ⲖⲞⲨⲔⲞⲚ 22
Coptic New Testament (Bohairic)Translation
Coptic New Testament (Bohairic)
Petrus Canisius Bible, 1939 (De Heilige Schrift)
1ⲚⲀϤϦⲈⲚⲦ ⲆⲈ ⲠⲈ ⲚϪⲈⲠϢⲀⲒ ⲚⲦⲈⲚⲒⲀⲦϢⲘⲎⲢ ⲪⲎ ⲈⲦⲞⲨⲘⲞⲨϮ ⲈⲢⲞϤ ϪⲈ ⲠⲒⲠⲀⲤⲬ Ⲁ.
1Intussen begon het feest der ongedesemde broden te naderen, dat Pasen heet.
2ⲞⲨⲞϨ ⲚⲀⲨⲔⲰϮ ⲠⲈ ⲚϪⲈⲚⲒⲀⲢⲬⲒⲈⲢⲈⲨⲤ ⲚⲈⲘ ⲚⲒⲤⲀϦ ϪⲈ ⲀⲨⲚⲀⲦⲀⲔⲞϤ ⲚⲀϢ ⲚⲢⲎϮ ⲚⲀⲨⲈⲢϨⲞϮ ⲄⲀⲢ ⲠⲈ ϦⲀⲦϨⲎ ⲘⲠⲒⲖⲀⲞⲤ.
2En de opperpriesters en schriftgeleerden zochten naar een middel, om Hem te doden; want ze waren bang voor het volk.
3ⲀⲠⲤⲀⲦⲀⲚⲀⲤ ⲆⲈ ϢⲈ ⲈϦⲞⲨⲚ ⲈⲠϨⲎⲦ ⲚⲒⲞⲨⲆⲀⲤ ⲪⲎ ⲈⲦⲞⲨⲘⲞⲨϮ ⲈⲢⲞϤ ϪⲈ ⲠⲒⲤⲔⲀⲢⲒⲰⲦⲎ ⲤⲈⲞⲨⲈⲂⲞⲖ ⲠⲈ ϦⲈⲚⲠⲒⲒⲂ
3Toen voer de satan in Judas, Iskáriot geheten, een van het twaalftal;
4ⲞⲨⲞϨ ⲀϤϢⲈ ⲚⲀϤ ⲀϤⲤⲀϪⲒ ⲚⲈⲘ ⲚⲒⲀⲢⲬ ⲒⲈⲢⲈⲨⲤ ⲚⲈⲘ ⲚⲒⲤⲀⲦⲎⲄⲞⲤ ⲈⲐⲂⲈ ⲪⲢⲎϮ ⲈⲦⲎⲒϤ ⲈⲦⲞⲦⲞⲨ
4en hij ging met de opperpriesters en bevelhebbers overleggen, hoe hij Hem aan hen zou overleveren.
5ⲞⲨⲞϨ ⲀⲨⲢⲀϢⲒ ⲞⲨⲞϨ ⲀⲨⲤⲈⲘⲚⲎⲦⲤ ⲚⲈⲘⲀϤ ⲈϮ ⲚⲀϤ ⲚⲞⲨϨⲀⲦ
5Ze waren verheugd, en kwamen overeen, hem geld te geven.
6ⲞⲨⲞϨ ⲀϤⲈⲢⲈⲜⲞⲘⲞⲖⲞⲄⲒⲚ ⲞⲨⲞϨ ⲚⲀϤⲔⲰϮ ⲠⲈ ⲚⲤⲀⲞⲨⲈⲨⲔⲈⲢⲒⲀ ϨⲒⲚⲀ ⲚⲦⲈϤⲦⲎⲒϤ ⲈⲦⲞⲦⲞⲨ ⲀⲦϬⲚⲈ ⲘⲎϢ.
6Hij stemde toe, en zocht dus naar een gelegenheid, om Hem zonder volksoploop aan hen over te leveren.
7ⲀϤⲒ ⲆⲈ ⲚϪⲈⲠⲒⲈϨⲞⲞⲨ ⲚⲦⲈⲚⲒⲀⲦϢⲘⲎ ⲢⲪⲎ ⲈⲦⲈⲤϢⲈ ⲈϢⲀⲦ ⲠⲒⲠⲀⲤⲬⲀ ⲚϦⲎⲦϤ.
7Toen nu de dag der ongedesemde broden was gekomen, waarop het Pascha moest worden geofferd,
8ⲞⲨⲞϨ ⲀϤⲞⲨⲰⲢⲠ ⲘⲠⲈⲦⲢⲞⲤ ⲚⲈⲘ ⲒⲰⲀⲚⲚⲎ ⲤϪⲈ ⲘⲀϢⲈ ⲚⲰⲦⲈⲚ ⲤⲈⲂⲦⲈ ⲠⲒⲠⲀⲤⲬⲀ ⲚⲀⲚ ϨⲒⲚⲀ ⲚⲦⲈⲚⲞⲨⲞⲘϤ.
8stuurde Hij Petrus en Johannes heen, en zeide: Gaat voor ons het paasmaal bereiden, opdat we het eten.
9ⲚⲐⲰⲞⲨ ⲆⲈ ⲠⲈϪⲰⲞⲨ ⲚⲀϤ ϪⲈ ⲬⲞⲨⲰϢ ⲈⲤⲈⲂⲦⲰⲦϤ ⲐⲰⲚ.
9Ze zeiden Hem: Waar wilt Gij, dat we het bereiden?
10ⲚⲐⲞϤ ⲆⲈ ⲠⲈϪⲀϤ ⲚⲰⲞⲨ ϪⲈ ϨⲎⲠⲠⲈ ⲈⲢⲈⲦⲈⲚⲚⲀϢⲈ ⲚⲰⲦⲈⲚ ⲈϦⲞⲨⲚ ⲈϮⲂⲀⲔⲒ ϤⲚⲀⲒ ⲈⲂⲞⲖ ⲈϨⲢⲈⲚ ⲐⲎⲚⲞⲨ ⲚϪⲈⲞⲨⲢⲰⲘⲒ ⲈϤϤⲀⲒ ⲚⲞⲨϢⲞϢⲞⲨ ⲘⲘⲰⲞⲨ ⲘⲞϢⲒ ⲚⲤⲰϤ ⲈⲠⲒⲎⲒ ⲈⲦⲈϤⲚⲀϢⲈ ⲈϦⲞⲨⲚ ⲈⲢⲞϤ
10Hij zei hun: Zie, als gij de stad binnengaat, zult gij een man tegenkomen, die een kruik water draagt; volgt hem in het huis, waar hij ingaat,
11ⲞⲨⲞϨ ⲀϪⲞⲤ ⲘⲠⲒⲚⲈⲂⲎⲒ ⲚⲦⲈⲠⲒⲎⲒ ϪⲈ ⲠⲈϪⲈ ⲠⲒⲢⲈϤϮⲤⲂⲰ ⲚⲀⲔ ϪⲈ ⲀϢ ⲠⲈ ⲠⲒⲘⲀ ⲈϮⲚⲀⲞⲨⲰⲘ ⲘⲠⲀⲠⲀⲤⲬⲀ ⲘⲘⲞϤ ⲚⲈⲘ ⲚⲀⲘⲀⲐⲎ ⲦⲎⲤ
11en zegt tot den heer des huizes: De Meester zegt u: Waar is de zaal, waar Ik met mijn leerlingen het paasmaal kan houden?
12ⲞⲨⲞϨ ⲪⲎ ⲈⲦⲈⲘⲘⲀⲨ ϤⲚⲀⲦⲀⲘⲰⲦⲈⲚ ⲈⲞⲨⲚⲒϢϮ ⲘⲘⲀ ⲈϤⲤⲀⲠϢⲰⲒ ⲈϤⲪⲞⲢϢ ⲤⲈⲂⲦⲰⲦϤ ⲘⲘⲀⲨ.
12En hij zal u een grote opperzaal aanwijzen, van alles voorzien; maakt daar alles gereed.
13ⲈⲦⲀⲨϢⲈ ⲚⲰⲞⲨ ⲆⲈ ⲀⲨϪⲒⲘⲒ ⲔⲀⲦⲀ ⲪⲢⲎϮ ⲈⲦⲀϤϪⲞⲤ ⲚⲰⲞⲨ ⲞⲨⲞϨ ⲀⲨⲤⲈⲂⲦⲈ ⲠⲒⲠⲀⲤⲬ Ⲁ
13Ze gingen heen, en vonden het, zoals Hij het hun had gezegd; en ze maakten het paasmaal gereed.
14ⲞⲨⲞϨ ⲀⲤϢⲰⲠⲒ ⲚϪⲈϮⲞⲨⲚⲞⲨ ⲀϤⲢⲰⲦⲈⲂ ⲚⲈⲘ ⲠⲒⲒⲂ ⲚⲀⲠⲞⲤⲦⲞⲖⲞⲤ ⲚⲈⲘⲀϤ
14Op de vastgestelde tijd ging Hij aanliggen aan tafel, en de twaalf apostelen met Hem.
15ⲞⲨⲞϨ ⲠⲈϪⲀϤ ⲚⲰⲞⲨ ϪⲈ ϦⲈⲚⲞⲨⲈⲠⲒⲐⲨⲘⲒⲀ ⲀⲒⲈⲢⲈⲠⲒⲐⲨⲘⲒⲚ ⲈⲞⲨⲰⲘ ⲘⲠⲀⲠⲀⲤⲬⲀ ⲚⲈⲘⲰⲦⲈⲚ ⲘⲠⲀϮϬⲒⲘⲔⲀϨ.
15En Hij sprak tot hen: Vurig heb Ik verlangd, eer Ik ga lijden, dit paasmaal met u te eten.
16ϮϪⲰ ⲘⲘⲞⲤ ⲚⲰⲦⲈⲚ ϪⲈ ⲚⲚⲀⲞⲨⲞⲘϤ ϢⲀⲦⲈϤϪⲰⲔ ⲈⲂⲞⲖ ϦⲈⲚϮⲘⲈⲦⲞⲨⲢⲞ ⲚⲦⲈⲪⲚⲞⲨϮ.
16Want Ik zeg u, dat Ik het niet meer zal eten, vóór het zijn vervulling bereikt in het koninkrijk Gods.
17ⲞⲨⲞϨ ⲈⲦⲀϤϬⲒ ⲚⲞⲨⲀⲪⲞⲦ ⲀϤϢⲈⲠϨⲘⲞⲦ ⲠⲈϪⲀϤ ϪⲈ ⲘⲰⲒⲚⲒ ⲈⲪⲀⲒ ⲪⲞϢϤ ⲈϨⲢⲈⲚ ⲐⲎⲚⲞⲨ.
17Toen nam Hij een kelk, sprak het dankgebed uit, en zeide: Neemt en verdeelt hem onder elkander.
18ϮϪⲰ ⲄⲀⲢ ⲘⲘⲞⲤ ⲚⲰⲦⲈⲚ ϪⲈ ⲚⲚⲀⲤⲰ ⲒⲤϪⲈⲚ ϮⲚⲞⲨ ⲈⲂⲞⲖ ϦⲈⲚⲠⲞⲨⲦⲀϨ ⲚⲦⲈⲦⲀⲒⲂⲰ ⲚⲀⲖⲞⲖⲒ ϢⲀⲦⲈⲤⲒ ⲚϪⲈϮⲘⲈⲦⲞⲨⲢⲞ ⲚⲦⲈⲪⲚⲞⲨϮ.
18Want Ik zeg u: Van nu af aan zal Ik de vrucht van de wijnstok niet meer drinken, totdat het koninkrijk Gods is gekomen.
19ⲞⲨⲞϨ ⲈⲦⲀϤϬⲒ ⲚⲞⲨⲰⲒⲔ ⲀϤϢⲈⲠϨⲘⲞⲦ ⲀϤⲪⲀϢϤ ⲞⲨⲞϨ ⲀϤⲦⲎⲒϤ ⲚⲰⲞⲨ ⲈϤϪⲰ ⲘⲘⲞⲤ ϪⲈ ⲪⲀⲒ ⲠⲈ ⲠⲀⲤⲰⲘⲀ ⲈⲦⲞⲨⲚⲀⲦⲎ ⲒϤ ⲈϪⲈⲚ ⲐⲎⲚⲞⲨ ⲪⲀⲒ ⲀⲢⲒⲦϤ ⲈⲠⲀⲘⲈⲨⲒ.
19Toen nam Hij brood, sprak een dankgebed uit, brak het, gaf het hun, en sprak: Dit is mijn lichaam, dat voor u wordt overgeleverd; doet dit tot mijne gedachtenis.
20ⲞⲨⲞϨ ⲠⲒⲀⲪⲞⲦ ⲠⲀⲒⲢⲎϮ ⲞⲚ ⲘⲈⲚⲈⲚⲤⲀ ⲠⲒⲆⲒⲠⲚⲞⲚ ⲈϤϪⲰ ⲘⲘⲞⲤ ϪⲈ ⲠⲀⲒⲀⲪⲞⲦ ϮⲆⲒⲀⲐⲎⲔⲎ ⲘⲂⲈⲢⲒ ⲦⲈ ϦⲈⲚⲠⲀⲤⲚⲞϤ ⲈⲂⲞⲖ ⲈϪⲈⲚ ⲐⲎⲚⲞⲨ.
20Zo ook de kelk, na het avondmaal; en Hij sprak: Deze kelk is het Nieuwe Verbond in mijn bloed, dat voor u wordt vergoten.
21ⲠⲖⲎⲚ ⲒⲤ ⲦϪⲒϪ ⲘⲪⲎ ⲈⲐⲚⲀⲦⲎⲒⲦ ⲤⲬⲎ ⲚⲈⲘⲎⲒ ϨⲒϪⲈⲚ ϮⲦⲢⲀⲠⲈⲌⲀ.
21Zie, de hand van hem, die Mij verraadt, is met Mij op de tafel.
22ϪⲈ ⲠϢⲎⲢⲒ ⲘⲈⲚ ⲘⲪⲢⲰⲘⲒ ϤⲚⲀϢⲈ ⲚⲀϤ ⲔⲀⲦⲀ ⲪⲢⲎϮ ⲈⲦⲐⲎϢ ⲠⲖⲎⲚ ⲞⲨⲞⲒ ⲘⲠⲒⲢⲰⲘⲒ ⲈⲦⲈⲘⲘⲀⲨ ⲪⲎ ⲈⲦⲞⲨⲚⲀⲦⲎⲒϤ ⲈⲂⲞⲖ ϨⲒⲦⲞⲦϤ.
22De Mensenzoon gaat wel heen, zoals het is vastgesteld; maar wee dien mens, door wien Hij wordt verraden.
23ⲞⲨⲞϨ ⲚⲐⲰⲞⲨ ⲀⲨⲈⲢϨⲎⲦⲤ ⲚϢⲒⲚⲒ ⲚⲈⲘ ⲚⲞⲨⲈⲢⲎⲞⲨ ϪⲈ ⲚⲒⲘ ϨⲀⲢⲀ ⲈⲂⲞⲖ ⲚϦⲎⲦⲞⲨ ⲈⲐⲚⲀⲈⲢ ⲪⲀⲒ.
23Toen begonnen ze onder elkander te vragen, wie van hen het toch zijn kon, die dat zou doen.
24ⲀⲤϢⲰⲠⲒ ⲆⲈ ⲞⲚ ⲚϪⲈⲞⲨⲪⲒⲖⲞⲚⲒⲔⲒⲀ ⲚϦⲎⲦⲞⲨ ϪⲈ ⲚⲒⲘ ⲘⲘⲰⲞⲨ ⲠⲈ ⲠⲒⲚⲒϢϮ
24Nog ontstond er een twist onder hen, wie van hen als de eerste gold.
25ⲚⲐⲞϤ ⲆⲈ ⲠⲈϪⲀϤ ⲚⲰⲞⲨ ϪⲈ ⲚⲒⲞⲨⲢⲰⲞⲨ ⲚⲦⲈⲚⲒⲈⲐⲚⲞⲤ ⲤⲈⲞⲒ ⲚϬⲞⲒⲤ ⲈⲢⲰⲞⲨ ⲞⲨⲞϨ ⲚⲎ ⲈⲦⲈⲢϢⲒϢⲒ ⲈϪⲰⲞⲨ ⲤⲈⲘⲞⲨϮ ⲈⲢⲰⲞⲨ ϪⲈ ⲚⲒⲢⲈϤⲈⲢⲠⲈⲐⲚⲀⲚⲈϤ.
25Maar Hij zeide hun: De koningen der volken heersen over hen, en die het gezag over hen voeren, laten zich weldoeners noemen.
26ⲚⲐⲰⲦⲈⲚ ⲆⲈ ⲘⲠⲀⲒⲢⲎϮ ⲀⲚ ⲀⲖⲖⲀ ⲠⲒⲚⲒϢϮ ⲈⲦϦⲈⲚ ⲐⲎⲚⲞⲨ ⲘⲀⲢⲈϤⲈⲢ ⲘⲪⲢⲎϮ ⲘⲠⲒϦⲈⲖϢⲒⲢⲒ ⲞⲨⲞϨ ⲠⲒϨⲎⲄⲞⲨⲘⲈⲚⲞⲤ ⲘⲪⲢⲎϮ ⲘⲠⲒⲆⲒⲀⲔⲰⲚ.
26Zo moet het niet zijn onder u; maar de grootste onder u moet als de jongste zijn, en wie aan het hoofd staat, als een die dient!
27ⲚⲒⲘ ⲄⲀⲢ ⲠⲈ ⲠⲒⲚⲒϢϮ ⲪⲎ ⲈⲐⲢⲰⲦⲈⲂ ϢⲀⲚ ⲪⲎ ⲈⲦⲈⲢⲆⲒⲀⲔⲰⲚ ⲘⲎ ⲪⲎ ⲈⲐⲢⲰⲦⲈⲂ ⲀⲚ ⲠⲈ ⲀⲚⲞⲔ ⲠⲈϮⲬⲎ ϦⲈⲚⲦⲈⲦⲈⲚⲘⲎϮ ⲘⲪⲢⲎϮ ⲘⲪⲎ ⲈⲦⲈⲢⲆⲒⲀⲔⲰⲚ.
27Wie toch is groter: hij die aan tafel ligt, of hij die bedient? Is het niet, die aan tafel ligt? Welnu, Ik ben onder u als de dienaar.
28ⲚⲐⲰⲦⲈⲚ ⲆⲈ ⲚⲎ ⲈⲦⲀⲨⲞϨⲒ ⲚⲈⲘⲎⲒ ϦⲈⲚⲚⲀⲠⲒⲢⲀⲤⲘⲞⲤ
28Gij zijt Mij trouw gebleven bij mijn beproevingen.
29ⲀⲚⲞⲔ ϨⲰ ϮⲚⲀⲤⲈⲘⲚⲒ ⲚⲈⲘⲰⲦⲈⲚ ⲔⲀⲦⲀ ⲪⲢⲎϮ ⲈⲦⲀϤⲤⲈⲘⲚⲒ ⲚⲈⲘⲎⲒ ⲚϪⲈⲠⲀⲒⲰⲦ ⲚⲞⲨⲘⲈⲦⲞⲨⲢⲞ
29Daarom verleen Ik u het koninkrijk, zoals mijn Vader het Mij heeft verleend:
30ϨⲒⲚⲀ ⲚⲦⲈⲦⲈⲚⲞⲨⲰⲘ ⲞⲨⲞϨ ⲚⲦⲈⲦⲈⲚⲤⲰ ϨⲒ ⲦⲀⲦⲢⲀⲠⲈⲌⲀ ϦⲈⲚⲦⲀⲘⲈⲦⲞⲨⲢⲞ ⲞⲨⲞϨ ⲈⲢⲈⲦⲈⲚϨⲈⲘⲤⲒ ϨⲒϪⲈⲚ ϨⲀⲚⲐⲢⲞⲚⲞⲤ ⲈⲢⲈⲦⲈⲚⲈϮ ϨⲀⲠ ⲈϮⲒⲂ ⲘⲪⲨⲖⲎ ⲚⲦⲈⲠⲒⲤⲖ.
30dat gij in mijn koninkrijk aan mijn tafel moogt eten en drinken, en op tronen moogt zetelen, om de twaalf stammen van Israël te oordelen.
31ⲤⲒⲘⲰⲚ ⲤⲒⲘⲰⲚ ϨⲎⲠⲠⲈ ⲒⲤ ⲠⲤⲀⲦⲀⲚⲀⲤ ⲈϤⲈⲈⲢⲈⲦⲒⲚ ⲘⲘⲰⲦⲈⲚ ⲈϢⲈⲖϢⲈⲖ ⲐⲎⲚⲞⲨ ⲘⲪⲢⲎϮ ⲘⲠⲒⲤⲞⲨⲞ
31Simon, Simon, zie, de satan heeft u allen willen ziften als tarwe.
32ⲀⲚⲞⲔ ⲆⲈ ⲀⲒⲦⲰⲂϨ ⲈϪⲰⲔ ϨⲒⲚⲀ ⲚⲦⲈϤϢⲦⲈⲘⲘⲞⲨⲚⲔ ⲚϪⲈⲠⲈⲔⲚⲀϨϮ ⲞⲨⲞϨ ⲚⲐⲞⲔ ϨⲰⲔ ⲔⲞⲦⲔ ⲚⲞⲨⲤⲎⲞⲨ ⲘⲀⲦⲀϪⲢⲈ ⲚⲈⲔⲤⲚⲎ ⲞⲨ.
32Maar Ik heb voor u gebeden, dat uw geloof niet zou bezwijken; en gij, wanneer ge u bekeerd hebt, bevestig dan uw broeders.
33ⲚⲐⲞϤ ⲆⲈ ⲠⲈϪⲀϤ ⲚⲀϤ ϪⲈ ⲠϬⲞⲒⲤ ϮⲤⲈⲂⲦⲰⲦ ⲈϢⲈ ⲈⲠϢⲦⲈⲔⲞ ⲚⲈⲘⲀⲔ ⲚⲈⲘ ⲪⲘⲞⲨ.
33Hij zei Hem: Heer, ik ben bereid, met U zelfs kerker en dood in te gaan.
34ⲚⲐⲞϤ ⲆⲈ ⲠⲈϪⲀϤ ⲚⲀϤ ϪⲈ ϮϪⲰ ⲘⲘⲞⲤ ⲚⲀⲔ ⲠⲈⲦⲢⲈ ϪⲈ ⲚⲚⲈ ⲞⲨⲀⲖⲈⲔⲦⲰⲢ ⲘⲞⲨϮ ⲘⲪⲞⲞⲨ ϢⲀⲦⲈⲔϪⲞⲖⲦ ⲈⲂⲞⲖ ⲚⲄ ⲚⲤⲞⲠ ⲈⲐⲢⲈⲔⲈⲘⲒ.
34Maar Hij sprak: Ik zeg u, Petrus, de haan zal heden niet kraaien, voordat ge driemaal geloochend hebt, Mij te kennen.
35ⲞⲨⲞϨ ⲠⲈϪⲀϤ ⲚⲰⲞⲨ ϪⲈ ϨⲞⲦⲈ ⲈⲦⲀⲒⲞⲨⲈⲢⲠ ⲐⲎⲚⲞⲨ ⲀϬⲚⲈ ⲀⲤⲞⲨⲒ ⲚⲈⲘ ⲠⲎⲢⲀ ⲚⲈⲘ ⲐⲰⲞⲨⲒ ⲘⲎ ⲀⲦⲈⲦⲈⲚⲈⲢϦⲀⲈ ⲚϨⲖⲒ ⲚⲐⲰⲞⲨ ⲆⲈ ⲠⲈϪⲰⲞⲨ ϪⲈ ⲘⲪⲎ.
35Nog sprak Hij tot hen: Toen Ik u uitzond zonder beurs en reiszak en sandalen, heeft het u toen aan iets ontbroken? Ze zeiden: Aan niets.
36ⲠⲈϪⲀϤ ⲆⲈ ⲚⲰⲞⲨ ϪⲈ ⲀⲖⲖⲀ ϮⲚⲞⲨ ⲪⲎ ⲈⲦⲈ ⲞⲨⲞⲚ ⲚⲦⲀϤ ⲚⲞⲨⲀⲤⲞⲨⲒ ⲘⲘⲀⲨ ⲘⲀⲢⲈϤⲞⲖⲤ ⲠⲀⲒⲢⲎϮ ⲞⲚ ⲞⲨⲠⲎⲢⲀ ⲞⲨⲞϨ ⲪⲎ ⲈⲦⲈ ⲘⲘⲞⲚ ⲚⲦⲀϤ ⲘⲀⲢⲈϤϮ ⲠⲈϤϨⲂⲞⲤ ⲈⲂⲞⲖ ⲘⲀⲢⲈϤϢⲈⲠ ⲞⲨⲤⲎϤⲒ.
36Hij ging voort: Maar nu, wie een beurs heeft, moet ze meenemen, en ook zijn reiszak; en wie geen zwaard heeft, moet zijn mantel verkopen en er een kopen.
37ϮϪⲰ ⲄⲀⲢ ⲘⲘⲞⲤ ⲚⲰⲦⲈⲚ ϪⲈ ⲪⲎ ⲈⲦⲤϦⲎⲞⲨⲦ ϨⲰϮ ⲚⲦⲈϤϪⲰⲔ ⲈⲂⲞⲖ ⲚϦⲢⲎⲒ ⲚϦⲎⲦ ϪⲈ ⲀⲨⲞⲠϤ ⲚⲈⲘ ⲚⲒⲀⲚⲞⲘⲞⲤ ⲔⲈ ⲄⲀⲢ ⲠⲈⲦⲤϦⲎⲞⲨⲦ ⲈⲐⲂⲎⲦ ⲞⲨⲞⲚⲦⲈ ⲠⲈϤϪⲰⲔ.
37Want Ik zeg u: Ook dit Schriftwoord moet aan Mij worden vervuld: “En Hij is onder de misdadigers gerekend”. Ja, wat over Mij is gezegd, is zijn vervulling nabij.
38ⲚⲐⲰⲞⲨ ⲆⲈ ⲠⲈϪⲰⲞⲨ ϪⲈ ⲠϬⲞⲒⲤ ⲒⲤ ⲤⲎϤⲒ ⲤⲚⲞⲨϮ ⲘⲠⲀⲒⲘⲀ ⲚⲐⲞϤ ⲆⲈ ⲠⲈϪⲀϤ ⲚⲰⲞⲨ ϪⲈ ⲤⲈⲢⲰϢⲒ.
38Ze zeiden: Heer, zie, hier zijn twee zwaarden. Hij zei hun: Genoeg.
39ⲞⲨⲞϨ ⲈⲦⲀϤⲒ ⲈⲂⲞⲖ ⲀϤϢⲈ ⲚⲀϤ ⲔⲀⲦⲀ ϮⲔⲀϨⲤ ⲈⲠⲒⲦⲰⲞⲨ ⲚⲦⲈⲚⲒϪⲰⲒⲦ ⲀⲨⲘⲞϢⲒ ⲆⲈ ⲚⲤⲰϤ ⲚϪⲈⲚⲒⲔⲈⲘⲀⲐⲎⲦⲎⲤ.
39Nu ging Hij naar buiten, en begaf Zich volgens gewoonte naar de Olijfberg; ook zijn leerlingen gingen met Hem mee.
40ⲈⲦⲀϤⲒ ⲆⲈ ⲈⲠⲒⲘⲀ ⲠⲈϪⲀϤ ⲚⲰⲞⲨ ϪⲈ ⲦⲰⲂϨ ϪⲈ ⲚⲚⲈⲦⲈⲚⲒ ⲈⲠⲒⲢⲀⲤⲘⲞⲤ.
40Daar aangekomen, sprak Hij tot hen: Bidt, dat gij niet in bekoring komt.
41ⲞⲨⲞϨ ⲚⲐⲞϤ ⲞⲨⲰϮ ⲈⲂⲞⲖ ⲘⲘⲰⲞⲨ ⲚⲀⲨ ⲪⲞⲨⲰϢ ⲚϨⲒ ⲞⲨⲰⲚⲒ ⲈⲂⲞⲖ ⲞⲨⲞϨ ⲈⲦⲀϤϨⲒⲦϤ ⲈϪⲈⲚ ⲚⲈϤⲔⲈⲖⲒ ⲀϤⲦⲰⲂϨ
41Hij verwijderde Zich van hen ongeveer een steenworp ver, viel op zijn knieën neer,
42ⲈϤϪⲰ ⲘⲘⲞⲤ ϪⲈ ⲠⲀⲒⲰⲦ ⲒⲤϪⲈ ⲬⲞⲨⲰϢ ⲘⲀⲢⲈ ⲠⲒⲀⲪⲞⲦ ⲤⲒⲚⲒ ⲈⲂⲞⲖ ϨⲀⲢⲞⲒ ⲠⲖⲎⲚ ⲠⲈⲦⲈϨⲚⲎⲒ ⲀⲚ ⲀⲖⲖⲀ ⲪⲰⲔ ⲘⲀⲢⲈϤϢⲰⲠⲒ.
42en bad: Vader, indien het uw wil is, neem deze kelk van Mij weg. Neen, niet mijn wil geschiede, maar de uwe.
43ⲞⲨⲞϨ ⲀϤⲞⲨⲰⲚϨ ⲈⲢⲞϤ ⲚϪⲈⲞⲨⲀⲄⲄⲈⲖⲞⲤ ⲈⲂⲞⲖ ϦⲈⲚⲦⲪⲈ ⲈⲐⲢⲈϤϮϪⲞⲘ ⲚⲀϤ ⲞⲨⲞϨ ⲀⲤϢⲰⲠⲒ ⲈϤϬⲒϢϢⲰⲞⲨ ⲈϤⲈⲢⲠⲢⲞⲤⲈⲨⲬ ⲈⲤⲐⲈ ϦⲈⲚⲚⲈϤⲔⲈⲖⲒ ⲞⲨⲞϨ ⲀⲤϢⲰⲠⲒ ⲈⲢⲈ ⲚⲈϤϤⲰϮ ⲘⲪⲢⲎϮ ⲘⲠⲒⲞⲨⲀⲚ ⲚⲦⲈⲠⲤⲚⲞϤ ⲈϤϢⲞⲨⲞ ⲈϪⲈⲚ ⲠⲒⲔⲀϨⲒ
43Toen verscheen Hem een engel uit de hemel, die Hem sterkte.
44ⲞⲨⲞϨ ⲀϤⲦⲰⲂϨ ϦⲈⲚⲞⲨⲘⲞⲨⲚ ⲈⲂⲞⲖ ⲞⲨⲞϨ ⲠⲈϤϤⲰϮ ⲀϤⲈⲢ ⲘⲪⲢⲎϮ ⲘⲠϢⲞⲨⲞ ⲈⲂⲞⲖ ⲘⲠⲒⲤⲚⲞϤ ⲈϤⲚⲎⲞⲨ ⲈⲠⲈⲤⲎⲦ ϨⲒϪⲈⲚ ⲠⲒⲔⲀϨⲒ
44En door doodsangst bevangen, bad Hij nog vuriger, en zijn zweet droop als bloeddruppels neer op de grond.
45ⲞⲨⲞϨ ⲈⲦⲀϤⲦⲰⲚϤ ⲈⲂⲞⲖ ϦⲈⲚϮⲠⲢⲞⲤⲈⲨⲬⲎ ⲀϤⲒ ϨⲀ ⲚⲒⲘⲀⲐⲎⲦⲎⲤ ⲀϤϪⲈⲘⲞⲨ ⲈⲨⲚⲔⲞⲦ ⲈⲂⲞⲖ ϦⲈⲚⲠⲒⲘⲔⲀϨ ⲚϨⲎⲦ.
45Toen Hij opstond van zijn gebed, en naar de leerlingen ging, vond Hij ze van droefheid in slaap.
46ⲞⲨⲞϨ ⲠⲈϪⲀϤ ⲚⲰⲞⲨ ϪⲈ ⲈⲐⲂⲈⲞⲨ ⲦⲈⲦⲈⲚⲚⲔⲞⲦ ⲦⲈⲚ ⲐⲎⲚⲞⲨ ⲀⲢⲒⲠⲢⲞⲤⲈⲨⲬⲈⲤⲐⲈ ϨⲒⲚⲀ ⲚⲦⲈⲦⲈⲚϢⲦⲈⲘⲒ ⲈϦⲞⲨⲚ ⲈⲠⲒⲢⲀⲤⲘⲞⲤ.
46Hij zeide hun: Hoe kunt gij slapen? Staat op, en bidt, dat gij niet in bekoring komt.
47ⲈⲦⲒ ⲈϤⲤⲀϪⲒ ϨⲎⲠⲠⲈ ⲒⲤ ⲞⲨⲘⲎϢ ⲚⲈⲘ ⲪⲎ ⲈⲦⲞⲨⲘⲞⲨϮ ⲈⲢⲞϤ ϪⲈ ⲒⲞⲨⲆⲀⲤ ⲞⲨⲀⲒ ⲈⲂⲞⲖ ϦⲈⲚⲠⲒⲒⲂ ⲚⲀϤⲘⲞϢⲒ ϦⲀϪⲰⲞⲨ ⲠⲈ ⲞⲨⲞϨ ⲀϤϦⲰⲚⲦ ⲈⲒⲎⲤⲞⲨⲤ ⲀϤϮⲪⲒ ⲈⲢⲰϤ.
47Terwijl Hij nog sprak, zie daar kwam een bende aan; en één van de twaalf, Judas genaamd, ging voor hen uit, en trad op Jesus toe, om Hem te kussen.
48ⲒⲎⲤⲞⲨⲤ ⲆⲈ ⲠⲈϪⲀϤ ⲚⲀϤ ϪⲈ ⲒⲞⲨⲆⲀⲤ ⲀⲔⲚⲀϮ ⲘⲠϢⲎⲢⲒ ⲘⲪⲢⲰⲘⲒ ϦⲈⲚⲞⲨⲪⲒ.
48Jesus zei hem: Judas, verraadt ge den Mensenzoon met een kus?
49ⲈⲦⲀⲨⲚⲀⲨ ⲆⲈ ⲚϪⲈⲚⲎ ⲈⲦⲔⲰϮ ⲈⲢⲞϤ ⲈⲪⲎ ⲈⲦⲀϤϢⲰⲠⲒ ⲠⲈϪⲰⲞⲨ ϪⲈ ⲠϬⲞⲒⲤ ⲚⲦⲈⲚϨⲒⲞⲨⲒ ⲚⲦⲤⲎϤⲒ.
49Toen zij, die bij Hem waren, zagen wat er gebeuren ging, zeiden ze Hem: Heer, willen we met het zwaard er op inslaan?
50ⲞⲨⲞϨ ⲀⲞⲨⲀⲒ ⲈⲂⲞⲖ ⲚϦⲎⲦⲞⲨ ⲀϤϨⲒⲞⲨⲒ ⲚⲤⲀⲪⲂⲰⲔ ⲘⲠⲒⲀⲢⲬⲒⲈⲢⲈⲨⲤ ⲞⲨⲞϨ ⲀϤⲈⲖ ⲠⲈϤⲘⲀϢϪ ⲚⲞⲨⲒⲚⲀⲘ ⲈⲂⲞⲖ.
50En één van hen trof den knecht van den hogepriester, en sloeg hem het rechteroor af.
51ⲀϤⲈⲢⲞⲨⲰ ⲆⲈ ⲚϪⲈⲒⲎⲤⲞⲨⲤ ⲠⲈϪⲀϤ ϪⲈ ⲔⲎⲚ ϢⲀ ⲘⲚⲀⲒ ⲞⲨⲞϨ ⲈⲦⲀϤϬⲞϨ ⲈⲠⲈϤⲘⲀϢϪ ⲀϤⲦⲀⲖϬⲞϤ.
51Maar Jesus gaf ten antwoord: Houdt op; genoeg! Hij raakte het oor aan, en genas het.
52ⲠⲈϪⲈ ⲒⲎⲤⲞⲨⲤ ⲆⲈ ⲚⲚⲎ ⲈⲦⲀⲨⲒ ⲚⲤⲰϤ ⲚⲒⲀⲢⲬⲒⲈⲢⲈⲨⲤ ⲚⲈⲘ ⲚⲒⲤⲀⲦⲎⲄⲞⲤ ⲚⲦⲈⲠⲒⲈⲢⲪⲈⲒ ⲚⲈⲘ ⲚⲒⲠⲢⲈⲤⲂⲨⲦⲈⲢⲞⲤ ϪⲈ ⲈⲦⲀⲢⲈⲦⲈⲚⲒ ⲈⲂⲞⲖ ⲘⲪⲢⲎϮ ⲈⲢⲈⲦⲈⲚⲚⲎⲞⲨ ⲚⲤⲀⲞⲨⲤⲞⲚⲒ ⲚⲈⲘ ϨⲀⲚϢⲂⲞϮ.
52Nu sprak Jesus tot de opperpriesters, de bevelhebbers van de tempel en de oudsten, die op Hem waren afgekomen: Gij zijt uitgetrokken als tegen een rover, met zwaarden en stokken.
53ⲈⲒⲬⲎ ϦⲈⲚⲠⲒⲈⲢⲪⲈⲒ ⲚⲈⲘⲰⲦⲈⲚ ⲘⲘⲎ ⲒⲚⲒ ⲘⲠⲈⲦⲈⲚⲤⲞⲨⲦⲈⲚ ⲚⲈⲦⲈⲚϪⲒϪ ⲈϨⲢⲎⲒ ⲈϪⲰⲒ ⲀⲖⲖⲀ ⲐⲀⲒ ⲦⲈ ⲦⲈⲦⲈⲚⲞⲨⲚⲞⲨ ⲚⲈⲘ ⲠⲈⲢϢⲒϢⲒ ⲚⲦⲈⲠⲬⲀⲔⲒ.
53Dag aan dag was Ik bij u in de tempel, en gij hebt geen hand naar Mij uitgestoken. Maar dit is uw uur, en dit is de macht der duisternis.
54ⲈⲦⲀⲨⲀⲘⲞⲚⲒ ⲆⲈ ⲘⲘⲞϤ ⲀⲨⲈⲚϤ ⲞⲨⲞϨ ⲀⲨϬⲒⲦϤ ⲈϦⲞⲨⲚ ⲈⲠⲎⲒ ⲘⲠⲒⲀⲢⲬⲒⲈⲢⲈⲨⲤ ⲠⲈⲦⲢⲞⲤ ⲚⲀϤⲘⲞϢⲒ ⲚⲤⲰϤ ϨⲒⲪⲞⲨⲈⲒ.
54Toen namen ze Hem gevangen, en voerden Hem weg naar het huis van den hogepriester, terwijl Petrus van verre bleef volgen.
55ⲈⲦⲀⲨϬⲈⲢⲈ ⲞⲨⲬⲢⲰⲘ ⲆⲈ ϦⲈⲚⲐⲘⲎϮ ⲚϮⲀⲨⲖⲎ ⲞⲨⲞϨ ⲈⲦⲀⲨϨⲈⲘⲤⲒ ⲚⲀⲢⲈ ⲠⲈⲦⲢⲞⲤ ϨⲰϤ ϨⲈⲘⲤⲒ ϦⲈⲚⲦⲞⲨⲘⲎϮ.
55Toen ze nu op de binnenhof vuur hadden ontstoken, en er omheen waren gaan zitten, nam ook Petrus onder hen plaats.
56ⲈⲦⲀⲤⲚⲀⲨ ⲆⲈ ⲈⲢⲞϤ ⲚϪⲈⲞⲨⲀⲖⲞⲨ ⲘⲂⲰⲔⲒ ⲈϤϨⲈⲘⲤⲒ ϦⲀⲦⲈⲚ ⲠⲒⲞⲨⲰⲒⲚⲒ ⲞⲨⲞϨ ⲈⲦⲀⲤⲤⲞⲘⲤ ⲠⲈϪⲀⲤ ϪⲈ ⲚⲀⲢⲈ ⲪⲀⲒ ϨⲰϤ ⲬⲎ ⲚⲈⲘⲀϤ.
56Een der dienstmeisjes zag hem in het licht zitten; ze keek hem aan, en zeide: Ook deze hier was bij Hem.
57ⲚⲐⲞϤ ⲆⲈ ⲀϤϪⲰⲖ ⲈⲂⲞⲖ ⲈϤϪⲰ ⲘⲘⲞⲤ ϪⲈ ϮⲤⲰⲞⲨⲚ ⲘⲘⲞϤ ⲀⲚ ϮⲤϨⲒⲘⲒ.
57Maar hij loochende het, en sprak: Vrouw, ik ken Hem niet.
58ⲞⲨⲞϨ ⲘⲈⲚⲈⲚⲤⲀ ⲔⲈⲔⲞⲨϪⲒ ⲈⲦⲀϤⲚⲀⲨ ⲈⲢⲞϤ ⲚϪⲈⲔⲈⲞⲨⲀⲒ ⲠⲈϪⲀϤ ϪⲈ ⲚⲐⲞⲔ ⲞⲨⲈⲂⲞⲖ ⲘⲘⲰⲞⲨ ϨⲰⲔ ⲠⲈⲦⲢⲞⲤ ⲆⲈ ⲠⲈϪⲀϤ ϪⲈ ⲪⲢⲰⲘⲒ ⲀⲚⲞⲔ ⲀⲚ ⲠⲈ.
58Kort daarop zag hem iemand anders, en zeide: Ook gij zijt een van hen. Maar Petrus sprak: Neen man; dat ben ik niet.
59ⲞⲨⲞϨ ⲈⲦⲀ ⲪⲞⲨⲰϢ ⲚⲞⲨⲞⲨⲚⲞⲨ ϢⲰⲠⲒ ⲚⲀⲢⲈ ⲔⲈⲞⲨⲀⲒ ⲦⲀϪⲢⲞ ⲚⲦⲞⲦϤ ⲠⲈ ⲈϤϪⲰ ⲘⲘⲞⲤ ϪⲈ ϦⲈⲚⲞⲨⲘⲈⲐⲘⲎⲒ ⲚⲀⲢⲈ ⲪⲀⲒ ϨⲰϤ ⲬⲎ ⲚⲈⲘⲀϤ ⲔⲈ ⲄⲀⲢ ⲞⲨⲄⲀⲖⲒⲖⲈⲞⲤ ⲠⲈ.
59Ongeveer een uur later verzekerde een ander: Ja toch; ook deze hier was met Hem; want ook hij is een Galileër.
60ⲠⲈϪⲀϤ ⲆⲈ ⲚϪⲈⲠⲈⲦⲢⲞⲤ ϪⲈ ⲪⲢⲰⲘⲒ ϮⲈⲘⲒ ⲀⲚ ⲈⲠⲈⲦⲈⲔϪⲰ ⲘⲘⲞϤ ⲞⲨⲞϨ ⲤⲀⲦⲞⲦϤ ⲈⲦⲒ ⲈϤⲤⲀϪⲒ ⲀⲞⲨⲀⲖⲈⲔⲦⲰⲢ ⲘⲞⲨϮ.
60Petrus sprak: Man, ik begrijp niet, wat ge zegt. Op hetzelfde ogenblik, terwijl hij nog sprak, kraaide een haan.
61ⲞⲨⲞϨ ⲈⲦⲀϤⲪⲞⲚϨϤ ⲚϪⲈⲠϬⲞⲒⲤ ⲀϤⲤⲞⲘⲤ ⲈⲠⲈⲦⲢⲞⲤ ⲞⲨⲞϨ ⲀⲠⲈⲦⲢⲞⲤ ⲈⲢⲪⲘⲈⲨⲒ ⲘⲠⲤⲀϪⲒ ⲘⲠϬⲞⲒⲤ ⲘⲪⲢⲎϮ ⲈⲦⲀϤϪⲞⲤ ⲚⲀϤ ϪⲈ ⲘⲠⲀⲦⲈ ⲞⲨⲀⲖⲈⲔⲦⲰⲢ ⲘⲞⲨϮ ⲘⲪⲞⲞⲨ ⲬⲚⲀϪⲞⲖⲦ ⲈⲂⲞⲖ ⲚⲄ ⲚⲤⲞⲠ.
61En de Heer keerde Zich om, en zag Petrus aan. Toen dacht Petrus aan het woord van den Heer, en hoe Hij hem had gezegd: Eer de haan kraait, zult ge Mij driemaal verloochenen.
62ⲞⲨⲞϨ ⲈⲦⲀϤⲒ ⲈⲂⲞⲖ ⲀϤⲢⲒⲘⲒ ϦⲈⲚⲞⲨⲚϢⲀϢⲒ.
62En hij ging naar buiten, en weende bitter.
63ⲞⲨⲞϨ ⲚⲒⲢⲰⲘⲒ ⲈⲚⲀⲨⲀⲘⲞⲚⲒ ⲘⲘⲞϤ ⲚⲀⲨⲤⲰⲂⲒ ⲘⲘⲞϤ ⲠⲈ ⲈⲨϨⲒⲞⲨⲒ ⲈⲢⲞϤ.
63De mannen, die Jesus bewaakten, bespotten en mishandelden Hem:
64ⲞⲨⲞϨ ⲈⲦⲀⲨϨⲞⲂⲤϤ ⲚⲀⲨϢⲒⲚⲒ ⲘⲘⲞϤ ⲈⲨϪⲰ ⲘⲘⲞⲤ ϪⲈ ⲀⲢⲒⲠⲢⲞⲪⲎⲦⲈⲨⲒⲚ ⲚⲀⲚ ϪⲈ ⲚⲒⲘ ⲠⲈⲦⲀϤϨⲒⲞⲨⲒ ⲈⲢⲞⲔ
64ze blinddoekten Hem, en vroegen Hem dan: Profeteer, wie U geslagen heeft?
65ⲞⲨⲞϨ ϨⲀⲚⲔⲈⲘⲎϢ ⲚⲀⲨϪⲰ ⲘⲘⲰⲞⲨ ⲈⲢⲞϤ ⲈⲨϪⲈⲞⲨⲀ.
65En ze beten Hem veel andere scheldwoorden toe.
66ⲞⲨⲞϨ ⲈⲦⲀ ⲠⲒⲈϨⲞⲞⲨ ϢⲰⲠⲒ ⲀⲨⲐⲰⲞⲨϮ ⲚϪⲈⲚⲒⲠⲢⲈⲤⲂⲨⲦⲈⲢⲞⲤ ⲚⲦⲈⲠⲒⲖⲀⲞⲤ ⲚⲈⲘ ⲚⲒⲀⲢⲬⲒⲈⲢⲈⲨⲤ ⲚⲈⲘ ⲚⲒⲤⲀϦ ⲞⲨⲞϨ ⲀⲨⲈⲚϤ ⲈϦⲞⲨⲚ ⲈⲠⲞⲨⲘⲀⲚϮϨⲀⲠ
66Toen het dag was geworden, kwam de Raad van het volk, opperpriesters en schriftgeleerden bijeen; ze lieten Hem voor hun rechtbank brengen, en zeiden: Zo Gij de Christus zijt, zeg het ons dan.
67ⲈⲨϪⲰ ⲘⲘⲞⲤ ϪⲈ ⲒⲤϪⲈ ⲚⲐⲞⲔ ⲠⲈ ⲠⲬⲢⲒⲤⲦⲞⲤ ⲀϪⲞⲤ ⲚⲀⲚ ⲠⲈϪⲀϤ ⲚⲰⲞⲨ ϪⲈ ⲀⲒϢⲀⲚϪⲞⲤ ⲚⲰⲦⲈⲚ ⲦⲈⲦⲈⲚⲚⲀⲚⲀϨϮ ⲀⲚ.
67Hij sprak tot hen: Wanneer Ik u iets zeg, gelooft gij het niet;
68ⲈϢⲰⲠ ⲆⲈ ⲞⲚ ⲀⲒϢⲀⲚϢⲈⲚ ⲐⲎⲚⲞⲨ ⲦⲈⲦⲈⲚⲚⲀⲈⲢⲞⲨⲰ ⲀⲚ.
68en wanneer Ik u iets vraag, dan antwoordt gij niet.
69ⲒⲤϪⲈⲚ ϮⲚⲞⲨ ⲈϤⲈϢⲰⲠⲒ ⲚϪⲈⲠϢⲎⲢⲒ ⲘⲪⲢⲰⲘⲒ ⲈϤϨⲈⲘⲤⲒ ⲤⲀⲞⲨⲒⲚⲀⲘ ⲚϮϪⲞⲘ ⲚⲦⲈⲪⲚⲞⲨϮ.
69Maar van nu af aan zal de Mensenzoon zijn gezeten aan de rechterhand van de kracht Gods.
70ⲠⲈϪⲰⲞⲨ ⲆⲈ ⲦⲎⲢⲞⲨ ϪⲈ ⲚⲐⲞⲔ ⲞⲨⲚ ⲠⲈ ⲠϢⲎⲢⲒ ⲘⲪⲚⲞⲨϮ ⲚⲐⲞϤ ⲆⲈ ⲠⲈϪⲀϤ ⲚⲰⲞⲨ ϪⲈ ⲚⲐⲰⲦⲈⲚ ⲈⲦϪⲰ ⲘⲘⲞⲤ ϪⲈ ⲀⲚⲞⲔ ⲠⲈ.
70Nu zeiden allen: Gij zijt dus de Zoon van God? Hij sprak tot hen: Gij zegt het; Ik ben het.
71ⲚⲐⲰⲞⲨ ⲆⲈ ⲠⲈϪⲰⲞⲨ ϪⲈ ⲈⲚⲈⲢⲬⲢⲒⲀ ϪⲈ ⲚⲞⲨⲘⲈⲐⲢⲈ ⲀⲚⲞⲚ ⲄⲀⲢ ⲀⲚⲤⲰⲦⲈⲘ ⲈⲂⲞⲖ ϦⲈⲚⲢⲰϤ.
71Toen zeiden ze: Wat hebben we nog getuigenis nodig? We hebben het zelf uit zijn eigen mond gehoord.
Tip: use the ← and → keys to turn chapters.