Johan 8
Asang Khongca Bible (Eastern Khumi Chin, 2019)
Freedom Bible (Thai)
1Jesu loe Olive mae ah caeh.
1ส่วนพระเยซูไปยังภูเขามะกอกเทศ
2Anih loe khawnbang khawnthaw ah tempul ah caeh let, to naah kaminawk boih anih khaeah angzoh o; anih loe anghnut moe, nihcae to patuk.
2ตอนเช้าตรู่ พระองค์กลับเข้าไปในพระวิหารอีก ประชาชนทุกคนมาหาพระองค์ พระองค์จึงนั่งลงและสอนพวกเขา
3To naah ca tarik kaminawk hoi Farasinawk mah sava laep ah zaehaih sah nongpata maeto anih khaeah hoih o; kaminawk salakah nongpata to angdoet o sak pacoengah,
3พวกอาลักษณ์และฟาริสีพาหญิงคนหนึ่งซึ่งถูกจับได้ว่าล่วงประเวณีมา แล้วให้นางยืนอยู่ตรงกลาง
4nihcae mah Jesu khaeah, Patukkung, zaehaih sak li naah hae nongpata hae ka naeh o.
4พวกเขาพูดกับพระองค์ว่า “อาจารย์ หญิงคนนี้ถูกจับได้ขณะกำลังล่วงประเวณีอยู่
5Mosi ih kaalok baktiah, hae baktih nongpata loe thlung hoi vah maat han oh: toe nangmah loe kawbangmaw na poek? tiah a naa o.
5ในธรรมบัญญัติของพวกเรา โมเสสสั่งไว้ว่าให้เอาหินขว้างหญิงอย่างนี้ให้ตาย แล้วท่านว่าอย่างไร?”
6Anih to zae net thai hanah, nihcae mah Anih to tanoek o. Toe Jesu loe lu takhum moe, nihcae ih lok thaih ai baktiah banpazung hoiah long ah ca tarik.
6พวกเขาพูดเช่นนี้เพื่อทดสอบพระองค์ จะได้มีเรื่องกล่าวหาพระองค์ แต่พระเยซูก้มลง และใช้นิ้วเขียนบนพื้น
7Nihcae mah boeng ai ah Anih to lokdueng o pongah, Anih loe angthawk tahang moe, nihcae khaeah, Nangcae thung ih zaehaih tawn ai kami mah, nongpata to thlung hoi va o hmaloe nasoe, tiah a naa.
7เมื่อพวกเขายังถามพระองค์อยู่เรื่อย ๆ พระองค์จึงเงยหน้าขึ้นและกล่าวกับพวกเขาว่า “ผู้ที่ไม่มีบาปในพวกคุณ ให้คนนั้นเป็นคนแรกที่ขว้างหินใส่นาง”
8Anih loe takhum moe, long ah ca tarik let.
8แล้วพระองค์ก็ก้มลงเขียนบนพื้นด้วยนิ้วอีก
9Nihcae mah to lok to thaih o naah, angmacae panoekhaih palung mah angmacae zaehaih to amtuengsak pongah, kacoeh hoi kamtong boeng khoek to, maeto pacoeng maeto tacawt o boih: Jesu hoi toah nawnto angdoe nongpata khue oh hoi sut.
9เมื่อพวกเขาได้ยินเช่นนั้น มโนธรรมของพวกเขาก็กล่าวโทษพวกเขา จึงทยอยออกไปทีละคน เริ่มจากคนที่อายุมากที่สุดจนถึงคนสุดท้าย เหลือแต่พระเยซูกับหญิงคนนั้นที่อยู่ตรงกลาง
10Jesu angthawk naah, nongpata khue ai ah loe, mi doeh hnu ai boeh. Anih mah nongpata khaeah, Nongpata, Nang zaehaih net kaminawk loe naa ah maw caeh o boih boeh? Mi mah doeh lok na caek o ai maw? tiah a naa.
10พระเยซูยืนขึ้น เห็นนาง แล้วกล่าวว่า “หญิงเอ๋ย คนที่กล่าวหาเจ้าอยู่ไหน? ไม่มีใครพิพากษาลงโทษเจ้าหรือ?”
11Nongpata mah, Angraeng, Mi mah doeh lok na caek o ai, tiah naa. Jesu mah nongpata khaeah, Kai mah doeh lok kang caek ai: caeh ah loe zaehaih sah let hmah lai ah, tiah a naa.
11นางตอบว่า “ไม่มีเลยค่ะ ท่าน” พระเยซูกล่าวว่า “เราก็ไม่พิพากษาลงโทษเจ้าเช่นกัน ไปเถอะ และตั้งแต่นี้ไปอย่าทำบาปอีก”
12Jesu mah nihcae khaeah lokthuih let, Kai loe long aanghaih ah ka oh: Ka hnukah bang kami loe, vinghaih thungah caeh mak ai, hinghaih to hnu tih, tiah a naa.
12พระเยซูจึงกล่าวกับพวกเขาอีกว่า “เราคือความสว่างของโลก ผู้ที่ติดตามเราจะไม่เดินในความมืด แต่จะมีความสว่างแห่งชีวิต”
13Farasinawk mah anih khaeah, Nang loe nangmah hoi nangmah hnukung ah na oh; hnukung ah na ohhaih to amsoem ai, tiah a naa o.
13พวกฟาริสีจึงกล่าวกับพระองค์ว่า “ท่านเป็นพยานยืนยันเรื่องตัวท่านเอง คำพยานของท่านใช้ยืนยันไม่ได้”
14Jesu mah nihcae khaeah, Kaimah hoi kaimah hnukung ah oh cadoeh, Kai loe naa hoiah maw angzoh moe, naa ah maw ka caeh han, tito ka panoek pongah, hnukung ah ka ohhaih loe amsoem: toe nangcae loe Kai naa hoiah maw angzoh moe, naa ah maw ka caeh han, tito na panoek o ai.
14พระเยซูตอบพวกเขาว่า “ถึงเราจะเป็นพยานยืนยันเรื่องตัวเราเอง คำพยานของเราก็เป็นความจริง เพราะเรารู้ว่าเรามาจากไหน และกำลังจะไปไหน แต่พวกคุณไม่รู้ว่าเรามาจากไหน หรือกำลังจะไปไหน
15Nangcae loe taksa baktiah lok na caek o; toe Kai loe mi doeh lok ka caek vai ai.
15พวกคุณพิพากษาตามเนื้อหนัง ส่วนเราไม่พิพากษาใคร
16Kai loe kaimah bueng ah ka om ai, Kai patoehkung Pa hoi nawnto ka oh pongah, lok ka caek aep to mah, ka lokcaekhaih loe amsoem.
16ถึงเราจะพิพากษา การพิพากษาของเราก็เป็นความจริง เพราะเราไม่ได้อยู่ตามลำพัง แต่เราอยู่กับพระบิดาผู้ส่งเรามา
17Kami hnetto mah thuih ih lok loe amsoem, tiah nangmacae ih daan thungah tarik ih oh.
17และมีเขียนไว้ในธรรมบัญญัติของพวกคุณว่า คำพยานของคนสองคนใช้ยืนยันได้
18Kai loe kaimah hoi kaimah hnukung ah Ka oh, Kai patoehkung Pa doeh Kai hnukung ah oh.
18เราเป็นผู้หนึ่งที่เป็นพยานยืนยันเรื่องตัวเราเอง และพระบิดาผู้ส่งเรามาก็เป็นพยานยืนยันเรื่องเรา”
19To naah nihcae mah anih khaeah, Nam pa loe naa ah maw oh? tiah dueng o. Jesu mah, Kai doeh Kam Pa doeh na panoek o ai: Kai nang panoek o soe nahaeloe, kam Pa doeh na panoek o tih, tiah a naa.
19พวกเขาจึงถามพระองค์ว่า “พระบิดาของท่านอยู่ที่ไหน?” พระเยซูตอบว่า “พวกคุณไม่รู้จักทั้งเราและพระบิดาของเรา ถ้าพวกคุณรู้จักเรา พวกคุณก็จะรู้จักพระบิดาของเราด้วย”
20Hae lok loe Jesu mah tempul thung ih phoisa bawm suekhaih taengah patuk nathuem ah thuih pae ih lok ah oh: angmah ih atue pha ai vop pongah, mi mah doeh anih to naeh o ai.
20พระเยซูกล่าวถ้อยคำเหล่านี้ขณะสอนอยู่ในพระวิหาร บริเวณที่เก็บเงินถวาย แต่ไม่มีใครจับพระองค์ เพราะวาระของพระองค์ยังมาไม่ถึง
21Jesu mah nihcae khaeah lokthuih pae let, Kai loe ka caeh ving han boeh, kai nang pakrong o tih, toe nangmacae zaehaih pongah na dueh o tih: ka caehhaih ahmuen ah nang zo o thai mak ai, tiah a naa.
21พระเยซูจึงกล่าวกับพวกเขาอีกว่า “เรากำลังจะจากไป และพวกคุณจะตามหาเรา แต่จะตายในบาปของพวกคุณ พวกคุณมายังที่ที่เรากำลังจะไปไม่ได้”
22Judahnawk mah, Ka caehhaih ahmuen ah nang zo o thai mak ai, tiah a thuih pongah, angmah hoi angmah anghum han thuih kalang mue, tiah poek o.
22ชาวยิวจึงพูดว่า “เขาจะฆ่าตัวตายหรือ ถึงพูดว่า ‘พวกคุณมายังที่ที่เรากำลังจะไปไม่ได้’ ?”
23Toe anih mah nihcae khaeah, Nangcae loe atlim bang ih kami ah na oh o; kai loe ranui bang ih kami ah ni ka oh: nangcae loe hae long kami ah na oh o; kai loe hae long kami na ai ni.
23พระองค์กล่าวกับพวกเขาว่า “พวกคุณมาจากเบื้องล่าง เรามาจากเบื้องบน พวกคุณเป็นของโลกนี้ เราไม่ใช่ของโลกนี้
24To pongah kang thuih o, Na zae o haih pongah na dueh o tih: Kai loe Anih to boeh ni, tiah na tang o ai nahaeloe, nangmacae zaehaih pongah na dueh o tih, tiah a naa.
24เพราะเหตุนี้ เราจึงบอกพวกคุณว่า พวกคุณจะตายในบาปของตน เพราะถ้าพวกคุณไม่เชื่อว่าเราเป็นผู้นั้น พวกคุณก็จะตายในบาปของตน”
25Nihcae mah anih khaeah, Nang loe mi aa? tiah dueng o. Jesu mah nihcae khaeah, Kai loe tangsuek nathuem hoi kang thuih o khing ih kami ah ka oh.
25พวกเขาจึงถามพระองค์ว่า “ท่านเป็นใคร?” พระเยซูตอบพวกเขาว่า “ก็เป็นอย่างที่เราบอกพวกคุณมาตั้งแต่แรก
26Lok thuih moe, nangcae lokcaek hanah ka tawnh mangh: toe kai patoehkung loe loktang ah oh; anih khae hoi ka thaih ih hmuennawk ni long khaeah ka thuih, tiah a naa.
26เรามีหลายเรื่องที่จะพูดและพิพากษาเกี่ยวกับพวกคุณ แต่พระองค์ผู้ส่งเรามานั้นสัตย์จริง และสิ่งที่เราได้ยินจากพระองค์ เราก็พูดสิ่งเหล่านั้นแก่โลก”
27Jesu mah thuih ih Ampa kawng to nihcae mah thai pae o kop ai.
27พวกเขาไม่เข้าใจว่าพระองค์กำลังกล่าวถึงพระบิดา
28Jesu mah nihcae khaeah, Kami Capa na takhing o naah ni, Kai loe Anih to boeh ni, kaimah bueng ah tidoeh Ka sah ai; kam Pa mah ang patuk ih loknawk ni ka thuih, tiah na panoek o vop tih.
28พระเยซูจึงกล่าวกับพวกเขาว่า “เมื่อพวกคุณยกบุตรมนุษย์ขึ้น แล้วพวกคุณจะรู้ว่าเราเป็นผู้นั้น และเราไม่ทำอะไรด้วยตนเอง แต่เราพูดสิ่งเหล่านี้ตามที่พระบิดาสอนเรา
29Kai patoehkung loe Kai hoi nawnto oh: Pa mah kaimah bueng na caehtaak sut ai; a koeh ih hmuennawk ni ka sak pae toepsoep, tiah a naa.
29พระองค์ผู้ส่งเรามาอยู่กับเรา พระบิดาไม่ได้ปล่อยเราไว้ตามลำพัง เพราะเราทำสิ่งที่พระองค์พอใจอยู่เสมอ”
30Anih mah hae loknawk thuih naah, paroeai kaminawk mah anih to tang o.
30เมื่อพระองค์กล่าวสิ่งเหล่านี้ หลายคนก็เชื่อในพระองค์
31Jesu mah Anih tanghaih tawn Judahnawk khaeah, Ka lok ah na oh o poe nahaeloe, ka hnukbang kami tangtang ah ni na oh o.
31พระเยซูจึงกล่าวกับชาวยิวที่เชื่อพระองค์ว่า “ถ้าพวกคุณคงอยู่ในถ้อยคำของเรา พวกคุณก็เป็นสาวกของเราอย่างแท้จริง
32Loktang to na panoek o ueloe, loktang mah na loih o sak tih, tiah a naa.
32พวกคุณจะรู้จักความจริง และความจริงจะทำให้พวกคุณเป็นอิสระ”
33Nihcae mah anih khaeah, Kaicae loe Abraham ih atii ah ka oh o, minawk ih tamna ah ka om o vai ai: kawbangmaw na loih o tih, tiah na thuih? tiah pathim pae o.
33พวกเขาตอบพระองค์ว่า “พวกเราเป็นเชื้อสายของอับราฮัม และไม่เคยเป็นทาสของใคร แล้วท่านพูดได้อย่างไรว่า ‘พวกคุณจะเป็นอิสระ’ ?”
34Jesu mah nihcae khaeah, Loktang to, loktang ah, Kang thuih o, mi kawbaktih doeh zaehaih sah kami loe zaehaih tamna ah oh.
34พระเยซูตอบพวกเขาว่า “เราขอยืนยันกับพวกคุณว่า ทุกคนที่ทำบาปเป็นทาสของบาป
35Tamna loe im ah om poe ai: toe Capa loe oh poe.
35ทาสไม่ได้อยู่ในบ้านตลอดไป แต่บุตรคงอยู่ตลอดไป
36To pongah Capa mah na loih o sak nahaeloe, na loih o tangtang tih.
36ดังนั้น ถ้าพระบุตรทำให้พวกคุณเป็นอิสระ พวกคุณก็จะเป็นอิสระอย่างแท้จริง
37Abraham ih atii ah na oh o, tito ka panoek; toe nangcae thungah ka lok ohhaih ahmuen om ai pongah, kai hum hanah nang pakrong o.
37เรารู้ว่าพวกคุณเป็นเชื้อสายของอับราฮัม แต่พวกคุณพยายามจะฆ่าเรา เพราะถ้อยคำของเราไม่มีที่อยู่ในพวกคุณ
38Kai loe Kam Pa khae hoi ka hnuk ih hmuen to ni ka thuih: nangcae loe nam pa khae hoi na hnuk o ih hmuen to na sak o, tiah a naa.
38เราพูดสิ่งที่เราได้เห็นเมื่ออยู่กับพระบิดาของเรา ส่วนพวกคุณก็ทำสิ่งที่พวกคุณได้เห็นเมื่ออยู่กับบิดาของพวกคุณ”
39Nihcae mah anih khaeah, Abraham loe kaicae ih ampa ni, tiah pathim pae o. Jesu mah nihcae khaeah, Abraham ih caa ah na oh o nahaeloe, Abraham mah sak ih toknawk to na sak o han oh bae.
39พวกเขาตอบพระองค์ว่า “อับราฮัมเป็นบิดาของพวกเรา” พระเยซูกล่าวกับพวกเขาว่า “ถ้าพวกคุณเป็นลูกของอับราฮัม พวกคุณก็จะทำงานของอับราฮัม
40Toe Sithaw khae hoi ka thaih ih, loktang lok kang thuih o pongah, vaihi Kai hum hanah nang pakrong o, Abraham loe to baktih hmuen to sah ai.
40แต่ตอนนี้พวกคุณพยายามจะฆ่าเรา ซึ่งเป็นมนุษย์ที่บอกความจริงแก่พวกคุณ คือความจริงที่เราได้ยินจากพระเจ้า อับราฮัมไม่ได้ทำอย่างนี้
41Nangcae loe nam panawk mah sak o ih hmuennawk ni na sak o, tiah a naa. Nihcae mah Anih khaeah, Kaicae loe payang caa na ai ni; kaicae loe Ampa, Sithaw maeto ni ka tawnh o, tiah a naa o.
41พวกคุณกำลังทำงานของบิดาของพวกคุณ” พวกเขาพูดกับพระองค์ว่า “พวกเราไม่ได้เกิดจากการผิดศีลธรรมทางเพศ พวกเรามีพระบิดาเพียงองค์เดียว คือพระเจ้า”
42Jesu mah nihcae khaeah, Kai loe Sithaw khae hoi tacawt kami ah ka oh, anih khae hoiah ni kang zoh; kai mah koeh ah kang zo ai, Sithaw loe nangcae Ampa ah om nahaeloe, anih mah kai ang patoeh pongah, kai hae nang palung o tih.
42พระเยซูจึงกล่าวกับพวกเขาว่า “ถ้าพระเจ้าเป็นพระบิดาของพวกคุณ พวกคุณก็จะรักเรา เพราะเราออกมาและมาจากพระเจ้า เราไม่ได้มาด้วยตนเอง แต่พระองค์ส่งเรามา
43Tipongah ka thuih ih lok na thaih o kop ai loe? Ka lok na tahngai o kop ai pongah ni, kalok hae na thaih o kop ai.
43ทำไมพวกคุณจึงไม่เข้าใจสิ่งที่เราพูด? เพราะพวกคุณรับฟังถ้อยคำของเราไม่ได้
44Nangcae loe nam pa taqawk ih caa ah na oh o, to pongah nam pa koehhaih sak hanah na koeh o. Anih loe tangsuek nathuem hoi boeh ni kami humkung ah oh, anih thungah loktang om ai pongah, anih loe loktang ah angdoe ai. Anih mah amsawnlok thuih naah, angmah koeh baktiah ni a thuih: anih loe lok amlai kami ah oh moe, lok amlai kaminawk ih ampa ah oh.
44พวกคุณมาจากมารซึ่งเป็นบิดาของพวกคุณ และพวกคุณต้องการทำตามความปรารถนาของบิดาของพวกคุณ มารเป็นฆาตกรตั้งแต่แรก และไม่ยืนหยัดอยู่ในความจริง เพราะไม่มีความจริงอยู่ในมาร เมื่อมารพูดคำโกหก ก็พูดจากตัวเอง เพราะมารเป็นคนโกหก และเป็นบิดาของคำโกหก
45Loktang lok ka thuih pongah, Kai nang tang o ai.
45แต่เพราะเราบอกความจริงแก่พวกคุณ พวกคุณจึงไม่เชื่อเรา
46Nangcae thungah kai zaehaih net thaih na oh o maw? Loktang bae kang thuih o, tipongah Kai nang tang o ai loe?
46ใครในพวกคุณเอาผิดเราได้ว่าเราทำบาป? ถ้าเราบอกความจริง ทำไมพวกคุณจึงไม่เชื่อเรา?
47Sithaw kami loe, Sithaw ih loknawk to tahngaih: Sithaw kami ah na om o ai pongah ni, a lok na tahngai o ai, tiah a naa.
47ผู้ที่เป็นของพระเจ้าย่อมฟังถ้อยคำของพระเจ้า เหตุที่พวกคุณไม่ฟัง ก็เพราะพวกคุณไม่ได้มาจากพระเจ้า”
48Judahnawk mah anih khaeah, Taqawk na tawnh, Samaritan kami maeto ah na oh, tiah kang naa o ih lok loe amsoem, tiah pathim pae o.
48ชาวยิวจึงตอบพระองค์ว่า “พวกเราพูดไม่ถูกหรือว่า ท่านเป็นชาวสะมาเรียและมีปีศาจ?”
49Jesu mah, Taqawk ka tawn ai; kam Pa to ni ka pakoeh, toe nangcae mah loe kasae nang thuih o.
49พระเยซูตอบว่า “เราไม่มีปีศาจ แต่เราให้เกียรติพระบิดาของเรา ส่วนพวกคุณกลับดูหมิ่นเรา
50Kaimah hoi kaimah amkoehhaih ka pakrong ai: Ka lensawkhaih pakrong moe, lokcaek kami Maeto oh.
50เราไม่แสวงหาเกียรติของเราเอง มีผู้หนึ่งที่แสวงหาและพิพากษา
51Loktang to, loktang ah, Kang thuih o, Ka thuih ih lok pakuem kami loe, natuek naah doeh dueh mak ai, tiah a naa.
51เราขอยืนยันกับพวกคุณว่า ถ้าใครรักษาถ้อยคำของเรา คนนั้นจะไม่มีวันเห็นความตาย”
52Judahnawk mah anih khaeah, Taqawk na tawnh, tiah vaihi kang panoek o boeh. Abraham loe duek boeh moe, Tahmaanawk doeh duek o boeh; toe nang mah loe Ka lok pakuem kami loe, natuek naah doeh duekhaih hnu mak ai, tiah na thuih.
52ชาวยิวจึงพูดกับพระองค์ว่า “ตอนนี้พวกเรารู้แล้วว่าท่านมีปีศาจ อับราฮัมตายแล้ว และบรรดาผู้เผยพระวจนะก็ตาย แต่ท่านกลับพูดว่า ‘ถ้าใครรักษาถ้อยคำของเรา คนนั้นจะไม่มีวันลิ้มรสความตาย’
53Nang loe kaicae ampa Abraham pongah na len kue maw? Anih loe duek boeh, tahmaanawk doeh duek o boeh: nangmah hoi nangmah to kawbangmaw na poek? tiah a naa o.
53ท่านยิ่งใหญ่กว่าอับราฮัมบิดาของพวกเราซึ่งตายไปแล้วหรือ? บรรดาผู้เผยพระวจนะก็ตายไปแล้ว ท่านคิดว่าตัวเองเป็นใคร?”
54Jesu mah, Kaimah hoi kaimah amkoeh nahaeloe, to tiah kam koehhaih to tiah doeh angcoeng mak ai: Anih loe kaicae ih Sithaw ni, tiah na thuih o ih, Kam Pa mah ni Kai hae ang pakoeh:
54พระเยซูตอบว่า “ถ้าเราทำให้ตนเองได้รับพระสิริ พระสิริของเราก็ไม่มีค่า พระบิดาของเราเป็นผู้ทำให้เราได้รับพระสิริ ซึ่งพวกคุณพูดถึงพระองค์ว่าเป็นพระเจ้าของพวกเรา
55Anih to na panoek o ai, toe kaimah loe Anih to panoek: Anih to Ka panoek ai, tiah Ka thuih nahaeloe, Kai doeh nangcae baktiah amsawnlok thui kami ah ni ka om tih: toe anih to ka panoek moe, a thuih ih lok to ka pakuem.
55พวกคุณไม่รู้จักพระองค์ แต่เรารู้จักพระองค์ ถ้าเราพูดว่า ‘เราไม่รู้จักพระองค์’ เราก็จะเป็นคนโกหกเหมือนพวกคุณ แต่เรารู้จักพระองค์ และรักษาถ้อยคำของพระองค์
56Nangcae ampa Abraham loe Kai ih ani to hnuk hanah koeh parai: anih mah hnuk naah, paroeai anghoe, tiah pathim pae.
56อับราฮัมบิดาของพวกคุณชื่นชมยินดีที่จะได้เห็นวันของเรา เขาได้เห็นแล้วและยินดี”
57Judahnawk mah anih khaeah, Nang loe saning quipangato mataeng doeh akoep ai vop, Abraham to na hnuk maw? tiah a naa o.
57ชาวยิวจึงพูดกับพระองค์ว่า “ท่านยังอายุไม่ถึงห้าสิบปีเลย! ท่านเคยเห็นอับราฮัมหรือ?”
58Jesu mah nihcae khaeah, Loktang to, loktang ah, Kang thuih o, Abraham om ai naah, Ka oh boeh, tiah a naa.
58พระเยซูกล่าวกับพวกเขาว่า “เราขอยืนยันกับพวกคุณว่า ก่อนที่อับราฮัมจะเกิดขึ้น เราเป็น ”
59To naah nihcae mah Anih vah hanah thlung akhui o: toe Jesu mah anghawk taak ving, paroeai kaminawk salakah a caeh moe, tempul thung hoiah tacawt ving.
59พวกเขาจึงหยิบก้อนหินขึ้นมาเพื่อจะขว้างพระองค์ แต่พระเยซูหลบซ่อนและออกจากพระวิหาร เดินผ่านกลางพวกเขา แล้วจากไป
Tip: use the ← and → keys to turn chapters.