2 ซามูเอล 3
Freedom Bible (Thai)Translation
Freedom Bible (Thai)
Smith–Van Dyck Arabic Bible (فان دايك)
1สงครามระหว่างวงศ์วานซาอูลกับวงศ์วานดาวิดยืดเยื้อ ดาวิดเข้มแข็งขึ้นเรื่อย ๆ ส่วนวงศ์วานซาอูลอ่อนกำลังลงเรื่อย ๆ
1وَكَانَتِ ٱلْحَرْبُ طَوِيلَةً بَيْنَ بَيْتِ شَاوُلَ وَبَيْتِ دَاوُدَ، وَكَانَ دَاوُدُ يَذْهَبُ يَتَقَوَّى، وَبَيْتُ شَاوُلَ يَذْهَبُ يَضْعُفُ.
2ดาวิดมีบุตรชายเกิดที่เฮโบรน บุตรคนแรกคืออัมโนน เกิดจากอาหิโนอัมชาวยิสเรเอล
2وَوُلِدَ لِدَاوُدَ بَنُونَ فِي حَبْرُونَ. وَكَانَ بِكْرُهُ أَمْنُونَ مِنْ أَخِينُوعَمَ ٱلْيَزْرَعِيلِيَّةِ،
3คนที่สองคือคิเลอาบ เกิดจากอาบีกายิลภรรยาของนาบาลชาวคารเมล คนที่สามคืออับซาโลม เกิดจากมาอาคาห์บุตรสาวของทัลมัยกษัตริย์แห่งเกชูร์
3وَثَانِيهِ كِيلآبَ مِنْ أَبِيجَايِلَ ٱمْرَأَةِ نَابَالَ ٱلْكَرْمَلِيِّ، وَٱلثَّالِثُ أَبْشَالُومَ ٱبْنَ مَعْكَةَ بِنْتِ تَلْمَايَ مَلِكِ جَشُورَ،
4คนที่สี่คืออาโดนียาห์ เกิดจากฮักกีท คนที่ห้าคือเชฟาทิยาห์ เกิดจากอาบีทัล
4وَٱلرَّابِعُ أَدُونِيَّا ٱبْنَ حَجِّيثَ، وَٱلْخَامِسُ شَفَطْيَا ٱبْنَ أَبِيطَالَ،
5คนที่หกคืออิทเรอัม เกิดจากเอกลาห์ภรรยาของดาวิด ทั้งหมดนี้เป็นบุตรชายของดาวิดที่เกิดในเฮโบรน
5وَٱلسَّادِسُ يَثْرَعَامَ مِنْ عَجْلَةَ ٱمْرَأَةِ دَاوُدَ. هَؤُلَاءِ وُلِدُوا لِدَاوُدَ فِي حَبْرُونَ.
6ระหว่างที่วงศ์วานซาอูลกับวงศ์วานดาวิดทำสงครามกัน อับเนอร์ก็เพิ่มอำนาจของตนในวงศ์วานซาอูล
6وَكَانَ فِي وُقُوعِ ٱلْحَرْبِ بَيْنَ بَيْتِ شَاوُلَ وَبَيْتِ دَاوُدَ، أَنَّ أَبْنَيْرَ تَشَدَّدَ لِأَجْلِ بَيْتِ شَاوُلَ.
7ซาอูลมีนางสนมชื่อริสปาห์ บุตรสาวของอัยยาห์ อิชโบเชทถามอับเนอร์ว่า “ทำไมเจ้าถึงไปหลับนอนกับนางสนมของพ่อข้า?”
7وَكَانَتْ لِشَاوُلَ سُرِّيَّةٌ ٱسْمُهَا رِصْفَةُ بِنْتُ أَيَّةَ. فَقَالَ إِيشْبُوشَثُ لِأَبْنَيْرَ: «لِمَاذَا دَخَلْتَ إِلَى سُرِّيَّةِ أَبِي؟»
8อับเนอร์โกรธมากที่อิชโบเชทพูดอย่างนั้น เขาตอบว่า “ข้าเป็นหัวสุนัขของยูดาห์หรืออย่างไร? ทุกวันนี้ข้ายังแสดงความเมตตาต่อวงศ์วานของซาอูลผู้เป็นพ่อของเจ้า ต่อพี่น้องและมิตรสหายของซาอูล ไม่ได้ส่งตัวเจ้าให้ดาวิด แต่วันนี้เจ้ากลับกล่าวหาข้าเรื่องผู้หญิงคนนี้!
8فَٱغْتَاظَ أَبْنَيْرُ جِدًّا مِنْ كَلَامِ إِيشْبُوشَثَ وَقَالَ: «أَلَعَلِّي رَأْسُ كَلْبٍ لِيَهُوذَا؟ ٱلْيَوْمَ أَصْنَعُ مَعْرُوفًا مَعَ بَيْتِ شَاوُلَ أَبِيكَ، مَعَ إِخْوَتِهِ وَمَعَ أَصْحَابِهِ، وَلَمْ أُسَلِّمْكَ لِيَدِ دَاوُدَ، وَتُطَالِبُنِي ٱلْيَوْمَ بِإِثْمِ ٱلْمَرْأَةِ!
9ขอให้พระเจ้าลงโทษอับเนอร์ และเพิ่มโทษให้หนักยิ่งขึ้น หากข้าไม่ทำให้ดาวิดตามที่พระยาห์เวห์ทรงสาบานไว้กับเขา
9هَكَذَا يَصْنَعُ ٱللهُ بِأَبْنَيْرَ وَهَكَذَا يَزِيدُهُ، إِنَّهُ كَمَا حَلَفَ ٱلرَّبُّ لِدَاوُدَ كَذَلِكَ أَصْنَعُ لَهُ
10คือย้ายอาณาจักรจากวงศ์วานซาอูล และตั้งบัลลังก์ของดาวิดเหนืออิสราเอลกับยูดาห์ ตั้งแต่ดานจนถึงเบเออร์เชบา”
10لِنَقْلِ ٱلْمَمْلَكَةِ مِنْ بَيْتِ شَاوُلَ، وَإِقَامَةِ كُرْسِيِّ دَاوُدَ عَلَى إِسْرَائِيلَ وَعَلَى يَهُوذَا مِنْ دَانَ إِلَى بِئْرِ سَبْعٍ».
11อิชโบเชทไม่กล้าตอบอับเนอร์อีกแม้แต่คำเดียว เพราะกลัวเขา
11وَلَمْ يَقْدِرْ بَعْدُ أَنْ يُجَاوِبَ أَبْنَيْرَ بِكَلِمَةٍ لِأَجْلِ خَوْفِهِ مِنْهُ.
12อับเนอร์ส่งคนไปหาดาวิดในนามของตน พร้อมข้อความว่า “แผ่นดินนี้เป็นของใคร?” แล้วบอกว่า “ทำพันธมิตรกับข้าเถิด แล้วข้าจะช่วยนำอิสราเอลทั้งหมดมาอยู่ฝ่ายท่าน”
12فَأَرْسَلَ أَبْنَيْرُ مِنْ فَوْرِهِ رُسُلًا إِلَى دَاوُدَ قَائِلًا: «لِمَنْ هِيَ ٱلْأَرْضُ؟ يَقُولُونَ: ٱقْطَعْ عَهْدَكَ مَعِي، وَهُوَذَا يَدِي مَعَكَ لِرَدِّ جَمِيعِ إِسْرَائِيلَ إِلَيْكَ».
13ดาวิดตอบว่า “ดี ข้าจะทำข้อตกลงกับเจ้า แต่มีข้อแม้อย่างหนึ่ง คือเมื่อเจ้ามาพบข้า เจ้าต้องพามีคาลบุตรสาวของซาอูลมาด้วย มิฉะนั้นข้าจะไม่พบเจ้า”
13فَقَالَ: «حَسَنًا. أَنَا أَقْطَعُ مَعَكَ عَهْدًا، إِلَا إِنِّي أَطْلُبُ مِنْكَ أَمْرًا وَاحِدًا، وَهُوَ أَنْ لَا تَرَى وَجْهِي مَا لَمْ تَأْتِ أَوَّلًا بِمِيكَالَ بِنْتِ شَاوُلَ حِينَ تَأْتِي لِتَرَى وَجْهِي».
14ดาวิดส่งคนไปหาอิชโบเชทบุตรของซาอูลด้วยว่า “ส่งมีคาลภรรยาของข้าคืนมา ข้าได้นางมาเป็นภรรยาด้วยหนังหุ้มปลายอวัยวะเพศของชาวฟีลิสเตียหนึ่งร้อยชิ้น”
14وَأَرْسَلَ دَاوُدُ رُسُلًا إِلَى إِيشْبُوشَثَ بْنِ شَاوُلَ يَقُولُ: «أَعْطِنِي ٱمْرَأَتِي مِيكَالَ ٱلَّتِي خَطَبْتُهَا لِنَفْسِي بِمِئَةِ غُلْفَةٍ مِنَ ٱلْفِلِسْطِينِيِّينَ».
15อิชโบเชทจึงส่งคนไปรับนางมาจากพัลทีเอลบุตรลาอิช สามีของนาง
15فَأَرْسَلَ إِيشْبُوشَثُ وَأَخَذَهَا مِنْ عِنْدِ رَجُلِهَا، مِنْ فَلْطِيئِيلَ بْنِ لَايِشَ.
16สามีของนางเดินร้องไห้ตามนางไปจนถึงบาฮูริม อับเนอร์จึงบอกเขาว่า “กลับไปเสีย!” เขาก็กลับไป
16وَكَانَ رَجُلُهَا يَسِيرُ مَعَهَا وَيَبْكِي وَرَاءَهَا إِلَى بَحُورِيمَ. فَقَالَ لَهُ أَبْنَيْرُ: «ٱذْهَبِ. ٱرْجِعْ». فَرَجَعَ.
17อับเนอร์พูดกับผู้อาวุโสของอิสราเอลว่า “ก่อนหน้านี้พวกท่านอยากให้ดาวิดเป็นกษัตริย์เหนือพวกท่าน
17وَكَانَ كَلَامُ أَبْنَيْرَ إِلَى شُيُوخِ إِسْرَائِيلَ قَائِلًا: «قَدْ كُنْتُمْ مُنْذُ أَمْسِ وَمَا قَبْلَهُ تَطْلُبُونَ دَاوُدَ لِيَكُونَ مَلِكًا عَلَيْكُمْ.
18บัดนี้จงทำเถิด เพราะพระยาห์เวห์ตรัสถึงดาวิดว่า ‘เราจะช่วยประชาชนอิสราเอลของเราให้พ้นจากเงื้อมมือชาวฟีลิสเตียและศัตรูทั้งหมดของพวกเขา โดยมือของดาวิดผู้รับใช้ของเรา’”
18فَٱلْآنَ ٱفْعَلُوا، لِأَنَّ ٱلرَّبَّ كَلَّمَ دَاوُدَ قَائِلًا: إِنِّي بِيَدِ دَاوُدَ عَبْدِي أُخَلِّصُ شَعْبِي إِسْرَائِيلَ مِنْ يَدِ ٱلْفِلِسْطِينِيِّينَ وَمِنْ أَيْدِي جَمِيعِ أَعْدَائِهِمْ».
19อับเนอร์ยังพูดกับชาวเบนยามินด้วย แล้วไปพบดาวิดที่เฮโบรน เล่าทุกสิ่งที่อิสราเอลและวงศ์วานเบนยามินเห็นชอบ
19وَتَكَلَّمَ أَبْنَيْرُ أَيْضًا فِي مَسَامِعِ بَنْيَامِينَ، وَذَهَبَ أَبْنَيْرُ لِيَتَكَلَّمَ فِي سَماعِ دَاوُدَ أَيْضًا فِي حَبْرُونَ، بِكُلِّ مَا حَسُنَ فِي أَعْيُنِ إِسْرَائِيلَ وَفِي أَعْيُنِ جَمِيعِ بَيْتِ بَنْيَامِينَ.
20อับเนอร์มาหาดาวิดที่เฮโบรนพร้อมชายยี่สิบคน ดาวิดจัดงานเลี้ยงให้เขาและคนที่มาด้วย
20فَجَاءَ أَبْنَيْرُ إِلَى دَاوُدَ إِلَى حَبْرُونَ وَمَعَهُ عِشْرُونَ رَجُلًا. فَصَنَعَ دَاوُدُ لِأَبْنَيْرَ وَلِلرِّجَالِ ٱلَّذِينَ مَعَهُ وَلِيمَةً.
21อับเนอร์พูดกับดาวิดว่า “ข้าจะไปเรียกอิสราเอลทั้งหมดมาหานายของข้าผู้เป็นกษัตริย์ เพื่อพวกเขาจะได้ทำพันธสัญญากับท่าน แล้วท่านจะได้ครองราชย์เหนือทุกสิ่งที่ท่านปรารถนา” ดาวิดส่งอับเนอร์กลับไป และเขาจากไปโดยสันติ
21وَقَالَ أَبْنَيْرُ لِدَاوُدَ: «أَقُومُ وَأَذْهَبُ وَأَجْمَعُ إِلَى سَيِّدِي ٱلْمَلِكِ جَمِيعَ إِسْرَائِيلَ، فَيَقْطَعُونَ مَعَكَ عَهْدًا، وَتَمْلِكُ حَسَبَ كُلِّ مَا تَشْتَهِي نَفْسُكَ». فَأَرْسَلَ دَاوُدُ أَبْنَيْرَ فَذَهَبَ بِسَلَامٍ.
22ขณะนั้นโยอาบกับคนของดาวิดกลับมาจากการจู่โจม พร้อมของที่ปล้นมาได้มาก อับเนอร์ไม่ได้อยู่กับดาวิดที่เฮโบรนแล้ว เพราะดาวิดส่งเขากลับไป และเขาก็จากไปโดยสันติ
22وَإِذَا بِعَبِيدِ دَاوُدَ وَيُوآبُ قَدْ جَاءُوا مِنَ ٱلْغَزْوِ وَأَتَوْا بِغَنِيمَةٍ كَثِيرَةٍ مَعَهُمْ، وَلَمْ يَكُنْ أَبْنَيْرُ مَعَ دَاوُدَ فِي حَبْرُونَ، لِأَنَّهُ كَانَ قَدْ أَرْسَلَهُ فَذَهَبَ بِسَلَامٍ.
23เมื่อโยอาบกับกองทหารทั้งหมดที่มากับเขากลับมา มีคนบอกโยอาบว่า “อับเนอร์บุตรเนอร์มาพบกษัตริย์ และกษัตริย์ส่งเขากลับไป เขาจากไปโดยสันติ”
23وَجَاءَ يُوآبُ وَكُلُّ ٱلْجَيْشِ ٱلَّذِي مَعَهُ. فَأَخْبَرُوا يُوآبَ قَائِلِينَ: «قَدْ جَاءَ أَبْنَيْرُ بْنُ نَيْرٍ إِلَى ٱلْمَلِكِ فَأَرْسَلَهُ، فَذَهَبَ بِسَلَامٍ».
24โยอาบเข้าไปหากษัตริย์แล้วถามว่า “ท่านทำอะไรลงไป? อับเนอร์มาหาท่าน แล้วทำไมท่านถึงปล่อยให้เขากลับไป?
24فَدَخَلَ يُوآبُ إِلَى ٱلْمَلِكِ وَقَالَ: «مَاذَا فَعَلْتَ؟ هُوَذَا قَدْ جَاءَ أَبْنَيْرُ إِلَيْكَ. لِمَاذَا أَرْسَلْتَهُ فَذَهَبَ؟
25ท่านก็รู้จักอับเนอร์บุตรเนอร์ เขามาเพื่อหลอกท่าน สืบว่าท่านไปไหนมาไหน และรู้ทุกอย่างที่ท่านทำ”
25أَنْتَ تَعْلَمُ أَبْنَيْرَ بْنَ نَيْرٍ أَنَّهُ إِنَّمَا جَاءَ لِيُمَلِّقَكَ، وَلِيَعْلَمَ خُرُوجَكَ وَدُخُولَكَ وَلِيَعْلَمَ كُلَّ مَا تَصْنَعُ».
26เมื่อโยอาบออกจากดาวิด เขาส่งคนไปตามอับเนอร์ พวกเขาพาตัวอับเนอร์กลับจากบ่อน้ำสิราห์ แต่ดาวิดไม่รู้เรื่องนี้
26ثُمَّ خَرَجَ يُوآبُ مِنْ عِنْدِ دَاوُدَ وَأَرْسَلَ رُسُلًا وَرَاءَ أَبْنَيْرَ، فَرَدُّوهُ مِنْ بِئْرِ ٱلسِّيرَةِ وَدَاوُدُ لَا يَعْلَمُ.
27เมื่ออับเนอร์กลับมาถึงเฮโบรน โยอาบพาเขาแยกไปกลางประตูเมือง เพื่อพูดกันตามลำพัง แล้วแทงเขาที่ลำตัวจนตาย เพื่อแก้แค้นที่อับเนอร์ทำให้อาสาเฮลน้องชายของโยอาบตาย
27وَلَمَّا رَجَعَ أَبْنَيْرُ إِلَى حَبْرُونَ، مَالَ بِهِ يُوآبُ إِلَى وَسَطِ ٱلْبَابِ لِيُكَلِّمَهُ سِرًّا، وَضَرَبَهُ هُنَاكَ فِي بَطْنِهِ فَمَاتَ بِدَمِ عَسَائِيلَ أَخِيهِ.
28ต่อมาเมื่อดาวิดทราบข่าว เขากล่าวว่า “ข้าและอาณาจักรของข้าไม่มีความผิดในสายพระเนตรพระยาห์เวห์ตลอดไปในเรื่องโลหิตของอับเนอร์บุตรเนอร์
28فَسَمِعَ دَاوُدُ بَعْدَ ذَلِكَ فَقَالَ: «إِنِّي بَرِيءٌ أَنَا وَمَمْلَكَتِي لَدَى ٱلرَّبِّ إِلَى ٱلْأَبَدِ مِنْ دَمِ أَبْنَيْرَ بْنِ نَيْرٍ.
29ขอให้ความผิดนี้ตกอยู่บนศีรษะโยอาบและวงศ์วานบิดาของเขาทั้งหมด ขออย่าให้วงศ์วานโยอาบขาดคนที่มีของเหลวไหลจากร่างกาย หรือคนเป็นโรคเรื้อน หรือคนที่เดินพยุงไม้เท้า หรือคนที่ตายด้วยคมดาบ หรือคนที่ขาดแคลนอาหาร”
29فَلْيَحُلَّ عَلَى رَأْسِ يُوآبَ وَعَلَى كُلِّ بَيْتِ أَبِيهِ، وَلَا يَنْقَطِعُ مِنْ بَيْتِ يُوآبَ ذُو سَيْلٍ وَأَبْرَصُ وَعَاكِزٌ عَلَى ٱلْعُكَّازَةِ وَسَاقِطٌ بِٱلسَّيْفِ وَمُحْتَاجُ ٱلْخُبْزِ».
30โยอาบกับอาบีชัยน้องชายฆ่าอับเนอร์ เพราะอับเนอร์ได้ฆ่าอาสาเฮลน้องชายของพวกเขาในศึกที่กิเบโอน
30فَقَتَلَ يُوآبُ وَأَبِيشَايُ أَخُوهُ أَبْنَيْرَ، لِأَنَّهُ قَتَلَ عَسَائِيلَ أَخَاهُمَا فِي جِبْعُونَ فِي ٱلْحَرْبِ.
31ดาวิดสั่งโยอาบกับทุกคนที่อยู่กับเขาว่า “จงฉีกเสื้อผ้า สวมผ้ากระสอบ และเดินไว้ทุกข์นำหน้าศพอับเนอร์” กษัตริย์ดาวิดเดินตามแคร่หามศพ
31فَقَالَ دَاوُدُ لِيُوآبَ وَلِجَمِيعِ ٱلشَّعْبِ ٱلَّذِي مَعَهُ: «مَزِّقُوا ثِيَابَكُمْ وَتَنَطَّقُوا بِٱلْمُسُوحِ وَٱلْطِمُوا أَمَامَ أَبْنَيْرَ». وَكَانَ دَاوُدُ ٱلْمَلِكُ يَمْشِي وَرَاءَ ٱلنَّعْشِ.
32พวกเขาฝังศพอับเนอร์ที่เฮโบรน กษัตริย์ร้องไห้เสียงดังที่หลุมศพอับเนอร์ ทุกคนก็ร้องไห้ด้วย
32وَدَفَنُوا أَبْنَيْرَ فِي حَبْرُونَ. وَرَفَعَ ٱلْمَلِكُ صَوْتَهُ وَبَكَى عَلَى قَبْرِ أَبْنَيْرَ، وَبَكَى جَمِيعُ ٱلشَّعْبِ.
33กษัตริย์คร่ำครวญถึงอับเนอร์ว่า “อับเนอร์ควรตายอย่างคนโง่หรือ?
33وَرَثَا ٱلْمَلِكُ أَبْنَيْرَ وَقَالَ: «هَلْ كَمَوْتِ أَحْمَقَ يَمُوتُ أَبْنَيْرُ؟
34มือของเจ้าไม่ได้ถูกมัด เท้าของเจ้าไม่ได้ถูกล่าม เจ้าล้มลงเหมือนคนที่ล้มต่อหน้าคนชั่ว” ทุกคนก็ร้องไห้ให้เขาอีก
34يَدَاكَ لَمْ تَكُونَا مَرْبُوطَتَيْنِ، وَرِجْلَاكَ لَمْ تُوضَعَا فِي سَلَاسِلِ نُحَاسٍ. كَٱلسُّقُوطِ أَمَامَ بَنِي ٱلْإِثْمِ سَقَطْتَ». وَعَادَ جَمِيعُ ٱلشَّعْبِ يَبْكُونَ عَلَيْهِ.
35ทุกคนมาขอให้ดาวิดกินอาหารขณะที่ยังเป็นเวลากลางวัน แต่ดาวิดสาบานว่า “ขอพระเจ้าลงโทษข้าอย่างหนัก หากข้ากินขนมปังหรือสิ่งใดก่อนดวงอาทิตย์ตก”
35وَجَاءَ جَمِيعُ ٱلشَّعْبِ لِيُطْعِمُوا دَاوُدَ خُبْزًا، وَكَانَ بَعْدُ نَهَارٌ. فَحَلَفَ دَاوُدُ قَائِلًا: «هَكَذَا يَفْعَلُ لِيَ ٱللهُ وَهَكَذَا يَزِيدُ، إِنْ كُنْتُ أَذُوقُ خُبْزًا أَوْ شَيْئًا آخَرَ قَبْلَ غُرُوبِ ٱلشَّمْسِ».
36ทุกคนสังเกตเห็นเช่นนั้นและพอใจ ไม่ว่ากษัตริย์จะทำอะไร ประชาชนทุกคนก็พอใจ
36فَعَرَفَ جَمِيعُ ٱلشَّعْبِ وَحَسُنَ فِي أَعْيُنِهِمْ، كَمَا أَنَّ كُلَّ مَا صَنَعَ ٱلْمَلِكُ كَانَ حَسَنًا فِي أَعْيُنِ جَمِيعِ ٱلشَّعْبِ.
37วันนั้นประชาชนทุกคนและชาวอิสราเอลทั้งหมดจึงเข้าใจว่า กษัตริย์ไม่ได้มีส่วนในการฆ่าอับเนอร์บุตรเนอร์
37وَعَلِمَ كُلُّ ٱلشَّعْبِ وَجَمِيعُ إِسْرَائِيلَ فِي ذَلِكَ ٱلْيَوْمِ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ مِنَ ٱلْمَلِكِ قَتْلُ أَبْنَيْرَ بْنِ نَيْرٍ.
38กษัตริย์พูดกับคนของเขาว่า “พวกเจ้าไม่รู้หรือว่าวันนี้ผู้นำผู้ยิ่งใหญ่คนหนึ่งล้มลงในอิสราเอล?
38وَقَالَ ٱلْمَلِكُ لِعَبِيدِهِ: «أَلَا تَعْلَمُونَ أَنَّ رَئِيسًا وَعَظِيمًا سَقَطَ ٱلْيَوْمَ فِي إِسْرَائِيلَ؟
39วันนี้ข้าอ่อนกำลัง แม้ได้รับการเจิมเป็นกษัตริย์แล้ว ส่วนบุตรชายของนางเศรุยาห์เหล่านี้เกินกำลังที่ข้าจะรับมือได้ ขอพระยาห์เวห์ทรงตอบแทนผู้ทำชั่วตามความชั่วของเขา”
39وَأَنَا ٱلْيَوْمَ ضَعِيفٌ وَمَمْسُوحٌ مَلِكًا، وَهَؤُلَاءِ ٱلرِّجَالُ بَنُو صَرُويَةَ أَقْوَى مِنِّي. يُجَازِي ٱلرَّبُّ فَاعِلَ ٱلشَّرِّ كَشَرِّهِ».
Tip: use the ← and → keys to turn chapters.