ลูกา
Chapter 23
Freedom Bible (Thai)

Read in

Smith–Van Dyck Arabic Bible (فان دايك)Brezhoneg (Breton Gospels, 1827)Judson Burmese Bible (1840)Chamorro: Gospels, Acts and PsalmsChinese Union Version, punctuated (Simplified)Chinese Union Version, punctuated (Traditional)Coptic New TestamentCoptic New Testament (Bohairic)Kralice Bible (1613)Testamenta Marra (Dieri New Testament)Petrus Canisius Bible, 1939 (De Heilige Schrift)Asang Khongca Bible (Eastern Khumi Chin, 2019)Berean Standard BibleDouay-Rheims Bible, American Edition (1899)King James Version with ApocryphaWorld English BibleLondona Biblio (Esperanto, 1910)Louis Segond 1910Lutherbibel 1912Greek New Testament, word by word (STEPBible TAGNT)Greek New Testament: 1904 Patriarchal Text (Byzantine)Greek New Testament: Byzantine Text (Robinson–Pierpont 2018)Greek New Testament: Textus ReceptusSBL Greek New TestamentBaibala Hemolele (Hawaiian Bible, 1868 revision)Modern Hebrew BibleDiodati Bibbia 1885Freedom Bible (フリーダム・バイブル)Korean Bible, 1910 (한국어 성경)Bible Mutal (Kosraean)Clementine Vulgate, 1598Baibal Olcim (Matupi Chin)Meriam Mir GospelsOld Persian Version (ترجمه قدیم)Kadede Kap (Pohnpeian New Testament and Psalms)Bíblia Portuguesa Mundial (Brazilian Portuguese)Cornilescu Bible (1924), Cyrillic scriptSynodal Translation (Синодальный перевод)Daničić–Karadžić Bible (1868), CyrillicReina-Valera 1909Biblia Takatifu (Swahili): New Testament portionsFreedom Bible (Thai)Tongan Bible, Revised West VersionKulish and Puluj Bible (1905)Vietnamese Bible (1923 translation)
vs Clementine Vulgate…

Compare with

Smith–Van Dyck Arabic Bible (فان دايك)Brezhoneg (Breton Gospels, 1827)Judson Burmese Bible (1840)Chamorro: Gospels, Acts and PsalmsChinese Union Version, punctuated (Simplified)Chinese Union Version, punctuated (Traditional)Coptic New TestamentCoptic New Testament (Bohairic)Kralice Bible (1613)Testamenta Marra (Dieri New Testament)Petrus Canisius Bible, 1939 (De Heilige Schrift)Asang Khongca Bible (Eastern Khumi Chin, 2019)Berean Standard BibleDouay-Rheims Bible, American Edition (1899)King James Version with ApocryphaWorld English BibleLondona Biblio (Esperanto, 1910)Louis Segond 1910Lutherbibel 1912Greek New Testament, word by word (STEPBible TAGNT)Greek New Testament: 1904 Patriarchal Text (Byzantine)Greek New Testament: Byzantine Text (Robinson–Pierpont 2018)Greek New Testament: Textus ReceptusSBL Greek New TestamentBaibala Hemolele (Hawaiian Bible, 1868 revision)Modern Hebrew BibleDiodati Bibbia 1885Freedom Bible (フリーダム・バイブル)Korean Bible, 1910 (한국어 성경)Bible Mutal (Kosraean)Clementine Vulgate, 1598Baibal Olcim (Matupi Chin)Meriam Mir GospelsOld Persian Version (ترجمه قدیم)Kadede Kap (Pohnpeian New Testament and Psalms)Bíblia Portuguesa Mundial (Brazilian Portuguese)Cornilescu Bible (1924), Cyrillic scriptSynodal Translation (Синодальный перевод)Daničić–Karadžić Bible (1868), CyrillicReina-Valera 1909Biblia Takatifu (Swahili): New Testament portionsTongan Bible, Revised West VersionKulish and Puluj Bible (1905)Vietnamese Bible (1923 translation)Stop comparing
Aa
Text size
Line width
Verse numbers

ลูกา 23

Freedom Bible (Thai)
Clementine Vulgate, 1598
1คน​ทั้ง​คณะ​ลุก​ขึ้น และ​นำ​พระองค์​ไป​หา​ปีลาต
1Et surgens omnis multitudo eorum, duxerunt illum ad Pilatum.
2พวกเขา​เริ่ม​กล่าวหา​พระองค์​ว่า “พวกเรา​พบ​ว่า​คน​นี้​กำลัง​ทำ​ให้​ชนชาติ​ของ​เรา​หลงผิด ห้าม​ไม่​ให้​เสีย​ภาษี​แก่​ซีซาร์ และ​กล่าว​ว่า​ตนเอง​เป็น​พระคริสต์ เป็น​กษัตริย์”
2Cœperunt autem illum accusare, dicentes: Hunc invenimus subvertentem gentem nostram, et prohibentem tributa dare Cæsari, et dicentem se Christum regem esse.
3ปีลาต​ถาม​พระองค์​ว่า “ท่าน​เป็น​กษัตริย์​ของ​ชาวยิว​หรือ?” พระองค์​ตอบ​เขา​ว่า “ท่าน​พูด​เอง”
3Pilatus autem interrogavit eum, dicens: Tu es rex Judæorum? At ille respondens ait: Tu dicis.
4ปีลาต​กล่าว​กับ​หัวหน้า​ปุโรหิต​และ​ฝูงชน​ว่า “เรา​ไม่​พบ​เหตุ​ที่​จะ​กล่าวหา​คน​นี้”
4Ait autem Pilatus ad principes sacerdotum et turbas: Nihil invenio causæ in hoc homine.
5แต่​พวกเขา​ยืนกราน​ว่า “เขา​ปลุกปั่น​ประชาชน​ด้วย​การ​สั่งสอน​ไป​ทั่ว​แคว้น​ยูเดีย เริ่ม​ตั้งแต่​แคว้น​กาลิลี​จน​ถึง​ที่​นี่”
5At illi invalescebant, dicentes: Commovet populum docens per universam Judæam, incipiens a Galilæa usque huc.
6เมื่อ​ปีลาต​ได้ยิน​คำ​ว่า​กาลิลี เขา​จึง​ถาม​ว่า​คน​นี้​เป็น​ชาว​กาลิลี​หรือ
6Pilatus autem audiens Galilæam, interrogavit si homo Galilæus esset.
7เมื่อ​รู้​ว่า​พระเยซู​อยู่​ภายใต้​เขต​อำนาจ​ของ​เฮโรด เขา​จึง​ส่ง​พระองค์​ไป​หา​เฮโรด ซึ่ง​ขณะ​นั้น​อยู่​ใน​กรุง​เยรูซาเล็ม
7Et ut cognovit quod de Herodis potestate esset, remisit eum ad Herodem, qui et ipse Jerosolymis erat illis diebus.
8เมื่อ​เฮโรด​เห็น​พระเยซู เขา​ดีใจ​อย่าง​ยิ่ง เพราะ​อยาก​พบ​พระองค์​มา​นาน​แล้ว เนื่องจาก​ได้ยิน​เรื่อง​ของ​พระองค์​มาก และ​หวัง​จะ​ได้​เห็น​พระองค์​ทำ​การอัศจรรย์​สัก​อย่าง
8Herodes autem viso Jesu, gavisus est valde. Erat enim cupiens ex multo tempore videre eum, eo quod audierat multa de eo, et sperabat signum aliquod videre ab eo fieri.
9เขา​ถาม​พระองค์​หลาย​เรื่อง แต่​พระองค์​ไม่​ตอบ​อะไร
9Interrogabat autem eum multis sermonibus. At ipse nihil illi respondebat.
10หัวหน้า​ปุโรหิต​และ​พวก​อาลักษณ์​ยืน​อยู่​ที่​นั่น และ​กล่าวหา​พระองค์​อย่าง​รุนแรง
10Stabant autem principes sacerdotum et scribæ constanter accusantes eum.
11เฮโรด​กับ​พวก​ทหาร​ดูหมิ่น​และ​เยาะเย้ย​พระองค์ พวกเขา​สวม​เสื้อผ้า​หรูหรา​ให้​พระองค์ แล้ว​ส่ง​กลับ​ไป​หา​ปีลาต
11Sprevit autem illum Herodes cum exercitu suo: et illusit indutum veste alba, et remisit ad Pilatum.
12ใน​วัน​นั้น เฮโรด​กับ​ปีลาต​ก็​กลาย​เป็น​มิตร​กัน ก่อน​หน้า​นั้น​ทั้งสอง​เป็น​ศัตรู​กัน
12Et facti sunt amici Herodes et Pilatus in ipsa die: nam antea inimici erant ad invicem.
13ปีลาต​เรียก​หัวหน้า​ปุโรหิต พวก​ผู้ปกครอง และ​ประชาชน​มา​พร้อม​กัน
13Pilatus autem, convocatis principibus sacerdotum, et magistratibus, et plebe,
14แล้ว​กล่าว​กับ​พวกเขา​ว่า “พวกคุณ​นำ​คน​นี้​มา​หา​เรา โดย​กล่าว​ว่า​เขา​ทำ​ให้​ประชาชน​หลงผิด เรา​ได้​สอบสวน​เขา​ต่อหน้า​พวกคุณ​แล้ว และ​ไม่​พบ​เหตุ​ที่​จะ​กล่าวหา​คน​นี้​ใน​เรื่อง​ที่​พวกคุณ​กล่าวหา
14dixit ad illos: Obtulistis mihi hunc hominem, quasi avertentem populum, et ecce ego coram vobis interrogans, nullam causam inveni in homine isto ex his in quibus eum accusatis.
15เฮโรด​ก็​ไม่​พบ​เช่นกัน เพราะ​เรา​ส่ง​พวกคุณ​ไป​หา​เขา และ​เห็น​ได้​ว่า​คน​นี้​ไม่​ได้​ทำ​สิ่ง​ใด​ที่​สมควร​ตาย
15Sed neque Herodes: nam remisi vos ad illum, et ecce nihil dignum morte actum est ei.
16เพราะฉะนั้น เรา​จะ​ลงโทษ​เขา แล้ว​ปล่อย​ไป”
16Emendatum ergo illum dimittam.
17ใน​เทศกาล​นั้น ปีลาต​ต้อง​ปล่อย​นักโทษ​คน​หนึ่ง​ให้​พวกเขา
17Necesse autem habebat dimittere eis per diem festum unum.
18แต่​พวกเขา​ทั้งหมด​ร้อง​ขึ้น​พร้อม​กัน​ว่า “เอา​คน​นี้​ไป! ปล่อย​บารับบัส​ให้​พวกเรา!”
18Exclamavit autem simul universa turba, dicens: Tolle hunc, et dimitte nobis Barabbam:
19บารับบัส​ถูก​ขัง​ใน​คุก​เพราะ​การ​ก่อกบฏ​ใน​เมือง และ​การ​ฆ่า​คน
19qui erat propter seditionem quamdam factam in civitate et homicidium missus in carcerem.
20ปีลาต​พูด​กับ​พวกเขา​อีกครั้ง เพราะ​ต้องการ​จะ​ปล่อย​พระเยซู
20Iterum autem Pilatus locutus est ad eos, volens dimittere Jesum.
21แต่​พวกเขา​ร้อง​ว่า “ตรึง​เขา​บน​กางเขน! ตรึง​เขา​บน​กางเขน!”
21At illi succlamabant, dicentes: Crucifige, crucifige eum.
22ปีลาต​ถาม​พวกเขา​เป็น​ครั้ง​ที่​สาม​ว่า “ทำไม? คน​นี้​ทำ​ความชั่ว​อะไร? เรา​ไม่​พบ​ว่า​เขา​มี​ความผิด​ที่​สมควร​ตาย เพราะฉะนั้น เรา​จะ​ลงโทษ​เขา แล้ว​ปล่อย​ไป”
22Ille autem tertio dixit ad illos: Quid enim mali fecit iste? nullam causam mortis invenio in eo: corripiam ergo illum et dimittam.
23แต่​พวกเขา​ยัง​คง​ร้อง​เสียงดัง​อย่าง​หนักแน่น เรียกร้อง​ให้​ตรึง​พระองค์​บน​กางเขน และ​เสียง​เรียกร้อง​ของ​พวกเขา​กับ​เสียง​ของ​หัวหน้า​ปุโรหิต​ก็​มี​ชัย
23At illi instabant vocibus magnis postulantes ut crucifigeretur: et invalescebant voces eorum.
24ปีลาต​จึง​ตัดสิน​ให้​ทำ​ตาม​ที่​พวกเขา​ร้องขอ
24Et Pilatus adjudicavit fieri petitionem eorum.
25เขา​ปล่อย​คน​ที่​ถูก​ขัง​เพราะ​การ​ก่อกบฏ​และ​การ​ฆ่า​คน ซึ่ง​พวกเขา​ร้องขอ แต่​มอบ​พระเยซู​ให้​เป็น​ไป​ตาม​ความ​ต้องการ​ของ​พวกเขา
25Dimisit autem illis eum qui propter homicidium et seditionem missus fuerat in carcerem, quem petebant: Jesum vero tradidit voluntati eorum.
26ขณะ​ที่​พวกเขา​นำ​พระองค์​ไป พวกเขา​จับ​ซีโมน​ชาว​ไซรีน ซึ่ง​กำลัง​เดิน​มา​จาก​ชนบท แล้ว​วาง​กางเขน​บน​ตัว​เขา​ให้​แบก​ตาม​หลัง​พระเยซู
26Et cum ducerent eum, apprehenderunt Simonem quemdam Cyrenensem venientem de villa: et imposuerunt illi crucem portare post Jesum.
27ฝูงชน​จำนวน​มาก​ติดตาม​พระองค์ รวม​ทั้ง​พวก​ผู้หญิง​ที่​คร่ำครวญ​และ​ร่ำไห้​อาลัย​พระองค์
27Sequebatur autem illum multa turba populi et mulierum, quæ plangebant et lamentabantur eum.
28แต่​พระเยซู​หัน​ไป​หา​พวกนาง และ​กล่าว​ว่า “บุตรสาว​แห่ง​เยรูซาเล็ม อย่า​ร้องไห้​เพื่อ​เรา แต่​จง​ร้องไห้​เพื่อ​ตัว​พวกคุณ​เอง​และ​เพื่อ​ลูก ๆ ของ​พวกคุณ
28Conversus autem ad illas Jesus, dixit: Filiæ Jerusalem, nolite flere super me, sed super vos ipsas flete et super filios vestros.
29เพราะ​วัน​เวลา​กำลัง​จะ​มา​ถึง​เมื่อ​คน​จะ​พูด​ว่า ‘หญิง​ที่​เป็น​หมัน ครรภ์​ที่​ไม่​เคย​ให้​กำเนิด และ​เต้านม​ที่​ไม่​เคย​ให้นม​ลูก เป็นสุข’
29Quoniam ecce venient dies in quibus dicent: Beatæ steriles, et ventres qui non genuerunt, et ubera quæ non lactaverunt.
30แล้ว​พวกเขา​จะ​เริ่ม​พูด​กับ​ภูเขา​ว่า ‘จง​ล้ม​ทับ​พวกเรา!’ และ​กับ​เนินเขา​ว่า ‘จง​ปกคลุม​พวกเรา!’
30Tunc incipient dicere montibus: Cadite super nos; et collibus: Operite nos.
31เพราะ​ถ้า​พวกเขา​ทำ​เช่นนี้​กับ​ต้นไม้​เขียว แล้ว​จะ​เกิด​อะไร​ขึ้น​กับ​ต้นไม้​แห้ง?”
31Quia si in viridi ligno hæc faciunt, in arido quid fiet?
32ยัง​มี​อาชญากร​อีก​สอง​คน​ถูก​นำ​ไป​พร้อม​กับ​พระองค์​เพื่อ​ประหาร
32Ducebantur autem et alii duo nequam cum eo, ut interficerentur.
33เมื่อ​พวกเขา​มา​ถึง​สถานที่​ที่​เรียก​ว่า “กะโหลกศีรษะ” พวกเขา​ตรึง​พระองค์​บน​กางเขน​ที่​นั่น​พร้อม​กับ​อาชญากร​สอง​คน คน​หนึ่ง​ทาง​ขวา และ​อีก​คน​หนึ่ง​ทาง​ซ้าย
33Et postquam venerunt in locum qui vocatur Calvariæ, ibi crucifixerunt eum: et latrones, unum a dextris, et alterum a sinistris.
34พระเยซู​กล่าว​ว่า “พระบิดา โปรด​ยกโทษ​ให้​พวกเขา เพราะ​พวกเขา​ไม่​รู้​ว่า​กำลัง​ทำ​อะไร” พวกเขา​จับสลาก​แบ่ง​เสื้อผ้า​ของ​พระองค์​กัน
34Jesus autem dicebat: Pater, dimitte illis: non enim sciunt quid faciunt. Dividentes vero vestimenta ejus, miserunt sortes.
35ประชาชน​ยืน​ดู​อยู่ พวก​ผู้ปกครอง​ก็​เยาะเย้ย​พระองค์​ด้วย โดย​กล่าว​ว่า “เขา​ช่วย​คน​อื่น​ให้​รอด​ได้ ก็​ให้​เขา​ช่วย​ตัวเอง​สิ ถ้า​เขา​เป็น​พระคริสต์​ของ​พระเจ้า ผู้​ที่​พระองค์​เลือก!”
35Et stabat populus spectans, et deridebant eum principes cum eis, dicentes: Alios salvos fecit, se salvum faciat, si hic est Christus Dei electus.
36พวก​ทหาร​ก็​เยาะเย้ย​พระองค์​ด้วย พวกเขา​เข้า​มา​หา​พระองค์ และ​ยื่น​น้ำส้มสายชู​ให้
36Illudebant autem ei et milites accedentes, et acetum offerentes ei,
37พร้อม​กับ​กล่าว​ว่า “ถ้า​ท่าน​เป็น​กษัตริย์​ของ​ชาวยิว ก็​ช่วย​ตัวเอง​ให้​รอด​สิ!”
37et dicentes: Si tu es rex Judæorum, salvum te fac.
38มี​ข้อความ​เขียน​ไว้​เหนือ​พระองค์​ด้วย​อักษร​กรีก ละติน และ​ฮีบรู​ว่า “คน​นี้​คือ​กษัตริย์​ของ​ชาวยิว”
38Erat autem et superscriptio scripta super eum litteris græcis, et latinis, et hebraicis: Hic est rex Judæorum.
39อาชญากร​คน​หนึ่ง​ที่​ถูก​แขวน​อยู่​ก็​ด่าว่า​พระองค์​ว่า “ถ้า​ท่าน​เป็น​พระคริสต์ ก็​ช่วย​ตัวเอง​และ​พวกเรา​ให้​รอด​สิ!”
39Unus autem de his, qui pendebant, latronibus, blasphemabat eum, dicens: Si tu es Christus, salvum fac temetipsum et nos.
40แต่​อีก​คน​หนึ่ง​กลับ​ตำหนิ​เขา​ว่า “ท่าน​ไม่​เกรง​กลัว​พระเจ้า​เลย​หรือ ทั้ง​ที่​ท่าน​ก็​ถูก​ลงโทษ​แบบ​เดียวกัน?
40Respondens autem alter increpabat eum, dicens: Neque tu times Deum, quod in eadem damnatione es.
41พวกเรา​ถูก​ลงโทษ​อย่าง​ยุติธรรม เพราะ​ได้​รับ​ผล​สมควร​กับ​สิ่ง​ที่​ทำ แต่​คน​นี้​ไม่​ได้​ทำ​อะไร​ผิด”
41Et nos quidem juste, nam digna factis recipimus: hic vero nihil mali gessit.
42แล้ว​เขา​กล่าว​กับ​พระเยซู​ว่า “องค์พระผู้เป็นเจ้า โปรด​ระลึก​ถึง​ข้าพเจ้า​เมื่อ​พระองค์​มา​ใน​อาณาจักร​ของ​พระองค์”
42Et dicebat ad Jesum: Domine, memento mei cum veneris in regnum tuum.
43พระเยซู​กล่าว​กับ​เขา​ว่า “เรา​บอก​ความจริง​แก่​ท่าน​ว่า วัน​นี้​ท่าน​จะ​อยู่​กับ​เรา​ใน​อุทยาน”
43Et dixit illi Jesus: Amen dico tibi: hodie mecum eris in paradiso.
44เวลา​นั้น​ประมาณ​ชั่วโมง​ที่​หก และ​ความมืด​ปกคลุม​ทั่ว​แผ่นดิน​จน​ถึง​ชั่วโมง​ที่​เก้า
44Erat autem fere hora sexta, et tenebræ factæ sunt in universam terram usque ad horam nonam.
45ดวงอาทิตย์​มืด​ลง และ​ม่าน​ใน​พระวิหาร​ฉีก​ขาด​เป็น​สอง​ส่วน
45Et obscuratus est sol, et velum templi scissum est medium.
46พระเยซู​ร้อง​เสียงดัง​ว่า “พระบิดา เรา​ฝาก​วิญญาณ​ของ​เรา​ไว้​ใน​มือ​ของ​พระองค์!” เมื่อ​กล่าว​เช่นนี้​แล้ว พระองค์​ก็​สิ้นใจ
46Et clamans voce magna Jesus ait: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum. Et hæc dicens, expiravit.
47เมื่อ​นายร้อย​เห็น​สิ่ง​ที่​เกิด​ขึ้น เขา​ถวาย​พระสิริ​แด่​พระเจ้า และ​กล่าว​ว่า “แน่นอน คน​นี้​เป็น​คน​ชอบธรรม”
47Videns autem centurio quod factum fuerat, glorificavit Deum, dicens: Vere hic homo justus erat.
48ฝูงชน​ทั้งหมด​ที่​มา​ชุมนุม​ดู​เหตุการณ์​นี้ เมื่อ​เห็น​สิ่ง​ที่​เกิด​ขึ้น ก็​ตี​อก​ของ​ตน​แล้ว​กลับ​ไป
48Et omnis turba eorum, qui simul aderant ad spectaculum istud, et videbant quæ fiebant, percutientes pectora sua revertebantur.
49คน​รู้จัก​ของ​พระองค์​ทุกคน รวม​ทั้ง​พวก​ผู้หญิง​ที่​ติดตาม​พระองค์​มา​จาก​กาลิลี ยืน​อยู่​ห่าง ๆ และ​มองดู​เหตุการณ์​เหล่านี้
49Stabant autem omnes noti ejus a longe, et mulieres, quæ secutæ eum erant a Galilæa, hæc videntes.
50มี​ชาย​คน​หนึ่ง​ชื่อ​โยเซฟ เป็น​สมาชิก​สภา เป็น​คนดี​และ​ชอบธรรม
50Et ecce vir nomine Joseph, qui erat decurio, vir bonus et justus:
51เขา​ไม่ได้​เห็นชอบ​กับ​มติ​และ​การ​กระทำ​ของ​พวกเขา เขา​มา​จาก​อาริมาเธีย เมือง​หนึ่ง​ของ​ชาวยิว และ​กำลัง​รอคอย​อาณาจักร​ของ​พระเจ้า
51hic non consenserat consilio, et actibus eorum: ab Arimathæa civitate Judææ, qui exspectabat et ipse regnum Dei:
52ชาย​คน​นี้​ไป​หา​ปีลาต และ​ขอ​ศพ​ของ​พระเยซู
52hic accessit ad Pilatum et petiit corpus Jesu:
53เขา​นำ​ศพ​ของ​พระองค์​ลง พัน​ด้วย​ผ้าลินิน และ​วาง​ไว้​ใน​อุโมงค์​ฝังศพ​ที่​เจาะ​ไว้​ใน​ศิลา ซึ่ง​ยัง​ไม่​เคย​มี​ใคร​ถูก​วาง​ไว้
53et depositum involvit sindone, et posuit eum in monumento exciso, in quo nondum quisquam positus fuerat.
54วัน​นั้น​เป็น​วัน​เตรียม และ​วันสะบาโต​ใกล้​จะ​เริ่ม​แล้ว
54Et dies erat parasceves, et sabbatum illucescebat.
55พวก​ผู้หญิง​ที่​มา​กับ​พระองค์​จาก​กาลิลี​ก็​ตาม​ไป และ​เห็น​อุโมงค์ฝังศพ และ​เห็น​ว่า​ศพ​ของ​พระองค์​ถูก​วาง​ไว้​อย่างไร
55Subsecutæ autem mulieres, quæ cum eo venerant de Galilæa, viderunt monumentum, et quemadmodum positum erat corpus ejus.
56แล้ว​พวกนาง​กลับ​ไป​เตรียม​เครื่องเทศ​และ​น้ำมันหอม ใน​วันสะบาโต​พวกนาง​พักผ่อน​ตาม​พระบัญญัติ
56Et revertentes paraverunt aromata, et unguenta: et sabbato quidem siluerunt secundum mandatum.

Tip: use the ← and → keys to turn chapters.