Luka 1
Asang Khongca Bible (Eastern Khumi Chin, 2019)
Testamenta Marra (Dieri New Testament)
1Aicae salakah kaom tangtang hmuen kawng thuihaih maeto pacoeng maeto kamtomh poe ah suek hanah paroeai ca tarik kaminawk oh o boeh,
1Ngangau marapujeli wontjana wonti kaukaubani jaura dakala nunkangundru, mina ngaianangu terti pantjina wonti, ja ngaiani morlalu milkila,
2nihcae loe tangsuek na hoi hnukung ah oh o, tamthanglok toksah kaminawk mah, aicae khae thuih ih lok baktih toengah;
2Jeruja worderu tanali ngaianangu kaukaubana wonti, tana ngoperandru milkieli najina wonti ja jaura jinkinietja pantjina wonti.
3kahoih koek Theophila, tangsuek na hoi kaom hmuennawk to kakoep ah thaikop boih moe, hmuen kaom maeto pacoeng maeto kamtomh poe ah, nangcae khaeah tarik nahaeloe hoi tih, tiah poekhaih ka tawnh,
3Jeruja bakana ngato ngundrana warai, ngato ngoperandru pratjana jiglerali matja jakalkana warai, jenia jinkangu talku dakala, Theophilai ngantjalu.
4to tiah ni ang patuk o ih lok to kahoihah na panoek o tih.
4Ngangau jundru talku ngujamananto tananapini jaura, tanangu jundru ngujangujara matja manina.
5Judea siangpahrang, Herod dung ah, Zakaria, tiah ahmin kaom qaima maeto oh, anih loe Abijah ih acaeng ah oh moe, a zu Elizabeth loe Aaron ih acaeng ah oh.
5Herodes Judaia mitaia kaparaia ditjini Priesta kulno nganana wonti, tala nunkani Zacharias, Abiaia mardundru, ja noa nunkani Aaroni ngatamura widlandru, tala nankani Elisabeth.
6Nihnik loe Sithaw hmaa ah katoeng kami ah oh hoi moe, Angraeng mah paek ih kaalok hoi sak han koi toknawk boih coek koi kaom ai ah a sak hoi.
6Pudla talku nganana wonti Godani, ja Kaparaia jirijiribani jaura pratjanani ja talkulani ngumu wodatarana ngamana wonti.
7Elizabeth loe caa kak pongah nawkta tawn hoi ai, nihnik loe saning coeh hoi parai boeh.
7Pudlali wata kupa ngamalkana wonti, ngangau Elisabeth ngameri nganana wonti, ja pudla kilpawoldra marapuni wiringana wonti.
8Anih mah angmah ih kaminawk hoi Sithaw hmaa ah qaima toksakhaih tue phak naah,
8Ja jendranguta nulu Priestaia mangini ngamalkana wonti marduwittani nunkanani Godani.
9qaimanawk mah sakzong ih atawk baktih toengah, Angraeng tempul thungah akun moe, hmuihoih thlaekhaih loe anih ih tok ah oh.
9Ja Priestaia wondrani malkali nina patana wonti kuli ngumu tarala, nau Godaia Kaparaia pungani wirina wonti.
10Hmuihoih thlaek nathuem ah, paroeai kaminawk loe tasa bangah lawkthuih o.
10Ja kana wolara palarani terkana wonti ngatjila kuli ngumuja ditjini.
11To naah anih khaeah Angraeng ih van kami maeto amtueng moe, hmuihoih thlaekhaih hmaicam bantang bangah angdoet pae.
11Ja Kaparaia angela kulno nunkangu wondraterina wonti, nau turutupu Altaraia ngunarani terkana wonti.
12Zakaria mah anih to hnuk naah zit moe, tasoehhaih hoiah oh.
12Ja Zachariali nina najina, nau ngarrana wonti ja japali pantjina wonti.
13Toe van kami mah anih khaeah, Zakaria, zii hmah: na lawkthuihaih Sithaw mah thaih boeh; na zu Elizabeth mah capa maeto na sah pae tih, anih ih ahmin to Johan, tiah sak han oh.
13Angela nunkangu jatana wonti: „Wata japali nganau Zachariajai, ngangau ngatjina jinkani ngarana warai, ja noajeli jinkanali jinkangu kanku dankala nganai, ja jundru tala nunkani dikala nganai: Johannes.
14Anghoehaih hoi oephaih to na tawn tih; anih tapen pongah paroeai kaminawk loe anghoe o tih.
14Ja jundru mankina ja murla ngamalkala nganai, ja marapu mankila nganai nunkani dankanandru,
15Anih loe Angraeng mikhnuk ah kalen ah om ueloe, misurtui hoi paqui thaih koi hmuen roe nae mak ai; anih loe amno zok thung hoi kamtong Kacai Muithla hoiah koi tih.
15Ngangau nau pirna nganala nganai Kaparani; ja waina ja tapana ngurunguru nulu wata tapala nganai, ja Jaolali kulikirieli nau manamiri pantjila nganai nunkani ngandri mandrandru.
16Anih mah paroeai Israel kaminawk to angmacae ih Angraeng khaeah angqoisak tih.
16Ja nulu Israelaia ngatamura marapu karitjimalkala nganai Kaparani Godani tananani.
17Anih mah ampanawk ih palungthin to a caanawk khaeah angqoisak tih, lok tahngai ai kaminawk to katoeng kaminawk ih palunghahaih loklam bangah angqoisak ueloe, Angraeng hanah kaminawk omsak coek tih, anih loe Elijah ih palungthin, thacakhaih hoiah Angraeng hmaa ah caeh tih, tiah a naa.
17Ja nau nunkangu ngopera wapala nganai Eliaia jaolali ja ngurungurulali, ngaperi woraia ngara kupa worani, ja delkinietja talkulaia kirilani karitjimalkala, Kaparani kana wolara talku ngankingala.“
18Zakaria mah van kami khaeah, Hae hmuen hae kawbangmaw ka panoek thai tih? Kai loe mitong boeh moe, ka zu doeh mitong boeh, tiah a naa.
18Ja Zacharias angelani jatana wonti: „Worderu ngato jenia ngujamananto? Ngangau ngani pinaru, ja noa ngakani nankani ditji marapuni wiringana warai.“
19To naah van kami mah anih khaeah, Kai loe Sithaw hmaa ah angdoe, Gabriel ah ka oh; lok kang thuih moe, kahoih hae anghoehaih tamthangnawk patuek han ih ni nang khaeah ang patoeh.
19Ja angelali kalabana wonti ja nunkangu jatana wonti: „Ngani Gabrieli nganai, nauja Godani terkai, ja Nulia ngana jinpana warai, jinkangu ngankamalinanto, ja ninapini ngantjani jaura jinkangu kaukaubananto.
20Khenah, atue phak naah akoep han koi kang thuih ih loknawk to na tang ai pongah, hae hmuennawk ohhaih ni pha ai karoek to, lok na aa tih, tiah a naa.
20Ja mai, jidni ngapurila nganai ja ngandandarila nganai jatala nunkangupini ditjielu, nunkangupini jenia morlalu pantjila nganai; ngangau jundru jaurani ngakanani wata morlalu ngundrana warai, tanaia morlalu pantjila nganai ditjini tananani.“
21Kaminawk mah Zakariah to zing o, anih loe tempul thungah akra parai boeh pongah dawnrai o.
21Ja kana wolarali kalkana wonti Zachariangu, to tana ngaruparana wonti, ngangau nau juri ngamana wonti Godaia pungani.
22Anih tasa bang tacawt naah loe, kaminawk khaeah lokthui thai ai boeh: anih loe lok apae ai, kaminawk khaeah ban hoiah ni angmathaih a sak pae: to pongah kaminawk mah anih loe tempul thungah hnuksakhaih a hnuk kalang mue, tiah poek o.
22Nau matja dunkana kurana, nau ngandandarina wonti tanangu ngankamalila, ja tanali ngujamana wonti, nulu mudla Godaia pungani najina warai, ja nau tanangu marali wondraterina wonti ja ngapu nganana wonti.
23Anih loe a toksakhaih boeng pacoengah, angmah im ah amlaem.
23Ja jendranguta ngankana ditji nunkani matja mudana, nau tikana wonti pungaia nunkanaia.
24To ninawk boeng pacoengah a zu Elizabeth to zokpom; anih loe khrah pangato thung imthung ah anghawk,
24Tanangupini ditjini ngadani, Elisabeth noa nunkani mandrantjurina wonti; ja nani kurukuru ngamalkaterina wonti pira mara wora, ja jatana wonti:
25anih mah ang khet nathuem ah, kaminawk salakah kai kasae thuihaih to takhoe ving hanah, Angraeng mah kai hanah hae hmuen hae sak boeh, tiah a thuih.
25„Jeruja Kaparali tanangupini ditjini ngakangu ngankana paraia, tanangu Nulia ngana najina, ninta ngakani kanandru manila.“ (Ngantjani‐jaura Mariananka talpadakani ditjini.)
26Elizabeth zokpomhaih khrah tarukto phak naah, Sithaw mah van kami Gabriel to Kalili prae, Nazareth vangpui ah kaom,
26Pirani mara wora ja kulnuni Godali angela Gabriel jinpana wonti ngura kulnuja Galilaiaia, tala nunkani Nazaret.
27David imthung takoh Joseph, tiah ahmin kaom kami mah hamh ih tangla cuem khaeah patoeh; tangla kacuem ih ahmin loe Meri.
27Mankara kulnuni, nandru talpadakana wonti materi kulnuni, tala nunkani Joseph, Davidani pungandru; ja mankaraia tala Maria nganana wonti.
28Anih khaeah van kami to caeh moe, Kasang koek tahamhoih hnu kami, anghoe ah! Sithaw loe nang hoi nawnto oh: nang loe nongpatanawk thungah tahamhoih kami ah na oh, tiah a naa.
28Ja angela nankangu wirina wonti ja jatana wonti: „Murlali nganamai murlamaninietjajai; Kapara jinkangunto, jidni murlali pirna nganai widlani!“
29Meri mah anih to hnuk naah, dawnrai, a palung thung hoiah kawbaktih kami tapringhaih lok maw vai, tiah poek.
29Nandru nina najina, nani ngaruparana wonti nunkani jaurandru, ja ngundraterina wonti, mina mandurini jaura jenia nganai.
30Toe van kami mah anih khaeah, Meri, Zii hmah: nang loe Sithaw mah palung tong ih kami ah na oh boeh.
30Ja angela nankangu jatana wonti: „Wata japali nganau Mariajai; ngangau jundru manjula mankamankana warai Godani.
31Khenah, zok na pomh ueloe, caa nongpa maeto na sah tih, anih ih ahmin loe JESU, tiah sak han oh.
31Ja mai, jidni mandrantjurila nganai, ja kanku kulno dankala nganai, ja tala nunkani dikala nganai: «JESUS.»
32Anih loe paroeai len tih, Sang koek Capa, tiah kawk o tih: Angraeng Sithaw mah Ampa David ih angraeng tangkhang to anih khaeah paek tih:
32Naupini pirna nganala nganai, ja tanali nina Kapara pirnaia Ngatamura dikala nganai, ja Goda Kaparali nunkangu jinkila nganai ngaperaia nunkanaia Davidani pirnalaia piri.
33Anih mah Jakob imthung to dungzan ah uk tih; a prae loe boenghaih om mak ai, tiah a naa.
33Ja Nau Kapara nganala nganai Jakobani pungani ngurali, ja milila nunkani wata mudala nganai.“
34To naah Meri mah van kami khaeah, Hae hmuen loe kawbangmaw angcoeng thai tih? Nongpa hoi ka om ai bae, tiah a naa.
34Maria angelani jatana wonti: „Worderu jenia nganala nganai, ngangau ngato noa wata ngujamai?“
35Van kami mah anih khaeah, Kacai Muithla na nuiah om tih, Kasang koek sakthaihaih tha mah na oh haih tih: to pongah nang khaeah tapen han koi Ciimcai Capa loe Sithaw Capa, tiah kawk tih.
35Ja angelali kalabana wonti ja jatana wonti: „Jaola kulikiri jinkangu ngarila nganai, ja Kapara pirnaia ngurulali jidna walpala nganai; ngangau bakana nina Kulikirila, nina jundru dankala nganai, tanali Godaia Ngatamura dikala nganai.
36Khenah, nam nawkamya ah kaom Elizabeth doeh mitong pacoengah caa nongpa maeto pomh boeh: anih loe caa kak, toe vaihi zokpomhaih khrah tarukto oh boeh.
36Ja mai, Elisabeth kamaneli jinkani bakana mandrantju nganai kankunto, ja naupini pira mara wora ja kulno nganai nankangu, nana tanali ngameri dikai.
37Sithaw han angcoeng thai ai hmuen tidoeh om ai, tiah a naa.
37Ngarla Godata wata ngandandarila nganai jaura pratjanani.“
38To naah Meri mah, Khenah, kai loe Angraeng ih toksah nongpata ah ni ka oh; na thuih ih lok baktih toengah ka nuiah om nasoe, tiah a naa. To pacoengah van kami mah anih to caehtaak.
38Maria jatana wonti: „Mai, ngani Kaparaia mili nganai, ngakangu pantjiatimai worderu jidni jatana warai!“ Ja angela nankangundru kutingana wonti. (Ngantjani jaura Mariananka mandurini ditjini)
39Meri loe angthawk moe, Judea prae mae nuiah kaom vangpui maeto ah karangah caeh;
39Maria terkakana wonti tanangupini ditjini, ja palkana wonti mardawonpaia ngura kulnuja Judaiaia.
40Zakariah ih imthung ah akun moe, Elizabeth to lok tapring.
40Ja Zachariani pungani wirina wonti ja Elisabethangu mandurini jaura jinkina wonti.
41Meri mah tapring ih lok to Elizabeth mah thaih naah, a zok thung ih nawkta to angtawt; to naah Elizabeth loe Kacai Muithla hoiah koi:
41Ja jendranguta Elisabethandru Mariani mandurini jaura ngarana wonti, kupa nankani mandrani kulkungana wonti; ja Elisabeth manamiri pantjina wonti Jaolali kulikirieli.
42anih mah, Nang loe nongpatanawk thungah tahamhoih kami ah na oh, na zok thung ih athaih doeh tahamhoih.
42Ja nani ngaiala pirnali maritjina wonti ja jatana wonti: „Murlali pirna jidni nganai widlani, ja murlali pirna jinkani mandraia tandra nganai!
43Tipongah maw ka Angraeng ih amno ah ohhaih to kai khaeah ang paek?
43Ja wodajerindru jenia ngakangu, Kaparaia ngakanaia ngandri ngakangu wokarananto?
44Khenah, nang tapringhaih lok to ka thaih naah, anghoe loiah ka zok thung ih nawkta to amloep tahang.
44Ngangau mai, matja mandurini jaura jinkani ngakangu talpani wirina, kupa mandrani ngakanani mankina kulkungana warai.
45Angraeng khae hoi thuih ih loknawk loe anih khaeah akoep tih, tiah tanghaih tawn nongpata loe tahamhoih, tiah tha hoiah a hangh.
45Ja murlali pirna nandru morlalu ngundrana paraia, ngangau morlalu jenia pantjila nganai, mina nankangu Kapara jatana paraia.“
46Meri mah, Ka hinghaih pakhra mah Angraeng to pakoeh moe,
46Ja Maria jatana wonti: „Mungarali ngakanali Kapara jurakokala wapaia,
47pahlongkung Sithaw khaeah palung anghoehaih ka tawnh.
47Ja jaolali ngakanali Goda Kulkanipirnandru ngakanani mankila wapaia,
48Poek kahnaem a tamna nongpata to anih mah khet boeh: khenah, vaihi hoi kamtong kaminawk boih mah tahamhoih kami, tiah na kawk o tih.
48Ngangau Nulia najina wonti nunkani mili waka. Ngangau mai, kararindru ngana jurakokala nganai kana nguja warupotujeli.
49Thacak kami mah kai hanah kalen parai hmuennawk to ang sak pae boeh; anih ih ahmin loe ciimcai.
49Ngangau ngakangu pirnala ngankana paraia Nauja ngurunguru, ja kulikiri tala nunkani nganai.
50Anih palungnathaih loe anih zithaih tawn kaminawk nuiah adung maeto pacoeng maeto khoek to oh.
50Ja kalumiltjamiltjarina nunkani ngujandru ngujani nganai tanangu, tana nunkangundru japali nganai.
51Anih mah a ban thacakhaih to amtuengsak moe, poeksang kaminawk to anghaehsak phaeng.
51Nulia ngurungurula ngankana wonti ngunarali nunkanali; Nulia piltjaru ngankana wonti tanana ngara ngundranani tananani pirna ngundrateriai;
52Thacak kaminawk to angmacae ih angraeng tangkhang nui hoiah pakhrak tathuk moe, poek pahnaem kaminawk to tapom tahang.
52Nulia kapara worana worarana wonti pirnalaia pirindru ja wakawaka miri ngankana wonti.
53Zok amthlam kaminawk to kahoih hmuennawk hoiah zok amhahsak moe, angraengnawk to bangkrai ah patoeh ving.
53Tana maua nganana, Nulia potujeli manamiri ngankana wonti; ja tana poto pirnanto Nulia kala jinpana wonti.
54A palungnathaih to pahnet ai pongah a tamna Israel to abomh;
54Nulia Israeli milini nunkanani marangokana wonti kalumiltjamiltjarina nunkani ngundrala.
55aicae ampanawk khaeah a thuih ih lok baktih toengah, Abraham hoi a caanawk khaeah doeh boeng ai ah a thuih, tiah thuih.
55Worderu Nauja jatana wonti ngaianani ngaperi worani, Abrahamangu ja ngatamurani nunkanani ngurali.“
56Meri loe Elizabeth hoi khrah thumto oh pacoengah, angmah im ah amlaem.
56Maria nankangu jela pira parkulu ngamana wonti, ja ngadani pungaia nankanaia tikana wonti. (Ngantjani‐jaura Johannes multibanietjaia ditjini.)
57Elizabeth nawkta tapenhaih tue phak naah loe, anih mah caa nongpa maeto sak.
57Elisabethananka ditji matja wokarana, nandru dankananto, ja nandru kupa ngatani dankana wonti.
58Kawkruk maw Angraeng mah a palungnathaih anih nuiah amtuengsak, tiah imtaeng kaminawk hoi angmah ih nawkamyanawk mah thaih o naah, anih to anghoe o haih.
58Ja jenimalinietjali ja kamanelieli nankanali ngarana wonti worderu Kapara kalumiltjamiltjarina nunkani nankangu pirna ngankala wiri; ja tana nankangunto mankina wonti.
59Ni tazetto naah loe tangzat hin aah hanah nawkta to a caeh o haih; nihcae mah anih ih ahmin loe ampa ih ahmin palawk hanah Zakariah, tiah sak han oh, tiah a thuih o.
59Ja jendranguta ditji mara wora ja parkulani tana wokarana wonti nina kanku karuwali ngankala, ja tanali nina ngaperi nunkani jeri „Zacharias“ dikana wonti.
60Amno mah, to tih na ai ni; anih ih ahmin loe Johan, tiah sak han oh, tiah a naa.
60Ja ngandrieli nunkanali kalabana wonti ja jatana wonti: „A‐ai, Johannes tala nunkani nganala nganai.“
61Nihcae mah anih khaeah, Na caengnawk thungah hae baktih ahmin hae om ai, tiah a naa o.
61Ja tana nankangu jatana wonti: „Wata kamaneli kulno jinkani nganai, nina tanali ninapini tala dikai.“
62To pongah nihcae mah nawkta ih ahmin kawbangmaw sak han, tiah ampa khaeah ban hoi angmathaih a sak pae moe, a dueng o.
62Tanali ngaperi nunkani marali jekibana wonti, worderu nulu ngantjai ninaia dikala.
63To naah anih mah ca trikhaih thlung kangphaek to hnik moe, Anih ih ahmin loe Johan, tiah tarik: to naah nihcae dawnrai o boih.
63Ja nau ngatjina wonti marda pirrapirrani ja dakana wonti ja jatana wonti: „Johannes tala nunkani nganai.“ Ja tana pratjana ngaruparana wonti.
64Akra ai ah anih ih pakha to am-ongh pae moe, palai doeh name pae roep, anih loe lok apaeh moe, Sithaw to pakoeh.
64Nurujeli mana nunkani piririna wonti, ja tali nunkani walturina wonti, ja nau jatana wonti ja Goda jurakokana wonti.
65To tiah hmuen to oh pacoengah nihcae taengah kaom kaminawk boih nuiah zithaih to phak: hae tiah kaom hmuen kawng to Judea prae mae nuiah kaom kaminawk boih mah thuih o.
65Ja jenimalinietja pratjana japali pantjina wonti, ja Judaia mardawonpa worani tana ngankamalina wonti jenia jaura pratjanandru.
66To lok thaih kaminawk boih mah, Angraeng ih ban anih nuiah oh pongah, hae nawkta loe kawbaktih nawkta ah maw om tih vai? tiah palung thung hoiah a poek o.
66Ja pratjana, tanali jenia ngarana wonti, jenia ngarali patana wonti ja jatana wonti: „Mina naupini kupa pantjila nganai?“ Ngangau Kaparaia mara nunkangunto nganana wonti.
67Ampa Zakariah loe Kacai Muithla hoiah koi moe,
67Ja Zacharias, ngaperi nunkani, Jaolali kulikirieli manamiri pantjina wonti, ja nulu talpadakana wonti ja jatana wonti:
68Israel kaminawk ih Sithaw loe tahamhoihaih om nasoe; anih loe angmah ih kaminawk khaeah paqaih moe, angmah ih kaminawk to akrang boeh,
68„Jurakokana nganaiatimai Kaparani, Israelaia Godani, ngangau Nulia najina wonti ja kulkana ngankingana wonti kana wolarani nunkanani,
69a tamna David imthung ah aicae hanah pahlonghaih takii maeto tacawtsak boeh;
69Ja Nulia murlaia jurietjali ngaianangu jiritjibana wonti Davidani milini nunkanani pungani,
70long amtong tangsuek na hoiah angmah ih kaciim tahmaanawk ih pakha hoi thuih ih lok baktih toengah:
70Worderu Nauja jatana wonti nunkani Prophetaia kulikiria manali, tana ngopera nganana wonti.
71aicae loe aimacae misa hoi aicae hnuma kaminawk boih ih ban thung hoiah a loih o tih;
71Nulia ngaianana kulkananto ngaianani talpalandru, ja mara pratjanandru tana ngaianangu kalakalariai,
72aicae ampanawk khaeah lokkam ih palungnathaih to amtuengsak moe, angmah ih kaciim lokmaihaih to pahnet han ai ah,
72Kalumiltjamiltjarina ngankala ngaianani ngaperi worani, ja ngundrala nunkani Testamenta kulikiri;
73anih loe aicae ampa Abraham khaeah lokkamhaih to sak boeh:
73Jaura morlalu, nina Nulia talpadakana wonti Abrahamangu ngaperi ngaiananani, ngaianangu jinkila.
74zithaih tawn ai ah a hing o na thung, ciimcaihaih hoi toenghaih hoiah anih ih tok to a sak o hanah, aimacae misa ban thung hoiah aicae to na loisak tih.
74Ngangau ngaiana japanguru, Nulia ngaiananana tulaia marani matja kulkana, mili nunkani nganananto.
no verse 75 in this text
75Kulikirilani ja talkulani nunkani mudlani ditjini warupotuni ngaiananani.
76Nawkta, nang loe, Kasang koek ih tahmaa ah na oh, tiah kawk o tih: nang loe Anih ih loklam paroep hanah Angraeng hmaa ah na caeh tih;
76Ja bakana jidna, kupajai, tanali Kapara pirnaia Propheta dikala nganai, ngangau jidni ngopera wapala nganai Kaparaia mudlani, palto nunkani ngankingala.
77nihcae zaehaihnawk tahmenhaih rang hoiah Anih ih kaminawk khaeah pahlonghaih kawng panoeksak hanah,
77Murlaia ngujamani jinkila kana wolarani nunkanani, madlentji tanani kalingala.
78van ranui ih ni bae baktih toengah, aicae Sithaw palungnathaih loe aicae khaeah ni baktiah bae tih boeh;
78Godaia ngaiananaia ngarali kalumiltjamiltjarinandru, nunkangundru ngaianangu mirindru praitji dunkana warai,
79khoving thung hoi duekhaih tahlip tlim ah anghnu kaminawk to aanghaih paek moe, misa angdaehhaih loklam ah aicae khok takansakhaih ni loe angzoh boeh, tiah lok taphong.
79Tanangu mintjila, tana ngalpurani ja naria pungalani ngamanani, ngaianani tidna murlaia paltuni wirilkala.“
80Nawkta loe poekhaih palungthin thacakhaih hoiah qoeng tahang, anih loe Israel kaminawk khaeah amtueng ai karoek to praezaek ah khosak.
80Kupa pirnarina wonti ja ngurungururina wonti Jaolali; ja nau pitarani nganana wonti nunkangupini ditjielu, nau Juda kanani wondraterina wonti.
Tip: use the ← and → keys to turn chapters.