2 พงศาวดาร
Chapter 29
Freedom Bible (Thai)
vs Tongan Bible, Revi…
Aa
Text size
Line width
Verse numbers

2 พงศาวดาร 29

Freedom Bible (Thai)
Tongan Bible, Revised West Version
1เฮเซคียาห์​ขึ้น​ครองราชย์​เมื่อ​อายุ 25 ปี และ​ครองราชย์​ใน​เยรูซาเล็ม 29 ปี มารดาชื่ออาบียาห์​บุตรสาวเศคาริยาห์
1Naʻe uofulu taʻu mo e taʻu ʻe nima ʻae motuʻa ʻo Hesekaia ʻi heʻene kamata pule, pea naʻe pule ia ʻi he taʻu ʻe uofulu ma hiva ʻi Selūsalema. Pea ko e hingoa ʻo ʻene faʻē ko ʻApisa ko e ʻofefine ʻo Sakalia.
2เขา​ทำ​สิ่ง​ที่​ถูกต้อง​ใน​สายพระเนตรพระยาห์เวห์ เหมือนดาวิดบรรพบุรุษ​ของ​เขา
2Pea naʻe fai lelei ʻe ia ʻi he ʻao ʻo Sihova, ʻo fakatatau ki he meʻa kotoa pē naʻe fai ʻe Tevita ko ʻene tamai.
3ปีแรกแห่งรัชกาล เดือนแรก เขา​เปิดประตูพระวิหาร​ของ​พระยาห์เวห์​และ​ซ่อมแซม
3¶ ʻI he ʻuluaki taʻu ʻo ʻene pule, ʻi he ʻuluaki māhina, naʻa ne toʻo ʻae ngaahi matapā ʻoe fale ʻo Sihova, ʻo ne ngaohi ia ke lelei.
4เขา​เรียกปุโรหิต​กับ​ชาวเลวี​ให้​มา​รวมตัวกัน​ที่​ลานกว้างด้านตะวัน​ออก
4Pea ne ʻomi ʻae kau taulaʻeiki mo e kau Livai, ʻo ne tānaki ʻakinautolu ke fakataha ki he hala fakahahake.
5แล้ว​กล่าว​ว่า “ชาวเลวี จงฟังข้า บัดนี้จงชำระตน​ให้​บริสุทธิ์ ชำระพระวิหาร​ของ​พระยาห์เวห์พระเจ้าของ​บรรพบุรุษ และ​ขนสิ่งสกปรก​ออก​จาก​สถานศักดิ์สิทธิ์
5Pea naʻe pehē ʻe ia kiate kinautolu, ʻae kau Livai, “Ke mou tokanga kiate au, ko eni mou fakamaʻa ʻakimoutolu, pea fakamaʻa ʻae fale ʻo Sihova ko e ʻOtua ʻo hoʻomou ngaahi tamai, pea mou fetuku atu ʻae ngaahi meʻa ʻuli mei he potu māʻoniʻoni.
6บรรพบุรุษ​ของ​เรา​ไม่​ซื่อสัตย์ ทำ​สิ่งชั่วร้าย​ใน​สายพระเนตรพระยาห์เวห์พระเจ้าของ​เรา พวกเขา​ทอดทิ้ง​พระองค์ หันหน้าหนี​จาก​ที่​ประทับ​ของ​พระยาห์เวห์​และ​หัน​หลัง​ให้
6He naʻe fai hala ʻetau ngaahi tamai, pea fai ʻaia naʻe kovi ʻi he ʻao ʻo Sihova ko hotau ʻOtua, pea naʻa nau liʻaki ia, pea naʻe tafoki honau mata mei he fale nofoʻanga ʻo Sihova, pea fulituʻa ki ai.
7ทั้ง​ยัง​ปิดประตูมุข ดับตะเกียง ไม่​เผาเครื่องหอม​และ​ไม่​ถวาย​เครื่องบูชาเผา​ทั้ง​ตัว​แด่​พระเจ้าแห่งอิสราเอล​ใน​สถานศักดิ์สิทธิ์
7Pea kuo nau tāpuni ʻae ngaahi matapā ʻoe hūʻanga fale fakamalumalu, pea tāmateʻi ʻae ngaahi maama, pea naʻe ʻikai tutu ʻae meʻa namu kakala pe ʻatu ʻae ngaahi feilaulau tutu ʻi he potu māʻoniʻoni ki he ʻOtua ʻo ʻIsileli.
8พระพิโรธ​ของ​พระยาห์เวห์​จึง​ตก​แก่​ยูดาห์​กับ​เยรูซาเล็ม พระองค์​ทรง​ให้​พวกเขา​พบความวุ่นวาย เป็น​ที่​น่าตกตะลึง​และ​ถูกผู้คนเยาะเย้ย ดัง​ที่​ท่าน​เห็น​อยู่
8Ko ia naʻe tō ai ʻae houhau ʻa Sihova ki Siuta mo Selūsalema, pea naʻa ne tukuange ʻakinautolu ki he mamahi, mo e fakaofoofo, mo e fakaʻiseʻisa, ʻo hangē ko ia ʻoku mou mamata ai ʻaki homou mata.
9บิดา​ของ​เราล้มตาย​ด้วย​ดาบ บุตรชาย บุตรสาว และ​ภรรยา​ของ​เราตก​เป็น​เชลย​เพราะ​เรื่อง​นี้
9Vakai, he kuo tō ʻetau ngaahi tamai ʻi he heletā, pea ʻoku nofo pōpula ʻi he meʻa ni hotau ngaahi foha mo hotau ngaahi ʻofefine mo hotau ngaahi uaifi.
10ข้าตั้งใจ​ทำ​พันธสัญญา​กับ​พระยาห์เวห์พระเจ้าแห่งอิสราเอล เพื่อ​พระพิโรธอันรุนแรง​ของ​พระองค์​จะ​หัน​ไป​จาก​เรา
10Pea ko eni, ʻoku ʻi hoku loto ia ke fai ʻae fuakava kia Sihova ko e ʻOtua ʻo ʻIsileli, koeʻuhi ke tafoki hono houhau lahi meiate kitautolu.
11ลูกเอ๋ย อย่าละเลยหน้าที่ พระยาห์เวห์​ทรง​เลือก​พวกท่าน​ให้​ยืน​ต่อ​พระพักตร์ รับใช้​พระองค์ ปฏิบัติหน้าที่​และ​เผาเครื่องหอม​ถวาย”
11‌ʻE hoku ngaahi foha, ʻoua eni naʻa mou taʻetokanga: he kuo fili ʻakimoutolu ʻe Sihova ke tuʻu ʻi hono ʻao, ke tauhi ia, pea ke mou ngāue kiate ia, pea tutu ʻae meʻa namu kakala.”
12ชาวเลวี​จึง​ลุก​ขึ้น ฝ่ายลูกหลานโคฮาทมี​มา​หัท​บุตร​อามาสัย และ​โยเอลบุตรอาซาริยาห์ ฝ่ายลูกหลานเมรารี​มี​คีช​บุตร​อับดี และ​อาซาริยาห์​บุตร​เยฮัลเลเลล ฝ่ายลูกหลานเกอร์โชน​มี​โยอาห์​บุตร​ศิมมาห์ และ​เอเดน​บุตร​โยอาห์
12¶ Pea naʻe tuʻu hake ai ʻae kau Livai, ko Mehati ko e foha ʻo ʻAmasai, mo Soeli ko e foha ʻo ʻAsalia, ʻi he ngaahi foha ʻoe kau Kohate: pea ʻi he ngaahi foha ʻo Melali, ko Kisi ko e foha ʻo ʻApiti, mo ʻAsalia ko e foha ʻo Sehalili: pea ʻi he kakai Kesoni: ko Soa ko e foha ʻo Sima, mo Iteni ko e foha ʻo Soe:
13ฝ่ายลูกหลานเอลีศาฟาน​มี​ชิมรี​กับ​เยอูเอล ฝ่ายลูกหลานอาสาฟ​มี​เศคาริยาห์​กับ​มัททานิยาห์
13Pea ʻi he ngaahi foha ʻo ʻIlisafani: ko Simili, mo Sieli: pea ʻi he ngaahi foha ʻo ʻAsafi: ko Sakalia, mo Matania:
14ฝ่ายลูกหลานเฮ​มา​นมีเยฮูเอล​กับ​ชิเมอี ฝ่ายลูกหลานเยดูธูนมีเช​มา​ยาห์​กับ​อุสซีเอล
14Pea ʻi he ngaahi foha ʻo Hemani: ko Sehieli, mo Simi: pea ʻi he ngaahi foha ʻo Situtuni: ko Simaia, mo ʻUsili.
15พวกเขา​รวบรวมญาติพี่น้อง ชำระตน​ให้​บริสุทธิ์ แล้ว​เข้าไปชำระพระวิหาร​ของ​พระยาห์เวห์​ตาม​คำสั่ง​กษัตริย์​ซึ่ง​สอดคล้อง​กับ​พระดำรัส​ของ​พระยาห์เวห์
15Pea naʻa nau fakakātoa honau ngaahi kāinga, pea fakamaʻa ʻakinautolu, pea haʻu, ʻo hangē ko e fekau ʻae tuʻi, ʻi he folofola ʻa Sihova, ke fakamaʻa ʻae fale ʻo Sihova.
16ปุโรหิตเข้าไปชำระห้องชั้น​ใน​ของ​พระวิหาร ขนสิ่ง​ที่​เป็น​มลทิน​ออก​มายังลานพระวิหาร​ของ​พระยาห์เวห์ ชาวเลวีรับ​ต่อ​แล้ว​นำ​ไป​ทิ้ง​ที่​ลำธารขิดโรน
16Pea naʻe hū ʻae kau taulaʻeiki ki he potu ʻi loto ʻi he fale ʻo Sihova, ke fakamaʻa ia, ʻonau fetuku mei ai ʻae ngaahi meʻa ʻuli kotoa pē naʻa nau ʻilo ʻi he faletapu ʻo Sihova ki he lotoʻā ʻoe fale ʻo Sihova. Pea naʻe ʻave ia ʻe he kau Livai, ʻo fetuku ia ki he mamaʻo ki he vaitafe ko Kitiloni.
17พวกเขา​เริ่มชำระ​ใน​วันที่ 1 เดือนที่ 1 วันที่ 8 จึง​มา​ถึง​มุขพระวิหาร ใช้เวลา​อีก 8 วันชำระพระวิหาร​ของ​พระยาห์เวห์ และ​เสร็จ​ใน​วันที่ 16 เดือนแรก
17Pea naʻa nau kamata ʻi he ʻuluaki ʻaho ʻoe ʻuluaki māhina ke fakamaʻa, pea ʻi hono valu ʻoe ʻaho ʻoe māhina naʻa nau hoko ki he hūʻanga fale fakamalumalu ʻo Sihova: ko ia naʻa nau fakamaʻa ʻae fale ʻo Sihova ʻi he ʻaho ʻe valu: pea ʻi hono ʻaho ʻe hongofulu ma ono ʻi he ʻuluaki māhina naʻa nau fakaʻosi.
18แล้ว​พวกเขา​เข้า​เฝ้า​กษัตริย์​เฮเซคียาห์​ใน​วัง ทูล​ว่า “พวก​ข้าพระบาทชำระพระวิหาร​ของ​พระยาห์เวห์ทั้งหมด​แล้ว รวม​ทั้ง​แท่นเครื่องบูชาเผา​ทั้ง​ตัว​และ​เครื่องใช้ต่าง ๆ โต๊ะขนมปัง​ถวาย​และ​เครื่องใช้ทั้งหมด
18Pea naʻa nau ʻalu ai kia Hesekaia ko e tuʻi, ʻo pehē, “Kuo mau fakamaʻa ʻae potu kotoa pē ʻoe fale ʻo Sihova, mo e feilaulauʻanga ʻoe meʻa tutu mo hono ngaahi ipu kotoa pē ʻo ia, mo e palepale ʻoe mā ʻoe ʻao, mo hono ngaahi ipu kotoa pē ʻo ia.
19เครื่องใช้​ทุก​ชิ้น​ที่​กษัตริย์​อาหัสทิ้ง​ไป​เมื่อ​ครั้ง​ไม่​ซื่อสัตย์ พวก​ข้าพระบาท​ก็​เตรียม​และ​ชำระไว้​แล้ว บัดนี้สิ่งเหล่า​นั้น​อยู่​หน้าแท่นบูชา​ของ​พระยาห์เวห์”
19Pea koeʻuhi ko e ngaahi ipu kotoa pē, ʻaia naʻe liʻaki ʻe he tuʻi ko ʻEhapi ʻi heʻene pule, ʻi heʻene angahala, kuo ʻosi ʻemau teuʻi mo fakatapui, pea vakai, ʻoku nau ʻi he muʻa feilaulauʻanga ʻo Sihova.”
20เช้าตรู่ กษัตริย์​เฮเซคียาห์เรียกผู้นำ​เมือง​มา​รวมกัน​แล้ว​ขึ้น​ไป​พระวิหาร​ของ​พระยาห์เวห์
20¶ Pea naʻe tuʻu hengihengi hake ʻa Hesekaia ko e tuʻi, ʻo ne tānaki ke fakataha ʻae kau pule ʻoe kolo, pea ʻalu ia ki he fale ʻo Sihova.
21พวกเขา​นำ​โคตัวผู้ 7 ตัว แกะตัวผู้ 7 ตัว ลูกแกะ 7 ตัว และ​แพะตัวผู้ 7 ตัว มา​เป็น​เครื่องบูชาไถ่บาปสำหรับอาณาจักร สถานศักดิ์สิทธิ์ และ​ยูดาห์ กษัตริย์​สั่งปุโรหิตลูกหลานอาโรน​ให้​ถวาย​บนแท่นบูชา​ของ​พระยาห์เวห์
21Pea naʻa nau ʻomi ʻae fanga pulu ʻe fitu, mo e sipitangata ʻe fitu, mo e lami ʻe fitu, mo e kosi tangata ʻe fitu, ko e feilaulau ʻi he angahala ʻae puleʻanga, pea maʻae fale nofoʻanga, pea mo Siuta. Pea naʻe fekau ia ki he kau taulaʻeiki ko e ngaahi foha ʻo ʻElone ke ʻatu ia ʻi he funga feilaulauʻanga ʻo Sihova.
22พวกเขา​ฆ่าโค ปุโรหิตรับเลือด​มา​ประพรมบนแท่น จาก​นั้น​ฆ่าแกะตัวผู้​แล้ว​ประพรมเลือด และ​ฆ่าลูกแกะ​แล้ว​ประพรมเลือดบนแท่นเช่นกัน
22Ko ia naʻa nau tāmateʻi ʻae fanga pulu, pea naʻe fakatali ʻae toto ʻe he kau taulaʻeiki, pea nau luluku ʻaki ʻae feilaulauʻanga: pea pehē pe, hili ʻenau tāmateʻi ʻae fanga sipitangata, naʻa nau luluku ʻaki ʻae toto ʻae feilaulauʻanga: pea naʻa nau tāmateʻi ʻae fanga lami foki, pea nau luluku ʻae toto ki he feilaulauʻanga.
23พวกเขา​นำ​แพะตัวผู้สำหรับเครื่องบูชาไถ่บาป​มา​ไว้​ต่อ​หน้า​กษัตริย์​กับ​ที่​ประชุม ทุก​คน​วางมือบนแพะ
23Pea naʻa nau ʻomi kituʻa ʻae fanga kosi tangata ko e feilaulau maʻae angahala ki he ʻao ʻoe tuʻi mo e fakataha; pea naʻa nau hilifaki honau nima ki ai.
24ปุโรหิตฆ่าแพะ นำ​เลือด​มา​ถวาย​บนแท่น​เป็น​เครื่องบูชาไถ่บาป​เพื่อ​ลบมลทินบาป​ให้​อิสราเอลทั้งหมด เพราะ​กษัตริย์​สั่ง​ให้​ถวาย​ทั้ง​เครื่องบูชาเผา​ทั้ง​ตัว​และ​เครื่องบูชาไถ่บาป​เพื่อ​อิสราเอลทั้งหมด
24Pea naʻe tāmateʻi ʻakinautolu ʻe he kau taulaʻeiki, pea fai ʻae fakalelei ʻaki ʻa honau toto ʻi he funga ʻoe feilaulauʻanga, ke fai ai ʻae fakalelei koeʻuhi ko ʻIsileli kotoa pē: he naʻe fekau ʻe he tuʻi ke fai ʻae feilaulau tutu mo e feilaulau maʻae angahala maʻa ʻIsileli kotoa pē.
25เขา​ให้​ชาวเลวียืนประจำ​ใน​พระวิหาร​ของ​พระยาห์เวห์ ถือฉาบ เครื่องสาย และ​พิณ ตาม​คำสั่ง​ของ​ดาวิด กาดผู้หยั่งรู้​ของ​กษัตริย์ และ​นาธันผู้เผยพระวจนะ เพราะ​พระยาห์เวห์​ทรง​สั่งผ่านผู้เผยพระวจนะเหล่า​นี้
25Pea naʻa ne fokotuʻu ʻae kau Livai he fale ʻo Sihova mo e ngaahi meʻa pakihi, mo e ngaahi ūtete, mo e ngaahi haʻape, ʻo fakatatau ki he fekau ʻa Tevita, pea mo Kata ko e tangata kikite ʻae tuʻi, mo Netane ko e palōfita: he naʻe pehē pe ʻae fekau ʻa Sihova ʻi heʻene kau palōfita.
26ชาวเลวียืนพร้อมเครื่องดนตรี​ของ​ดาวิด ส่วน​ปุโรหิตถือแตร
26Pea naʻe tuʻu ʻae kau Livai mo e ngaahi meʻa faiva ʻa Tevita, mo e kau taulaʻeiki mo e ngaahi meʻalea.
27เฮเซคียาห์สั่ง​ให้​เริ่ม​ถวาย​เครื่องบูชาเผา​ทั้ง​ตัวบนแท่น ทันที​ที่​เริ่ม​ถวาย เพลงสรรเสริญพระยาห์เวห์​ก็​เริ่มพร้อมเสียงแตร​และ​เครื่องดนตรี​ของ​ดาวิด​กษัตริย์​อิสราเอล
27Pea naʻe fekau ʻe Hesekaia ke fai ʻae feilaulau tutu ʻi he funga ʻoe feilaulauʻanga. Pea ʻi he kamata ʻatu ʻae feilaulau tutu, naʻe kamata foki ʻae hiva kia Sihova ʻaki ʻae ngaahi meʻalea, pea ʻi he ngaahi meʻa faiva naʻe tuʻutuʻuni ʻe Tevita ko e tuʻi ʻo ʻIsileli.
28ที่​ประชุมทั้งหมดก้ม​ลง​นมัสการ นักร้องร้องเพลง คน​เป่าแตร​ก็​เป่า​ไป​จน​ถวาย​เครื่องบูชาเผา​ทั้ง​ตัวเสร็จ
28Pea naʻe hū ʻae fakataha kotoa pē, pea hiva ʻae kau hiva, pea fakaongo ʻe he kau ifi meʻalea: pea naʻe fai ai pe ʻae meʻa ni kotoa pē ke ʻoua ke ʻosi ʻae feilaulau tutu.
29เมื่อ​ถวาย​เสร็จ กษัตริย์​กับ​ทุก​คน​ที่​อยู่​ด้วย​ก้ม​ลง​นมัสการ
29Pea hili ʻenau fakaʻosi ʻae feilaulau, naʻe punou ʻae tuʻi mo kinautolu kotoa pē naʻe ʻiate ia, ʻonau hū.
30กษัตริย์​เฮเซคียาห์​กับ​ผู้นำสั่งชาวเลวี​ให้​ร้องสรรเสริญพระยาห์เวห์​ด้วย​ถ้อยคำ​ของ​ดาวิด​และ​อาสาฟผู้หยั่งรู้ พวกเขา​ร้อง​ด้วย​ความชื่นชมยินดี แล้ว​ก้ม​ลง​นมัสการ
30Pea naʻe fekau foki ʻe Hesekaia ko e tuʻi mo e houʻeiki ki he kau Livai ke hiva mo fakafetaʻi kia Sihova ʻaki ʻae ngaahi lea ʻa Tevita, pea mo ʻAsafi ko e tangata kikite. Pea naʻa nau hiva ʻaki ʻae ngaahi fakafetaʻi ʻi he fiefia, ʻonau punou hifo honau ʻulu ʻo hū.
31เฮเซคียาห์​กล่าว​ว่า “บัดนี้​พวกท่าน​ถวาย​ตน​แด่​พระยาห์เวห์​แล้ว จง​นำ​เครื่องบูชา​และ​เครื่องบูชาขอบพระคุณ​เข้า​มา​ใน​พระวิหาร​ของ​พระองค์” ที่​ประชุม​นำ​เครื่องบูชา​กับ​เครื่องบูชาขอบพระคุณ​มา ส่วน​ผู้​ที่​เต็มใจ​ก็​นำ​เครื่องบูชาเผา​ทั้ง​ตัว​มา​ด้วย
31Pea naʻe tali ʻe Hesekaia ʻo ne pehē, “Ko eni kuo mou fakatapui ʻakimoutolu kia Sihova, mou haʻu ke ofi, pea ʻomi ʻae ngaahi feilaulau mo e feilaulau fakafetaʻi ki he fale ʻo Sihova.” Pea naʻe ʻomi ʻe he fakataha ʻae ngaahi feilaulau mo e ngaahi feilaulau fakafetaʻi: pea ʻomi ʻekinautolu naʻe loto ʻataʻatāina ʻae ngaahi feilaulau tutu.
32ที่​ประชุม​นำ​โค 70 ตัว แกะตัวผู้ 100 ตัว และ​ลูกแกะ 200 ตัว​มา​ถวาย​เป็น​เครื่องบูชาเผา​ทั้ง​ตัว ทั้งหมด​ถวาย​แด่​พระยาห์เวห์
32Pea ko hono lau ʻoe ngaahi feilaulau tutu, ʻaia naʻe ʻomi ʻe he fakataha lahi, ko e fanga pulu ʻe fitungofulu, ko e sipitangata ʻe teau, mo e lami ʻe uangeau: ko eni kotoa pē ko e feilaulau tutu kia Sihova.
33ส่วน​สัตว์​ที่​ถวาย​แยกไว้​มี​โค 600 ตัว​กับ​แกะ 3,000 ตัว
33Pea ko e meʻa naʻe fakatapui ko e fanga pulu ʻe onongeau mo e sipi ʻe tolu afe,
34ปุโรหิต​มี​น้อยเกินกว่า​จะ​ถลกหนังสัตว์สำหรับเครื่องบูชาเผา​ทั้ง​ตัว​ได้​หมด ชาวเลวีพี่น้อง​จึง​ช่วย​จน​งานเสร็จ และ​จน​ปุโรหิต​คน​อื่นชำระตน​ให้​บริสุทธิ์ เพราะ​ชาวเลวีตั้งใจชำระตนมากกว่าปุโรหิต
34Pea naʻe tokosiʻi ʻae kau taulaʻeiki, ko ia naʻe ʻikai te nau faʻa fai ke fohi ʻae feilaulau tutu kotoa pē: ko ia naʻe tokoni ai ʻakinautolu ʻe honau kāinga ko e kau Livai, ke ʻoua ke ʻosi ʻae ngāue, pea ke ʻoua ke fakamaʻa ʻa hono toe ʻoe kau taulaʻeiki: he naʻe angatonu lahi hake ʻi loto ʻae kau Livai ke fakamaʻa ʻakinautolu ʻi he kau taulaʻeiki.
35เครื่องบูชาเผา​ทั้ง​ตัว​มี​มาก รวม​ทั้ง​ไขมัน​จาก​เครื่องบูชา​เพื่อ​สันติ​และ​เครื่องดื่ม​ที่​เท​ถวาย​คู่​กับ​เครื่องบูชาเผา​ทั้ง​ตัว​ทุก​ตัว งานรับใช้​ใน​พระวิหาร​ของ​พระยาห์เวห์​จึง​กลับ​เป็น​ระเบียบ
35Pea naʻe lahi ʻaupito foki ʻae ngaahi feilaulau tutu, mo e ngako ʻoe ngaahi feilaulau fakalelei, mo e feilaulau inu ʻi he feilaulau tutu kotoa pē. Ko ia naʻe teuteu lelei ʻae ngāue ʻoe fale ʻo Sihova.
36เฮเซคียาห์​กับ​ประชาชน​ทั้งหมดชื่นชมยินดี​ที่​พระเจ้า​ทรง​จัดเตรียมสิ่ง​นี้​ให้​ประชาชน เพราะ​ทุก​อย่างเกิด​ขึ้น​อย่างรวดเร็ว
36Pea naʻe fiefia ʻa Hesekaia, mo e kakai kotoa pē, ko e meʻa ʻi he teuteuʻi ʻe he ʻOtua hono kakai: he naʻe fai fakafokifā pe ʻae meʻa ni.

Tip: use the ← and → keys to turn chapters.