Luka 1
Biblia Takatifu (Swahili): New Testament portions
Testamenta Marra (Dieri New Testament)
1Mheshimiwa Theofilo: Watu wengi wamejitahidi kuandika juu ya mambo yale yaliyotendeka kati yetu.
1Ngangau marapujeli wontjana wonti kaukaubani jaura dakala nunkangundru, mina ngaianangu terti pantjina wonti, ja ngaiani morlalu milkila,
2Waliandika kama tulivyoelezwa na wale walioyaona kwa macho yao tangu mwanzo, na waliotangaza ujumbe huo.
2Jeruja worderu tanali ngaianangu kaukaubana wonti, tana ngoperandru milkieli najina wonti ja jaura jinkinietja pantjina wonti.
3Inafaa nami pia, Mheshimiwa, baada ya kuchunguza kwa makini mambo yote tangu mwanzo, nikuandikie kwa mpango,
3Jeruja bakana ngato ngundrana warai, ngato ngoperandru pratjana jiglerali matja jakalkana warai, jenia jinkangu talku dakala, Theophilai ngantjalu.
4ili nawe uweze kujionea mwenyewe ukweli wa mambo yale uliyofundishwa.
4Ngangau jundru talku ngujamananto tananapini jaura, tanangu jundru ngujangujara matja manina.
5Wakati Herode alipokuwa mfalme wa Yudea, kulikuwa na kuhani mmoja jina lake Zakaria, wa kikundi cha Abia. Mke wake alikuwa anaitwa Elisabeti, naye alikuwa wa ukoo wa kuhani Aroni.
5Herodes Judaia mitaia kaparaia ditjini Priesta kulno nganana wonti, tala nunkani Zacharias, Abiaia mardundru, ja noa nunkani Aaroni ngatamura widlandru, tala nankani Elisabeth.
6Wote wawili walikuwa wanyofu mbele ya Mungu, wakiishi kwa kufuata amri na maagizo yote ya Bwana bila lawama.
6Pudla talku nganana wonti Godani, ja Kaparaia jirijiribani jaura pratjanani ja talkulani ngumu wodatarana ngamana wonti.
7Lakini hawakuwa wamejaliwa watoto kwa vile Elisabeti alikuwa tasa, nao wote wawili walikuwa wazee sana.
7Pudlali wata kupa ngamalkana wonti, ngangau Elisabeth ngameri nganana wonti, ja pudla kilpawoldra marapuni wiringana wonti.
8Siku moja, ilipokuwa zamu yake ya kutoa huduma ya ukuhani mbele ya Mungu,
8Ja jendranguta nulu Priestaia mangini ngamalkana wonti marduwittani nunkanani Godani.
9Zakariya alichaguliwa kwa kura, kama ilivyokuwa desturi, kuingia hekaluni ili afukize ubani.
9Ja Priestaia wondrani malkali nina patana wonti kuli ngumu tarala, nau Godaia Kaparaia pungani wirina wonti.
10Watu, umati mkubwa, walikuwa wamekusanyika nje wanasali wakati huo wa kufukiza ubani.
10Ja kana wolara palarani terkana wonti ngatjila kuli ngumuja ditjini.
11Malaika wa Bwana akamtokea humo ndani, akasimama upande wa kulia wa madhabahu ya kufukizia ubani.
11Ja Kaparaia angela kulno nunkangu wondraterina wonti, nau turutupu Altaraia ngunarani terkana wonti.
12Zakariya alipomwona alifadhaika, hofu ikamwingia.
12Ja Zachariali nina najina, nau ngarrana wonti ja japali pantjina wonti.
13Lakini malaika akamwambia, “Zakariya, usiogope, kwa maana sala yako imesikilizwa, na Elisabeti mkeo atakuzalia mtoto wa kiume, nawe utampa jina Yohane.
13Angela nunkangu jatana wonti: „Wata japali nganau Zachariajai, ngangau ngatjina jinkani ngarana warai, ja noajeli jinkanali jinkangu kanku dankala nganai, ja jundru tala nunkani dikala nganai: Johannes.
14Utakuwa na furaha kubwa na watu wengi watashangilia kwa sababu ya kuzaliwa kwake.
14Ja jundru mankina ja murla ngamalkala nganai, ja marapu mankila nganai nunkani dankanandru,
15Atakuwa mkuu mbele ya Bwana. Hatakunywa divai wala kileo, atajazwa Roho Mtakatifu tangu tumboni mwa mama yake.
15Ngangau nau pirna nganala nganai Kaparani; ja waina ja tapana ngurunguru nulu wata tapala nganai, ja Jaolali kulikirieli nau manamiri pantjila nganai nunkani ngandri mandrandru.
16Atawaelekeza wengi wa watu wa Israeli kwa Bwana Mungu wao.
16Ja nulu Israelaia ngatamura marapu karitjimalkala nganai Kaparani Godani tananani.
17Atamtangulia Bwana akiongozwa na nguvu na roho kama Eliya. Atawapatanisha kina baba na watoto wao; atawafanya wasiotii wawe na fikira za uadilifu, na hivyo amtayarishie Bwana watu wake.”
17Ja nau nunkangu ngopera wapala nganai Eliaia jaolali ja ngurungurulali, ngaperi woraia ngara kupa worani, ja delkinietja talkulaia kirilani karitjimalkala, Kaparani kana wolara talku ngankingala.“
18Zakariya akamwambia huyo malaika, “Ni kitu gani kitakachonihakikishia jambo hilo? Mimi ni mzee, hali kadhalika na mke wangu.”
18Ja Zacharias angelani jatana wonti: „Worderu ngato jenia ngujamananto? Ngangau ngani pinaru, ja noa ngakani nankani ditji marapuni wiringana warai.“
19Malaika akamjibu, “Mimi ni Gabrieli, nisimamaye mbele ya Mungu, na nimetumwa niseme nawe, nikuletee hii habari njema.
19Ja angelali kalabana wonti ja nunkangu jatana wonti: „Ngani Gabrieli nganai, nauja Godani terkai, ja Nulia ngana jinpana warai, jinkangu ngankamalinanto, ja ninapini ngantjani jaura jinkangu kaukaubananto.
20Sikiliza, utakuwa bubu kwa sababu huyasadiki haya maneno yatakayotimia kwa wakati wake. Hutaweza kusema mpaka hayo niliyokuambia yatakapotimia.”
20Ja mai, jidni ngapurila nganai ja ngandandarila nganai jatala nunkangupini ditjielu, nunkangupini jenia morlalu pantjila nganai; ngangau jundru jaurani ngakanani wata morlalu ngundrana warai, tanaia morlalu pantjila nganai ditjini tananani.“
21Wakati huo, wale watu walikuwa wanamngoja Zakariya huku wakishangaa juu ya kukawia kwake Hekaluni.
21Ja kana wolarali kalkana wonti Zachariangu, to tana ngaruparana wonti, ngangau nau juri ngamana wonti Godaia pungani.
22Alipotoka nje, hakuweza kusema nao. Ikawa dhahiri kwao kwamba alikuwa ameona maono Hekaluni. Lakini akawa anawapa ishara kwa mikono, akabaki bubu.
22Nau matja dunkana kurana, nau ngandandarina wonti tanangu ngankamalila, ja tanali ngujamana wonti, nulu mudla Godaia pungani najina warai, ja nau tanangu marali wondraterina wonti ja ngapu nganana wonti.
23Zamu yake ya kuhudumu ilipokwisha, alirudi nyumbani.
23Ja jendranguta ngankana ditji nunkani matja mudana, nau tikana wonti pungaia nunkanaia.
24Baadaye Elisabeti mkewe akapata mimba. Akajificha nyumbani kwa muda wa miezi mitano, akisema:
24Tanangupini ditjini ngadani, Elisabeth noa nunkani mandrantjurina wonti; ja nani kurukuru ngamalkaterina wonti pira mara wora, ja jatana wonti:
25“Hivi ndivyo alivyonitendea Bwana; ameniangalia na kuniondolea aibu niliyokuwa nayo mbele ya watu.”
25„Jeruja Kaparali tanangupini ditjini ngakangu ngankana paraia, tanangu Nulia ngana najina, ninta ngakani kanandru manila.“ (Ngantjani‐jaura Mariananka talpadakani ditjini.)
26Mnamo mwezi wa sita, malaika Gabrieli alitumwa na Mungu aende kwenye mji uitwao Nazareti huko Galilaya,
26Pirani mara wora ja kulnuni Godali angela Gabriel jinpana wonti ngura kulnuja Galilaiaia, tala nunkani Nazaret.
27kwa msichana mmoja aitwaye Maria, mchumba wa mtu mmoja jina lake Yosefu, wa ukoo wa Daudi.
27Mankara kulnuni, nandru talpadakana wonti materi kulnuni, tala nunkani Joseph, Davidani pungandru; ja mankaraia tala Maria nganana wonti.
28Malaika akamwendea, akamwambia, “Salamu Maria! Umejaliwa neema nyingi! Bwana yu pamoja nawe.”
28Ja angela nankangu wirina wonti ja jatana wonti: „Murlali nganamai murlamaninietjajai; Kapara jinkangunto, jidni murlali pirna nganai widlani!“
29Maria aliposikia maneno hayo alifadhaika sana, akawaza: maneno haya yanamaanisha nini?
29Nandru nina najina, nani ngaruparana wonti nunkani jaurandru, ja ngundraterina wonti, mina mandurini jaura jenia nganai.
30Malaika akamwambia, “Usiogope Maria, kwa maana Mungu amekujalia neema.
30Ja angela nankangu jatana wonti: „Wata japali nganau Mariajai; ngangau jundru manjula mankamankana warai Godani.
31Utachukua mimba, utamzaa mtoto wa kiume na utampa jina Yesu.
31Ja mai, jidni mandrantjurila nganai, ja kanku kulno dankala nganai, ja tala nunkani dikala nganai: «JESUS.»
32Yeye atakuwa mkuu na ataitwa Mwana wa Mungu Mkuu. Bwana Mungu atampa kiti cha mfalme Daudi, babu yake.
32Naupini pirna nganala nganai, ja tanali nina Kapara pirnaia Ngatamura dikala nganai, ja Goda Kaparali nunkangu jinkila nganai ngaperaia nunkanaia Davidani pirnalaia piri.
33Kwa hivyo atautawala ukoo wa Yakobo milele, na ufalme wake hautakuwa na mwisho.”
33Ja Nau Kapara nganala nganai Jakobani pungani ngurali, ja milila nunkani wata mudala nganai.“
34Maria akamjibu, “Yatawezekanaje hayo, hali mimi ni bikira?”
34Maria angelani jatana wonti: „Worderu jenia nganala nganai, ngangau ngato noa wata ngujamai?“
35Malaika akamjibu, “Roho Mtakatifu atakushukia, na uwezo wake Mungu Mkuu utakujia kama kivuli; kwa sababu hiyo, mtoto atakayezaliwa ataitwa Mtakatifu, Mwana wa Mungu.
35Ja angelali kalabana wonti ja jatana wonti: „Jaola kulikiri jinkangu ngarila nganai, ja Kapara pirnaia ngurulali jidna walpala nganai; ngangau bakana nina Kulikirila, nina jundru dankala nganai, tanali Godaia Ngatamura dikala nganai.
36Ujue pia kwamba hata Elisabeti, jamaa yako, naye amepata mimba ingawa ni mzee, na sasa ni mwezi wa sita kwake yeye ambaye watu walimfahamu kuwa tasa.
36Ja mai, Elisabeth kamaneli jinkani bakana mandrantju nganai kankunto, ja naupini pira mara wora ja kulno nganai nankangu, nana tanali ngameri dikai.
37Kwa maana hakuna jambo lisilowezekana kwa Mungu.”
37Ngarla Godata wata ngandandarila nganai jaura pratjanani.“
38Maria akasema, “Mimi ni mtumishi wa Bwana, nitendewe kama ulivyosema.” Kisha yule malaika akaenda zake.
38Maria jatana wonti: „Mai, ngani Kaparaia mili nganai, ngakangu pantjiatimai worderu jidni jatana warai!“ Ja angela nankangundru kutingana wonti. (Ngantjani jaura Mariananka mandurini ditjini)
39Siku kadhaa baadaye, Maria alifunga safari akaenda kwa haraka hadi mji mmoja ulioko katika milima ya Yuda.
39Maria terkakana wonti tanangupini ditjini, ja palkana wonti mardawonpaia ngura kulnuja Judaiaia.
40Huko, aliingia katika nyumba ya Zakariya, akamsalimu Elisabeti.
40Ja Zachariani pungani wirina wonti ja Elisabethangu mandurini jaura jinkina wonti.
41Mara tu Elisabeti aliposikia sauti ya Maria, mtoto mchanga tumboni mwake Elisabeti akaruka. Naye Elisabeti akajazwa Roho Mtakatifiu,
41Ja jendranguta Elisabethandru Mariani mandurini jaura ngarana wonti, kupa nankani mandrani kulkungana wonti; ja Elisabeth manamiri pantjina wonti Jaolali kulikirieli.
42akasema kwa sauti kubwa, “Umebarikiwa kuliko wanawake wote, naye utakayemzaa amebarikiwa.
42Ja nani ngaiala pirnali maritjina wonti ja jatana wonti: „Murlali pirna jidni nganai widlani, ja murlali pirna jinkani mandraia tandra nganai!
43Mimi ni nani hata mama wa Bwana wangu afike kwangu?
43Ja wodajerindru jenia ngakangu, Kaparaia ngakanaia ngandri ngakangu wokarananto?
44Nakwambia, mara tu niliposikia sauti yako, mtoto mchanga tumboni mwangu aliruka kwa furaha.
44Ngangau mai, matja mandurini jaura jinkani ngakangu talpani wirina, kupa mandrani ngakanani mankina kulkungana warai.
45Heri yako wewe uliyesadiki kwamba yatatimia yale Bwana aliyokwambia.”
45Ja murlali pirna nandru morlalu ngundrana paraia, ngangau morlalu jenia pantjila nganai, mina nankangu Kapara jatana paraia.“
46Naye Maria akasema,
46Ja Maria jatana wonti: „Mungarali ngakanali Kapara jurakokala wapaia,
47“Moyo wangu wamtukuza Bwana, roho yangu inafurahi kwa sababu ya Mungu Mwokozi wangu.
47Ja jaolali ngakanali Goda Kulkanipirnandru ngakanani mankila wapaia,
48Kwa kuwa amemwangalia kwa huruma mtumishi wake mnyenyekevu. Hivyo tangu sasa watu wote wataniita mwenye heri.
48Ngangau Nulia najina wonti nunkani mili waka. Ngangau mai, kararindru ngana jurakokala nganai kana nguja warupotujeli.
49Kwa kuwa Mwenyezi Mungu amenitendea makuu, jina lake ni takatifu.
49Ngangau ngakangu pirnala ngankana paraia Nauja ngurunguru, ja kulikiri tala nunkani nganai.
50Huruma yake kwa watu wanaomcha hudumu kizazi hata kizazi.
50Ja kalumiltjamiltjarina nunkani ngujandru ngujani nganai tanangu, tana nunkangundru japali nganai.
51Amefanya mambo makuu kwa mkono wake: amewatawanya wenye kiburi katika mawazo ya mioyo yao;
51Nulia ngurungurula ngankana wonti ngunarali nunkanali; Nulia piltjaru ngankana wonti tanana ngara ngundranani tananani pirna ngundrateriai;
52amewashusha wenye nguvu kutoka vitu vyao vya enzi, akawakweza wanyenyekevu.
52Nulia kapara worana worarana wonti pirnalaia pirindru ja wakawaka miri ngankana wonti.
53Wenye njaa amewashibisha mema, matajiri amewaacha waende mikono mitupu.
53Tana maua nganana, Nulia potujeli manamiri ngankana wonti; ja tana poto pirnanto Nulia kala jinpana wonti.
54Amemsaidia Israeli mtumishi wake, akikumbuka huruma yake.
54Nulia Israeli milini nunkanani marangokana wonti kalumiltjamiltjarina nunkani ngundrala.
55Kama alivyowaahidia wazee wetu Abrahamu na wazawa wake hata milele.”
55Worderu Nauja jatana wonti ngaianani ngaperi worani, Abrahamangu ja ngatamurani nunkanani ngurali.“
56Maria alikaa na Elisabeti kwa muda upatao miezi mitatu, halafu akarudi nyumbani kwake.
56Maria nankangu jela pira parkulu ngamana wonti, ja ngadani pungaia nankanaia tikana wonti. (Ngantjani‐jaura Johannes multibanietjaia ditjini.)
57Wakati wa kujifungua kwake Elisabeti ulifika, akajifungua mtoto wa kiume.
57Elisabethananka ditji matja wokarana, nandru dankananto, ja nandru kupa ngatani dankana wonti.
58Jirani na watu wa jamaa yake walipopata habari kwamba Bwana amemwonea huruma kubwa, walifurahi pamoja naye.
58Ja jenimalinietjali ja kamanelieli nankanali ngarana wonti worderu Kapara kalumiltjamiltjarina nunkani nankangu pirna ngankala wiri; ja tana nankangunto mankina wonti.
59Halafu siku ya nane walifika kumtahiri mtoto, wakataka kumpa jina la baba yake, Zakariya.
59Ja jendranguta ditji mara wora ja parkulani tana wokarana wonti nina kanku karuwali ngankala, ja tanali nina ngaperi nunkani jeri „Zacharias“ dikana wonti.
60Lakini mama yake akasema, “La, sivyo, bali ataitwa Yohane.”
60Ja ngandrieli nunkanali kalabana wonti ja jatana wonti: „A‐ai, Johannes tala nunkani nganala nganai.“
61Wakamwambia, “Mbona hakuna yeyote katika ukoo wake mwenye jina hilo?”
61Ja tana nankangu jatana wonti: „Wata kamaneli kulno jinkani nganai, nina tanali ninapini tala dikai.“
62Basi, wakamwashiria baba yake wapate kujua alitaka mtoto wake apewe jina gani.
62Tanali ngaperi nunkani marali jekibana wonti, worderu nulu ngantjai ninaia dikala.
63Naye akaomba kibao cha kuandikia, akaandika hivi: “Yohane ndilo jina lake.” Wote wakastaajabu.
63Ja nau ngatjina wonti marda pirrapirrani ja dakana wonti ja jatana wonti: „Johannes tala nunkani nganai.“ Ja tana pratjana ngaruparana wonti.
64Papo hapo midomo na ulimi wake Zakariya vikafunguliwa, akawa anaongea akimsifu Mungu.
64Nurujeli mana nunkani piririna wonti, ja tali nunkani walturina wonti, ja nau jatana wonti ja Goda jurakokana wonti.
65Hofu ikawaingia jirani wote, na habari hizo zikaenea kila mahali katika milima ya Yudea.
65Ja jenimalinietja pratjana japali pantjina wonti, ja Judaia mardawonpa worani tana ngankamalina wonti jenia jaura pratjanandru.
66Wote waliosikia mambo hayo waliyatafakari mioyoni mwao wakisema: “Mtoto huyu atakuwa mtu wa namna gani?” Maana, hakika nguvu ya Bwana ilikuwa pamoja naye.
66Ja pratjana, tanali jenia ngarana wonti, jenia ngarali patana wonti ja jatana wonti: „Mina naupini kupa pantjila nganai?“ Ngangau Kaparaia mara nunkangunto nganana wonti.
67Zakariya, baba yake mtoto, akajazwa Roho Mtakatifu, akatamka ujumbe wa Mungu:
67Ja Zacharias, ngaperi nunkani, Jaolali kulikirieli manamiri pantjina wonti, ja nulu talpadakana wonti ja jatana wonti:
68“Asifiwe Bwana Mungu wa Israeli, kwani amekuja kuwasaidia na kuwakomboa watu wake.
68„Jurakokana nganaiatimai Kaparani, Israelaia Godani, ngangau Nulia najina wonti ja kulkana ngankingana wonti kana wolarani nunkanani,
69Ametupatia Mwokozi shujaa, mzawa wa Daudi mtumishi wake.
69Ja Nulia murlaia jurietjali ngaianangu jiritjibana wonti Davidani milini nunkanani pungani,
70Aliahidi hapo kale kwa njia ya manabii wake watakatifu,
70Worderu Nauja jatana wonti nunkani Prophetaia kulikiria manali, tana ngopera nganana wonti.
71kwamba atatuokoa mikononi mwa adui zetu na kutoka mikononi mwa wote wanaotuchukia.
71Nulia ngaianana kulkananto ngaianani talpalandru, ja mara pratjanandru tana ngaianangu kalakalariai,
72Alisema atawahurumia wazee wetu, na kukumbuka agano lake takatifu.
72Kalumiltjamiltjarina ngankala ngaianani ngaperi worani, ja ngundrala nunkani Testamenta kulikiri;
73Kiapo alichomwapia Abrahamu baba yetu, ni kwamba atatujalia sisi
73Jaura morlalu, nina Nulia talpadakana wonti Abrahamangu ngaperi ngaiananani, ngaianangu jinkila.
74tukombolewe kutoka adui zetu, tupate kumtumikia bila hofu,
74Ngangau ngaiana japanguru, Nulia ngaiananana tulaia marani matja kulkana, mili nunkani nganananto.
75kwa unyofu na uadilifu mbele yake, siku zote za maisha yetu.
75Kulikirilani ja talkulani nunkani mudlani ditjini warupotuni ngaiananani.
76Nawe mwanangu, utaitwa, nabii wa Mungu Mkuu, utamtangulia Bwana kumtayarishia njia yake;
76Ja bakana jidna, kupajai, tanali Kapara pirnaia Propheta dikala nganai, ngangau jidni ngopera wapala nganai Kaparaia mudlani, palto nunkani ngankingala.
77kuwatangazia watu kwamba wataokolewa kwa kuondolewa dhambi zao.
77Murlaia ngujamani jinkila kana wolarani nunkanani, madlentji tanani kalingala.
78Mungu wetu ni mpole na mwenye huruma. Atasababisha pambazuko angavu la ukombozi litujie kutoka juu,
78Godaia ngaiananaia ngarali kalumiltjamiltjarinandru, nunkangundru ngaianangu mirindru praitji dunkana warai,
79na kuwaangazia wote wanaokaa katika giza kuu la kifo, aongoze hatua zetu katika njia ya amani.”
79Tanangu mintjila, tana ngalpurani ja naria pungalani ngamanani, ngaianani tidna murlaia paltuni wirilkala.“
80Mtoto akakua, akapata nguvu rohoni. Alikaa jangwani mpaka alipojionyesha rasmi kwa watu wa Israeli.
80Kupa pirnarina wonti ja ngurungururina wonti Jaolali; ja nau pitarani nganana wonti nunkangupini ditjielu, nau Juda kanani wondraterina wonti.
Tip: use the ← and → keys to turn chapters.