲆⲈ ⲠⲈϪⲀϤ ⲚⲰⲞⲨ ϪⲈ ⲤⲈⲢⲰϢⲒ.
38گفتند: «ای خداوند اینک دوشمشیر.» به ایشان گفت: «کافی است.»
39ⲞⲨⲞϨ ⲈⲦⲀϤⲒ ⲈⲂⲞⲖ ⲀϤϢⲈ ⲚⲀϤ ⲔⲀⲦⲀ ϮⲔⲀϨⲤ ⲈⲠⲒⲦⲰⲞⲨ ⲚⲦⲈⲚⲒϪⲰⲒⲦ ⲀⲨⲘⲞϢⲒ ⲆⲈ ⲚⲤⲰϤ ⲚϪⲈⲚⲒⲔⲈⲘⲀⲐⲎⲦⲎⲤ.
39و برحسب عادت بیرون شده به کوه زیتون رفت و شاگردانش از عقب او رفتند.
40ⲈⲦⲀϤⲒ ⲆⲈ ⲈⲠⲒⲘⲀ ⲠⲈϪⲀϤ ⲚⲰⲞⲨ ϪⲈ ⲦⲰⲂϨ ϪⲈ ⲚⲚⲈⲦⲈⲚⲒ ⲈⲠⲒⲢⲀⲤⲘⲞⲤ.
40و چون به آن موضع رسید، به ایشان گفت: «دعا کنید تا درامتحان نیفتید.»
41ⲞⲨⲞϨ ⲚⲐⲞϤ ⲞⲨⲰϮ ⲈⲂⲞⲖ ⲘⲘⲰⲞⲨ ⲚⲀⲨ ⲪⲞⲨⲰϢ ⲚϨⲒ ⲞⲨⲰⲚⲒ ⲈⲂⲞⲖ ⲞⲨⲞϨ ⲈⲦⲀϤϨⲒⲦϤ ⲈϪⲈⲚ ⲚⲈϤⲔⲈⲖⲒ ⲀϤⲦⲰⲂϨ
41و او از ایشان به مسافت پرتاپ سنگی دور شده، به زانو درآمد و دعا کرده، گفت:
42ⲈϤϪⲰ ⲘⲘⲞⲤ ϪⲈ ⲠⲀⲒⲰⲦ ⲒⲤϪⲈ ⲬⲞⲨⲰϢ ⲘⲀⲢⲈ ⲠⲒⲀⲪⲞⲦ ⲤⲒⲚⲒ ⲈⲂⲞⲖ ϨⲀⲢⲞⲒ ⲠⲖⲎⲚ ⲠⲈⲦⲈϨⲚⲎⲒ ⲀⲚ ⲀⲖⲖⲀ ⲪⲰⲔ ⲘⲀⲢⲈϤϢⲰⲠⲒ.
42«ای پدر اگر بخواهی این پیاله را از من بگردان، لیکن نه به خواهش من بلکه به اراده تو.»
43ⲞⲨⲞϨ ⲀϤⲞⲨⲰⲚϨ ⲈⲢⲞϤ ⲚϪⲈⲞⲨⲀⲄⲄⲈⲖⲞⲤ ⲈⲂⲞⲖ ϦⲈⲚⲦⲪⲈ ⲈⲐⲢⲈϤϮϪⲞⲘ ⲚⲀϤ ⲞⲨⲞϨ ⲀⲤϢⲰⲠⲒ ⲈϤϬⲒϢϢⲰⲞⲨ ⲈϤⲈⲢⲠⲢⲞⲤⲈⲨⲬ ⲈⲤⲐⲈ ϦⲈⲚⲚⲈϤⲔⲈⲖⲒ ⲞⲨⲞϨ ⲀⲤϢⲰⲠⲒ ⲈⲢⲈ ⲚⲈϤϤⲰϮ ⲘⲪⲢⲎϮ ⲘⲠⲒⲞⲨⲀⲚ ⲚⲦⲈⲠⲤⲚⲞϤ ⲈϤϢⲞⲨⲞ ⲈϪⲈⲚ ⲠⲒⲔⲀϨⲒ
43وفرشته‌ای از آسمان بر او ظاهر شده او را تقویت می‌نمود.
44ⲞⲨⲞϨ ⲀϤⲦⲰⲂϨ ϦⲈⲚⲞⲨⲘⲞⲨⲚ ⲈⲂⲞⲖ ⲞⲨⲞϨ ⲠⲈϤϤⲰϮ ⲀϤⲈⲢ ⲘⲪⲢⲎϮ ⲘⲠϢⲞⲨⲞ ⲈⲂⲞⲖ ⲘⲠⲒⲤⲚⲞϤ ⲈϤⲚⲎⲞⲨ ⲈⲠⲈⲤⲎⲦ ϨⲒϪⲈⲚ ⲠⲒⲔⲀϨⲒ
44پس به مجاهده افتاده به سعی بلیغتردعا کرد، چنانکه عرق او مثل قطرات خون بود که بر زمین می‌ریخت.
45ⲞⲨⲞϨ ⲈⲦⲀϤⲦⲰⲚϤ ⲈⲂⲞⲖ ϦⲈⲚϮⲠⲢⲞⲤⲈⲨⲬⲎ ⲀϤⲒ ϨⲀ ⲚⲒⲘⲀⲐⲎⲦⲎⲤ ⲀϤϪⲈⲘⲞⲨ ⲈⲨⲚⲔⲞⲦ ⲈⲂⲞⲖ ϦⲈⲚⲠⲒⲘⲔⲀϨ ⲚϨⲎⲦ.
45پس از دعا برخاسته نزدشاگردان خود آمده ایشان را از حزن در خواب یافت.
46ⲞⲨⲞϨ ⲠⲈϪⲀϤ ⲚⲰⲞⲨ ϪⲈ ⲈⲐⲂⲈⲞⲨ ⲦⲈⲦⲈⲚⲚⲔⲞⲦ ⲦⲈⲚ ⲐⲎⲚⲞⲨ ⲀⲢⲒⲠⲢⲞⲤⲈⲨⲬⲈⲤⲐⲈ ϨⲒⲚⲀ ⲚⲦⲈⲦⲈⲚϢⲦⲈⲘⲒ ⲈϦⲞⲨⲚ ⲈⲠⲒⲢⲀⲤⲘⲞⲤ.
46به ایشان گفت: «برای چه در خواب هستید؟ برخاسته دعا کنید تا در امتحان نیفتید.»
47ⲈⲦⲒ ⲈϤⲤⲀϪⲒ ϨⲎⲠⲠⲈ ⲒⲤ ⲞⲨⲘⲎϢ ⲚⲈⲘ ⲪⲎ ⲈⲦⲞⲨⲘⲞⲨϮ ⲈⲢⲞϤ ϪⲈ ⲒⲞⲨⲆⲀⲤ ⲞⲨⲀⲒ ⲈⲂⲞⲖ ϦⲈⲚⲠⲒⲒⲂ ⲚⲀϤⲘⲞϢⲒ ϦⲀϪⲰⲞⲨ ⲠⲈ ⲞⲨⲞϨ ⲀϤϦⲰⲚⲦ ⲈⲒⲎⲤⲞⲨⲤ ⲀϤϮⲪⲒ ⲈⲢⲰϤ.
47و سخن هنوز بر زبانش بود که ناگاه جمعی آمدند و یکی از آن دوازده که یهودا نام داشت بردیگران سبقت جسته نزد عیسی آمد تا او راببوسد.
48ⲒⲎⲤⲞⲨⲤ ⲆⲈ ⲠⲈϪⲀϤ ⲚⲀϤ ϪⲈ ⲒⲞⲨⲆⲀⲤ ⲀⲔⲚⲀϮ ⲘⲠϢⲎⲢⲒ ⲘⲪⲢⲰⲘⲒ ϦⲈⲚⲞⲨⲪⲒ.
48و عیسی بدو گفت: «ای یهودا آیا به بوسه پسر انسان را تسلیم می‌کنی؟»
49ⲈⲦⲀⲨⲚⲀⲨ ⲆⲈ ⲚϪⲈⲚⲎ ⲈⲦⲔⲰϮ ⲈⲢⲞϤ ⲈⲪⲎ ⲈⲦⲀϤϢⲰⲠⲒ ⲠⲈϪⲰⲞⲨ ϪⲈ ⲠϬⲞⲒⲤ ⲚⲦⲈⲚϨⲒⲞⲨⲒ ⲚⲦⲤⲎϤⲒ.
49رفقایش چون دیدند که چه می‌شود عرض کردند خداوندابه شمشیر بزنیم.
50ⲞⲨⲞϨ ⲀⲞⲨⲀⲒ ⲈⲂⲞⲖ ⲚϦⲎⲦⲞⲨ ⲀϤϨⲒⲞⲨⲒ ⲚⲤⲀⲪⲂⲰⲔ ⲘⲠⲒⲀⲢⲬⲒⲈⲢⲈⲨⲤ ⲞⲨⲞϨ ⲀϤⲈⲖ ⲠⲈϤⲘⲀϢϪ ⲚⲞⲨⲒⲚⲀⲘ ⲈⲂⲞⲖ.
50و یکی از ایشان، غلام رئیس کهنه را زده، گوش راست او را از تن جدا کرد.
51ⲀϤⲈⲢⲞⲨⲰ ⲆⲈ ⲚϪⲈⲒⲎⲤⲞⲨⲤ ⲠⲈϪⲀϤ ϪⲈ ⲔⲎⲚ ϢⲀ ⲘⲚⲀⲒ ⲞⲨⲞϨ ⲈⲦⲀϤϬⲞϨ ⲈⲠⲈϤⲘⲀϢϪ ⲀϤⲦⲀⲖϬⲞϤ.
51عیسی متوجه شده گفت: «تا به این بگذارید.» وگوش او را لمس نموده، شفا داد.
52ⲠⲈϪⲈ ⲒⲎⲤⲞⲨⲤ ⲆⲈ ⲚⲚⲎ ⲈⲦⲀⲨⲒ ⲚⲤⲰϤ ⲚⲒⲀⲢⲬⲒⲈⲢⲈⲨⲤ ⲚⲈⲘ ⲚⲒⲤⲀⲦⲎⲄⲞⲤ ⲚⲦⲈⲠⲒⲈⲢⲪⲈⲒ ⲚⲈⲘ ⲚⲒⲠⲢⲈⲤⲂⲨⲦⲈⲢⲞⲤ ϪⲈ ⲈⲦⲀⲢⲈⲦⲈⲚⲒ ⲈⲂⲞⲖ ⲘⲪⲢⲎϮ ⲈⲢⲈⲦⲈⲚⲚⲎⲞⲨ ⲚⲤⲀⲞⲨⲤⲞⲚⲒ ⲚⲈⲘ ϨⲀⲚϢⲂⲞϮ.
52پس عیسی به روسای کهنه و سرداران سپاه هیکل و مشایخی که نزد او آمده بودند گفت: «گویا بر دزد با شمشیرها و چوبها بیرون آمدید.
53ⲈⲒⲬⲎ ϦⲈⲚⲠⲒⲈⲢⲪⲈⲒ ⲚⲈⲘⲰⲦⲈⲚ ⲘⲘⲎ ⲒⲚⲒ ⲘⲠⲈⲦⲈⲚⲤⲞⲨⲦⲈⲚ ⲚⲈⲦⲈⲚϪⲒϪ ⲈϨⲢⲎⲒ ⲈϪⲰⲒ ⲀⲖⲖⲀ ⲐⲀⲒ ⲦⲈ ⲦⲈⲦⲈⲚⲞⲨⲚⲞⲨ ⲚⲈⲘ ⲠⲈⲢϢⲒϢⲒ ⲚⲦⲈⲠⲬⲀⲔⲒ.
53وقتی که هر روزه در هیکل با شما می‌بودم دست بر من دراز نکردید، لیکن این است ساعت شما و قدرت ظلمت.»
54ⲈⲦⲀⲨⲀⲘⲞⲚⲒ ⲆⲈ ⲘⲘⲞϤ ⲀⲨⲈⲚϤ ⲞⲨⲞϨ ⲀⲨϬⲒⲦϤ ⲈϦⲞⲨⲚ ⲈⲠⲎⲒ ⲘⲠⲒⲀⲢⲬⲒⲈⲢⲈⲨⲤ ⲠⲈⲦⲢⲞⲤ ⲚⲀϤⲘⲞϢⲒ ⲚⲤⲰϤ ϨⲒⲪⲞⲨⲈⲒ.
54پس او را گرفته بردند و به‌سرای رئیس کهنه آوردند و پطرس از دور از عقب می‌آمد.
55ⲈⲦⲀⲨϬⲈⲢⲈ ⲞⲨⲬⲢⲰⲘ ⲆⲈ ϦⲈⲚⲐⲘⲎϮ ⲚϮⲀⲨⲖⲎ ⲞⲨⲞϨ ⲈⲦⲀⲨϨⲈⲘⲤⲒ ⲚⲀⲢⲈ ⲠⲈⲦⲢⲞⲤ ϨⲰϤ ϨⲈⲘⲤⲒ ϦⲈⲚⲦⲞⲨⲘⲎϮ.
55و چون در میان ایوان آتش افروخته گردش نشسته بودند، پطرس در میان ایشان بنشست.
56ⲈⲦⲀⲤⲚⲀⲨ ⲆⲈ ⲈⲢⲞϤ ⲚϪⲈⲞⲨⲀⲖⲞⲨ ⲘⲂⲰⲔⲒ ⲈϤϨⲈⲘⲤⲒ ϦⲀⲦⲈⲚ ⲠⲒⲞⲨⲰⲒⲚⲒ ⲞⲨⲞϨ ⲈⲦⲀⲤⲤⲞⲘⲤ ⲠⲈϪⲀⲤ ϪⲈ ⲚⲀⲢⲈ ⲪⲀⲒ ϨⲰϤ ⲬⲎ ⲚⲈⲘⲀϤ.
56آنگاه کنیزکی چون او را در روشنی آتش نشسته دید بر او چشم دوخته گفت: «این شخص هم با او می‌بود.»
57ⲚⲐⲞϤ ⲆⲈ ⲀϤϪⲰⲖ ⲈⲂⲞⲖ ⲈϤϪⲰ ⲘⲘⲞⲤ ϪⲈ ϮⲤⲰⲞⲨⲚ ⲘⲘⲞϤ ⲀⲚ ϮⲤϨⲒⲘⲒ.
57او وی را انکار کرده گفت: «ای زن او را نمی شناسم.»
58ⲞⲨⲞϨ ⲘⲈⲚⲈⲚⲤⲀ ⲔⲈⲔⲞⲨϪⲒ ⲈⲦⲀϤⲚⲀⲨ ⲈⲢⲞϤ ⲚϪⲈⲔⲈⲞⲨⲀⲒ ⲠⲈϪⲀϤ ϪⲈ ⲚⲐⲞⲔ ⲞⲨⲈⲂⲞⲖ ⲘⲘⲰⲞⲨ ϨⲰⲔ ⲠⲈⲦⲢⲞⲤ ⲆⲈ ⲠⲈϪⲀϤ ϪⲈ ⲪⲢⲰⲘⲒ ⲀⲚⲞⲔ ⲀⲚ ⲠⲈ.
58بعد از زمانی دیگری او را دیده گفت: «تو از اینها هستی.» پطرس گفت: «ای مرد، من نیستم.»
59ⲞⲨⲞϨ ⲈⲦⲀ ⲪⲞⲨⲰϢ ⲚⲞⲨⲞⲨⲚⲞⲨ ϢⲰⲠⲒ ⲚⲀⲢⲈ ⲔⲈⲞⲨⲀⲒ ⲦⲀϪⲢⲞ ⲚⲦⲞⲦϤ ⲠⲈ ⲈϤϪⲰ ⲘⲘⲞⲤ ϪⲈ ϦⲈⲚⲞⲨⲘⲈⲐⲘⲎⲒ ⲚⲀⲢⲈ ⲪⲀⲒ ϨⲰϤ ⲬⲎ ⲚⲈⲘⲀϤ ⲔⲈ ⲄⲀⲢ ⲞⲨⲄⲀⲖⲒⲖⲈⲞⲤ ⲠⲈ.
59و چون تخمین یک ساعت گذشت یکی دیگر با تاکیدگفت: «بلاشک این شخص از رفقای او است زیراکه جلیلی هم هست.»
60ⲠⲈϪⲀϤ ⲆⲈ ⲚϪⲈⲠⲈⲦⲢⲞⲤ ϪⲈ ⲪⲢⲰⲘⲒ ϮⲈⲘⲒ ⲀⲚ ⲈⲠⲈⲦⲈⲔϪⲰ ⲘⲘⲞϤ ⲞⲨⲞϨ ⲤⲀⲦⲞⲦϤ ⲈⲦⲒ ⲈϤⲤⲀϪⲒ ⲀⲞⲨⲀⲖⲈⲔⲦⲰⲢ ⲘⲞⲨϮ.
60پطرس گفت: «ای مردنمی دانم چه می‌گویی؟» در همان ساعت که این رامی گفت خروس بانگ زد.
61ⲞⲨⲞϨ ⲈⲦⲀϤⲪⲞⲚϨϤ ⲚϪⲈⲠϬⲞⲒⲤ ⲀϤⲤⲞⲘⲤ ⲈⲠⲈⲦⲢⲞⲤ ⲞⲨⲞϨ ⲀⲠⲈⲦⲢⲞⲤ ⲈⲢⲪⲘⲈⲨⲒ ⲘⲠⲤⲀϪⲒ ⲘⲠϬⲞⲒⲤ ⲘⲪⲢⲎϮ ⲈⲦⲀϤϪⲞⲤ ⲚⲀϤ ϪⲈ ⲘⲠⲀⲦⲈ ⲞⲨⲀⲖⲈⲔⲦⲰⲢ ⲘⲞⲨϮ ⲘⲪⲞⲞⲨ ⲬⲚⲀϪⲞⲖⲦ ⲈⲂⲞⲖ ⲚⲄ ⲚⲤⲞⲠ.
61آنگاه خداوندروگردانیده به پطرس نظر افکند پس پطرس آن کلامی را که خداوند به وی گفته بود به‌خاطرآورد که قبل از بانگ زدن خروس سه مرتبه مراانکار خواهی کرد.
62ⲞⲨⲞϨ ⲈⲦⲀϤⲒ ⲈⲂⲞⲖ ⲀϤⲢⲒⲘⲒ ϦⲈⲚⲞⲨⲚϢⲀϢⲒ.
62پس پطرس بیرون رفته زارزار بگریست.
63ⲞⲨⲞϨ ⲚⲒⲢⲰⲘⲒ ⲈⲚⲀⲨⲀⲘⲞⲚⲒ ⲘⲘⲞϤ ⲚⲀⲨⲤⲰⲂⲒ ⲘⲘⲞϤ ⲠⲈ ⲈⲨϨⲒⲞⲨⲒ ⲈⲢⲞϤ.
63و کسانی که عیسی را گرفته بودند، او راتازیانه زده استهزا نمودند.
64ⲞⲨⲞϨ ⲈⲦⲀⲨϨⲞⲂⲤϤ ⲚⲀⲨϢⲒⲚⲒ ⲘⲘⲞϤ ⲈⲨϪⲰ ⲘⲘⲞⲤ ϪⲈ ⲀⲢⲒⲠⲢⲞⲪⲎⲦⲈⲨⲒⲚ ⲚⲀⲚ ϪⲈ ⲚⲒⲘ ⲠⲈⲦⲀϤϨⲒⲞⲨⲒ ⲈⲢⲞⲔ
64و چشم او را بسته طپانچه بر رویش زدند و از وی سوال کرده، گفتند: «نبوت کن که تو را زده است؟»
65ⲞⲨⲞϨ ϨⲀⲚⲔⲈⲘⲎϢ ⲚⲀⲨϪⲰ ⲘⲘⲰⲞⲨ ⲈⲢⲞϤ ⲈⲨϪⲈⲞⲨⲀ.
65و بسیارکفر دیگر به وی گفتند.
66ⲞⲨⲞϨ ⲈⲦⲀ ⲠⲒⲈϨⲞⲞⲨ ϢⲰⲠⲒ ⲀⲨⲐⲰⲞⲨϮ ⲚϪⲈⲚⲒⲠⲢⲈⲤⲂⲨⲦⲈⲢⲞⲤ ⲚⲦⲈⲠⲒⲖⲀⲞⲤ ⲚⲈⲘ ⲚⲒⲀⲢⲬⲒⲈⲢⲈⲨⲤ ⲚⲈⲘ ⲚⲒⲤⲀϦ ⲞⲨⲞϨ ⲀⲨⲈⲚϤ ⲈϦⲞⲨⲚ ⲈⲠⲞⲨⲘⲀⲚϮϨⲀⲠ
66و چون روز شد اهل شورای قوم یعنی روسای کهنه و کاتبان فراهم آمده در مجلس خوداو را آورده،
67ⲈⲨϪⲰ ⲘⲘⲞⲤ ϪⲈ ⲒⲤϪⲈ ⲚⲐⲞⲔ ⲠⲈ ⲠⲬⲢⲒⲤⲦⲞⲤ ⲀϪⲞⲤ ⲚⲀⲚ ⲠⲈϪⲀϤ ⲚⲰⲞⲨ ϪⲈ ⲀⲒϢⲀⲚϪⲞⲤ ⲚⲰⲦⲈⲚ ⲦⲈⲦⲈⲚⲚⲀⲚⲀϨϮ ⲀⲚ.
67گفتند: «اگر تو مسیح هستی به مابگو: «او به ایشان گفت: «اگر به شما گویم مراتصدیق نخواهید کرد.
68ⲈϢⲰⲠ ⲆⲈ ⲞⲚ ⲀⲒϢⲀⲚϢⲈⲚ ⲐⲎⲚⲞⲨ ⲦⲈⲦⲈⲚⲚⲀⲈⲢⲞⲨⲰ ⲀⲚ.
68و اگر از شما سوال کنم جواب نمی دهید و مرا رها نمی کنید.
69ⲒⲤϪⲈⲚ ϮⲚⲞⲨ ⲈϤⲈϢⲰⲠⲒ ⲚϪⲈⲠϢⲎⲢⲒ ⲘⲪⲢⲰⲘⲒ ⲈϤϨⲈⲘⲤⲒ ⲤⲀⲞⲨⲒⲚⲀⲘ ⲚϮϪⲞⲘ ⲚⲦⲈⲪⲚⲞⲨϮ.
69لیکن بعداز این پسر انسان به طرف راست قوت خداخواهد نشست.»
70ⲠⲈϪⲰⲞⲨ ⲆⲈ ⲦⲎⲢⲞⲨ ϪⲈ ⲚⲐⲞⲔ ⲞⲨⲚ ⲠⲈ ⲠϢⲎⲢⲒ ⲘⲪⲚⲞⲨϮ ⲚⲐⲞϤ ⲆⲈ ⲠⲈϪⲀϤ ⲚⲰⲞⲨ ϪⲈ ⲚⲐⲰⲦⲈⲚ ⲈⲦϪⲰ ⲘⲘⲞⲤ ϪⲈ ⲀⲚⲞⲔ ⲠⲈ.
70همه گفتند: «پس تو پسر خداهستی؟» او به ایشان گفت: «شما می‌گویید که من هستم.»
71ⲚⲐⲰⲞⲨ ⲆⲈ ⲠⲈϪⲰⲞⲨ ϪⲈ ⲈⲚⲈⲢⲬⲢⲒⲀ ϪⲈ ⲚⲞⲨⲘⲈⲐⲢⲈ ⲀⲚⲞⲚ ⲄⲀⲢ ⲀⲚⲤⲰⲦⲈⲘ ⲈⲂⲞⲖ ϦⲈⲚⲢⲰϤ.
71گفتند: «دیگر ما را چه حاجت به شهادت است، زیرا خود از زبانش شنیدیم.»
Tip: use the ← and → keys to turn chapters.