ルカ 22
Freedom Bible (フリーダム・バイブル)Translation
Freedom Bible (フリーダム・バイブル)
Greek New Testament: Textus Receptus
1さて、過越と呼ばれる種なしパンの祭りが近づいていた。
1Ἤγγιζε δὲ ἡ ἑορτὴ τῶν ἀζύμων, ἡ λεγομένη Πάσχα.
2祭司長たちと律法学者たちは、どうすればイエスを殺せるかと考えていた。民を恐れていたからである。
2Καὶ ἐζήτουν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς τὸ πῶς ἀνέλωσιν αὐτόν· ἐφοβοῦντο γὰρ τὸν λαόν.
3その時、十二人の一人に数えられていた、イスカリオテと呼ばれるユダにサタンが入った。
3Εἰσῆλθε δὲ ὁ Σατανᾶς εἰς Ἰούδαν τὸν ἐπικαλούμενον Ἰσκαριώτην, ὄντα ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δώδεκα.
4ユダは出かけて行き、祭司長たちや神殿の警備隊長たちと、どうすればイエスを引き渡せるか相談した。
4Καὶ ἀπελθὼν συνελάλησε τοῖς ἀρχιερεῦσι καὶ τοῖς στρατηγοῖς τὸ πῶς αὐτὸν παραδῷ αὐτοῖς.
5彼らは喜び、ユダに金を与えることに同意した。
5Καὶ ἐχάρησαν, καὶ συνέθεντο αὐτῷ ἀργύριον δοῦναι.
6ユダも承知し、群衆のいない時にイエスを引き渡す機会をうかがった。
6Καὶ ἐξωμολόγησε καὶ ἐζήτει εὐκαιρίαν τοῦ παραδοῦναι αὐτὸν αὐτοῖς ἄτερ ὄχλου.
7過越のいけにえをほふらなければならない、種なしパンの日が来た。
7Ἦλθε δὲ ἡ ἡμέρα τῶν ἀζύμων, ἐν ᾗ ἔδει θύεσθαι τὸ Πάσχα.
8イエスはペテロとヨハネを遣わして言った。 「行って、私たちが食べる過越の食事を用意しなさい。」
8Καὶ ἀπέστειλε Πέτρον καὶ Ἰωάννην, εἰπών, Πορευθέντες ἑτοιμάσατε ἡμῖν τὸ Πάσχα, ἵνα φάγωμεν.
9二人はイエスに言った。「どこに用意することをお望みですか。」
9Οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ, Ποῦ θέλεις ἑτοιμάσωμεν;
10イエスは彼らに言った。 「見よ、あなたがたが都に入ると、水がめを運んでいる男に出会う。その人が入って行く家までついて行きなさい。
10Ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, Ἰδού, εἰσελθόντων ὑμῶν εἰς τὴν πόλιν, συναντήσει ὑμῖν ἄνθρωπος κεράμιον ὕδατος βαστάζων· ἀκολουθήσατε αὐτῷ εἰς τὴν οἰκίαν οὗ εἰσπορεύεται.
11そして、その家の主人にこう言いなさい。『先生があなたに、「弟子たちと一緒に過越の食事をする客間はどこですか」と言っています。』
11Καὶ ἐρεῖτε τῷ οἰκοδεσπότῃ τῆς οἰκίας, Λέγει σοι ὁ διδάσκαλος, Ποῦ ἐστι τὸ κατάλυμα, ὅπου τὸ Πάσχα μετὰ τῶν μαθητῶν μου φάγω;
12すると主人は、家具の整った広い二階の部屋を見せてくれる。そこで用意しなさい。」
12Κἀκεῖνος ὑμῖν δείξει ἀνώγεον μέγα ἐστρωμένον· ἐκεῖ ἑτοιμάσατε.
13二人が行ってみると、イエスが言ったとおりだったので、過越の食事を用意した。
13Ἀπελθόντες δὲ εὗρον καθὼς εἴρηκεν αὐτοῖς, καὶ ἡτοίμασαν τὸ Πάσχα.
14時刻になると、イエスは十二使徒とともに食卓に着いた。
14Καὶ ὅτε ἐγένετο ἡ ὥρα, ἀνέπεσε, καὶ οἱ δώδεκα ἀπόστολοι σὺν αὐτῷ.
15そして彼らに言った。 「私は苦しみを受ける前に、あなたがたと一緒にこの過越の食事をしたいと、心から願っていた。
15Καὶ εἶπε πρὸς αὐτούς, Ἐπιθυμίᾳ ἐπεθύμησα τοῦτο τὸ Πάσχα φαγεῖν μεθ᾿ ὑμῶν πρὸ τοῦ με παθεῖν·
16あなたがたに言う。過越が神の王国で成就するまでは、私は二度とこれを食べない。」
16λέγω γὰρ ὑμῖν ὅτι οὐκέτι οὐ μὴ φάγω ἐξ αὐτοῦ, ἕως ὅτου πληρωθῇ ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ.
17イエスは杯を受け取り、感謝をささげてから言った。 「これを受け取り、互いに分けなさい。
17Καὶ δεξάμενος ποτήριον, εὐχαριστήσας εἶπε, Λάβετε τοῦτο, καὶ διαμερίσατε ἑαυτοῖς·
18あなたがたに言う。神の王国が来るまでは、私は今から後、ぶどうの実からできたものを決して飲まない。」
18λέγω γὰρ ὑμῖν ὅτι οὐ μὴ πίω ἀπὸ τοῦ γεννήματος τῆς ἀμπέλου, ἕως ὅτου ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἔλθῃ.
19また、パンを取り、感謝をささげてから裂き、弟子たちに与えて言った。 「これは、あなたがたのために与えられる私の体である。私を覚えるために、これを行いなさい。」
19Καὶ λαβὼν ἄρτον, εὐχαριστήσας ἔκλασε καὶ ἔδωκεν αὐτοῖς, λέγων, Τοῦτό ἐστι τὸ σῶμά μου τὸ ὑπὲρ ὑμῶν διδόμενον· τοῦτο ποιεῖτε εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν.
20食事の後、同じように杯を取り、言った。 「この杯は、あなたがたのために注ぎ出される私の血による新しい契約である。
20Ὡσαύτως καὶ τὸ ποτήριον μετὰ τὸ δειπνῆσαι, λέγων, Τοῦτο τὸ ποτήριον ἡ καινὴ διαθήκη ἐν τῷ αἵματί μου, τὸ ὑπὲρ ὑμῶν ἐκχυνόμενον.
21しかし見よ、私を裏切る者の手が、私とともに食卓の上にある。
21Πλὴν ἰδού, ἡ χεὶρ τοῦ παραδιδόντος με μετ᾿ ἐμοῦ ἐπὶ τῆς τραπέζης.
22人の子は定められたとおりに去って行く。しかし、人の子を裏切るその者には災いがある。」
22Καὶ ὁ μὲν υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου πορεύεται κατὰ τὸ ὡρισμένον· πλὴν οὐαὶ τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ δι᾿ οὗ παραδίδοται.
23弟子たちは、このようなことをする者は自分たちのうちのだれかと、互いに問い始めた。
23Καὶ αὐτοὶ ἤρξαντο συζητεῖν πρὸς ἑαυτοὺς τὸ τίς ἄρα εἴη ἐξ αὐτῶν ὁ τοῦτο μέλλων πράσσειν.
24また、自分たちのうちでだれが一番偉いと見なされるかをめぐって、弟子たちの間に争いが起こった。
24Ἐγένετο δὲ καὶ φιλονεικία ἐν αὐτοῖς τὸ τίς αὐτῶν δοκεῖ εἶναι μείζων.
25イエスは彼らに言った。 「異邦人の王たちは民を支配し、民の上に権力を振るう者たちは『恩人』と呼ばれている。
25Ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, Οἱ βασιλεῖς τῶν ἐθνῶν κυριεύουσιν αὐτῶν, καὶ οἱ ἐξουσιάζοντες αὐτῶν εὐεργέται καλοῦνται.
26しかし、あなたがたはそうであってはならない。あなたがたの中で一番偉い者は一番若い者のように、治める者は仕える者のようになりなさい。
26Ὑμεῖς δὲ οὐχ οὕτως· ἀλλ᾿ ὁ μείζων ἐν ὑμῖν γενέσθω ὡς ὁ νεώτερος· καὶ ὁ ἡγούμενος ὡς ὁ διακονῶν.
27食卓に着く者と給仕する者では、どちらが偉いか。食卓に着く者ではないか。しかし私は、仕える者としてあなたがたの中にいる。
27Τίς γὰρ μείζων, ὁ ἀνακείμενος ἢ ὁ διακονῶν; Οὐχὶ ὁ ἀνακείμενος; Ἐγὼ δέ εἰμι ἐν μέσῳ ὑμῶν ὡς ὁ διακονῶν.
28「あなたがたは、私が試練に遭っている間も、ともに歩み続けてくれた者たちである。
28Ὑμεῖς δέ ἐστε οἱ διαμεμενηκότες μετ᾿ ἐμοῦ ἐν τοῖς πειρασμοῖς μου·
29私の父が私に王国を授けてくださったように、私もあなたがたに王国を授ける。
29κἀγὼ διατίθεμαι ὑμῖν, καθὼς διέθετό μοι ὁ πατήρ μου, βασιλείαν,
30それは、あなたがたが私の王国で私の食卓に着いて食べたり飲んだりし、王座に座ってイスラエルの十二部族を裁くためである。」
30ἵνα ἐσθίητε καὶ πίνητε ἐπὶ τῆς τραπέζης μου ἐν τῇ Βασιλείᾳ μου, καὶ καθίσησθε ἐπὶ θρόνων, κρίνοντες τὰς δώδεκα φυλὰς τοῦ Ἰσραήλ.
31主は言った。 「シモン、シモン、見よ、サタンはあなたがたを麦のようにふるいにかけようと、自分の手に渡すよう求めた。
31Εἶπε δὲ ὁ Κύριος, Σίμων, Σίμων, ἰδού, ὁ Σατανᾶς ἐξῃτήσατο ὑμᾶς, τοῦ σινιάσαι ὡς τὸν σῖτον·
32しかし私は、あなたの信仰がなくならないように、あなたのために祈った。あなたは立ち直ったら、兄弟たちを力づけなさい。」
32ἐγὼ δὲ ἐδεήθην περὶ σοῦ, ἵνα μὴ ἐκλείπῃ ἡ πίστις σου· καὶ σύ ποτε ἐπιστρέψας στήριξον τοὺς ἀδελφούς σου.
33シモンはイエスに言った。「主よ、私はあなたと一緒なら、牢獄にも死にも行く覚悟ができています。」
33Ὁ δὲ εἶπεν αὐτῷ, Κύριε, μετὰ σοῦ ἕτοιμός εἰμι καὶ εἰς φυλακὴν καὶ εἰς θάνατον πορεύεσθαι.
34イエスは言った。 「ペテロ、あなたに言う。今日、あなたが私を知っていることを三度否むまで、鶏は決して鳴かない。」
34Ὁ δὲ εἶπε, Λέγω σοι, Πέτρε, οὐ μὴ φωνήσει σήμερον ἀλέκτωρ, πρὶν ἢ τρὶς ἀπαρνήσῃ μὴ εἰδέναι με.
35また彼らに言った。 「私が財布も袋も履物も持たせずにあなたがたを遣わした時、何か不足したものがあったか。」 彼らは言った。「何もありませんでした。」
35Καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Ὅτε ἀπέστειλα ὑμᾶς ἄτερ βαλαντίου καὶ πήρας καὶ ὑποδημάτων, μή τινος ὑστερήσατε; Οἱ δὲ εἶπον, Οὐδενός.
36そこでイエスは彼らに言った。 「しかし今は、財布のある者はそれを持ち、袋も同じように持ちなさい。剣を持っていない者は、上着を売って剣を買いなさい。
36Εἶπεν οὖν αὐτοῖς, Ἀλλὰ νῦν ὁ ἔχων βαλάντιον ἀράτω, ὁμοίως καὶ πήραν· καὶ ὁ μὴ ἔχων, πωλησάτω τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ, καὶ ἀγορασάτω μάχαιραν.
37あなたがたに言う。『彼は律法に背く者たちとともに数えられた』と書かれていることは、なお私において成就しなければならない。 私に関することは、今まさに成就しようとしているからである。」
37Λέγω γὰρ ὑμῖν ὅτι ἔτι τοῦτο τὸ γεγραμμένον δεῖ τελεσθῆναι ἐν ἐμοί, τὸ Καὶ μετὰ ἀνόμων ἐλογίσθη· καὶ γὰρ τὰ περὶ ἐμοῦ τέλος ἔχει.
38彼らは言った。「主よ、見よ、ここに剣が二振りあります。」 イエスは彼らに言った。 「それで十分だ。」
38Οἱ δὲ εἶπον, Κύριε, ἰδού, μάχαιραι ὧδε δύο. Ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, Ἱκανόν ἐστι.
39イエスは外へ出て、いつものようにオリーブ山へ行った。弟子たちもついて行った。
39Καὶ ἐξελθὼν ἐπορεύθη κατὰ τὸ ἔθος εἰς τὸ ὄρος τῶν Ἐλαιῶν· ἠκολούθησαν δὲ αὐτῷ καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ.
40その場所に着くと、彼らに言った。 「誘惑に陥らないように祈りなさい。」
40Γενόμενος δὲ ἐπὶ τοῦ τόπου, εἶπεν αὐτοῖς, Προσεύχεσθε μὴ εἰσελθεῖν εἰς πειρασμόν.
41そして弟子たちから石を投げれば届くほどの所まで離れ、ひざまずいて祈り、
41Καὶ αὐτὸς ἀπεσπάσθη ἀπ᾿ αὐτῶν ὡσεὶ λίθου βολήν, καὶ θεὶς τὰ γόνατα προσηύχετο,
42言った。 「父よ、もし御心なら、この杯を私から取り除いてください。しかし、私の望むことではなく、あなたの御心が行われますように。」
42λέγων, Πάτερ, εἰ βούλει παρενεγκεῖν τὸ ποτήριον τοῦτο ἀπ᾿ ἐμοῦ· πλὴν μὴ τὸ θέλημά μου, ἀλλὰ τὸ σὸν γενέσθω.
43すると、天から御使いが現れ、イエスを力づけた。
43Ὤφθη δὲ αὐτῷ ἄγγελος ἀπ᾿ οὐρανοῦ ἐνισχύων αὐτόν.
44イエスは苦悶の中で、いっそう切に祈った。その汗は、地面に落ちる大きな血の滴のようになった。
44Καὶ γενόμενος ἐν ἀγωνίᾳ, ἐκτενέστερον προσηύχετο. Ἐγένετο δὲ ὁ ἱδρὼς αὐτοῦ ὡσεὶ θρόμβοι αἵματος καταβαίνοντες ἐπὶ τὴν γῆν.
45イエスは祈りを終えて立ち上がり、弟子たちの所へ来ると、彼らが悲しみのために眠り込んでいるのを見た。
45Καὶ ἀναστὰς ἀπὸ τῆς προσευχῆς, ἐλθὼν πρὸς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ εὗρεν αὐτοὺς κοιμωμένους ἀπὸ τῆς λύπης,
46そして彼らに言った。 「なぜ眠っているのか。起きて、誘惑に陥らないように祈りなさい。」
46καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Τί καθεύδετε; Ἀναστάντες προσεύχεσθε, ἵνα μὴ εἰσέλθητε εἰς πειρασμόν.
47イエスがまだ話しているうちに、群衆が現れた。十二人の一人でユダと呼ばれる者が先頭に立ち、イエスに口づけしようと近づいた。
47Ἔτι δὲ αὐτοῦ λαλοῦντος, ἰδού, ὄχλος καὶ ὁ λεγόμενος Ἰούδας, εἷς τῶν δώδεκα, προήρχετο αὐτῶν, καὶ ἤγγισε τῷ Ἰησοῦ φιλῆσαι αὐτόν.
48しかしイエスは彼に言った。 「ユダ、口づけで人の子を裏切るのか。」
48Ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ, Ἰούδα, φιλήματι τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου παραδίδως;
49イエスの周りにいた者たちは、事態を見て言った。「主よ、剣で切りつけましょうか。」
49Ἰδόντες δὲ οἱ περὶ αὐτὸν τὸ ἐσόμενον εἶπον αὐτῷ, Κύριε, εἰ πατάξομεν ἐν μαχαίρᾳ;
50そのうちの一人が大祭司のしもべに切りつけ、右の耳を切り落とした。
50Καὶ ἐπάταξεν εἷς τις ἐξ αὐτῶν τὸν δοῦλον τοῦ ἀρχιερέως, καὶ ἀφεῖλεν αὐτοῦ τὸ οὖς τὸ δεξιόν.
51しかしイエスは答えた。 「これだけはさせなさい。」 そして、その耳に触れて癒やした。
51Ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν, Ἐᾶτε ἕως τούτου. Καὶ ἁψάμενος τοῦ ὠτίου αὐτοῦ, ἰάσατο αὐτόν.
52それから、自分を捕らえに来た祭司長たち、神殿の警備隊長たち、長老たちに言った。 「強盗に向かうように、剣やこん棒を持って出て来たのか。
52Εἶπε δὲ ὁ Ἰησοῦς πρὸς τοὺς παραγενομένους ἐπ᾿ αὐτὸν ἀρχιερεῖς καὶ στρατηγοὺς τοῦ ἱεροῦ καὶ πρεσβυτέρους, Ὡς ἐπὶ λῃστὴν ἐξεληλύθατε μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων;
53私は毎日あなたがたとともに神殿にいたのに、あなたがたは私に手をかけなかった。しかし今は、あなたがたの時、闇の力の時である。」
53Καθ᾿ ἡμέραν ὄντος μου μεθ᾿ ὑμῶν ἐν τῷ ἱερῷ, οὐκ ἐξετείνατε τὰς χεῖρας ἐπ᾿ ἐμέ. Ἀλλ᾿ αὕτη ὑμῶν ἐστιν ἡ ὥρα, καὶ ἡ ἐξουσία τοῦ σκότους.
54彼らはイエスを捕らえて連れ去り、大祭司の家に引いて行った。ペテロは遠く離れてついて行った。
54Συλλαβόντες δὲ αὐτὸν ἤγαγον, καὶ εἰσήγαγον αὐτὸν εἰς τὸν οἶκον τοῦ ἀρχιερέως· ὁ δὲ Πέτρος ἠκολούθει μακρόθεν.
55人々が中庭の中央に火をたいて一緒に座ると、ペテロもその中に座った。
55Ἁψάντων δὲ πῦρ ἐν μέσῳ τῆς αὐλῆς, καὶ συγκαθισάντων αὐτῶν, ἐκάθητο ὁ Πέτρος ἐν μέσῳ αὐτῶν.
56ある女中が、ペテロが火明かりの中に座っているのを見て、じっと見つめて言った。「この人もイエスと一緒にいました。」
56Ἰδοῦσα δὲ αὐτὸν παιδίσκη τις καθήμενον πρὸς τὸ φῶς, καὶ ἀτενίσασα αὐτῷ, εἶπε, Καὶ οὗτος σὺν αὐτῷ ἦν.
57しかしペテロはイエスを否定して言った。「女の人、私はあの人を知らない。」
57Ὁ δὲ ἠρνήσατο αὐτόν, λέγων, Γύναι, οὐκ οἶδα αὐτόν.
58しばらくして、別の人がペテロを見て言った。「あなたもあの人たちの仲間だ。」 しかしペテロは答えた。「いや、私は違う。」
58Καὶ μετὰ βραχὺ ἕτερος ἰδὼν αὐτὸν ἔφη, Καὶ σὺ ἐξ αὐτῶν εἶ. Ὁ δὲ Πέτρος εἶπεν, Ἄνθρωπε, οὐκ εἰμί.
59一時間ほどたつと、ほかの人が強く主張して言った。「確かにこの人も一緒にいた。この人はガリラヤ人だからだ。」
59Καὶ διαστάσης ὡσεὶ ὥρας μιᾶς, ἄλλος τις διϊσχυρίζετο, λέγων, Ἐπ᾿ ἀληθείας καὶ οὗτος μετ᾿ αὐτοῦ ἦν· καὶ γὰρ Γαλιλαῖός ἐστιν.
60しかしペテロは言った。「あなたが何を言っているのか、私には分からない。」彼がまだ話しているうちに、すぐに鶏が鳴いた。
60Εἶπε δὲ ὁ Πέτρος, Ἄνθρωπε, οὐκ οἶδα ὃ λέγεις. Καὶ παραχρῆμα, ἔτι λαλοῦντος αὐτοῦ, ἐφώνησεν ὁ ἀλέκτωρ.
61主は振り向いてペテロを見つめた。ペテロは、主が自分に、 「鶏が鳴く前に、あなたは三度私を否定する」 と言われた言葉を思い出した。
61Καὶ στραφεὶς ὁ Κύριος ἐνέβλεψε τῷ Πέτρῳ. Καὶ ὑπεμνήσθη ὁ Πέτρος τοῦ λόγου τοῦ Κυρίου, ὡς εἶπεν αὐτῷ ὅτι Πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι, ἀπαρνήσῃ με τρίς.
62そして外へ出て、激しく泣いた。
62Καὶ ἐξελθὼν ἔξω ὁ Πέτρος ἔκλαυσε πικρῶς.
63イエスを拘束していた男たちは、イエスをあざけり、殴った。
63Καὶ οἱ ἄνδρες οἱ συνέχοντες τὸν Ἰησοῦν ἐνέπαιζον αὐτῷ, δέροντες.
64目隠しをして顔を打ち、「預言してみろ。おまえを打ったのはだれか」と尋ねた。
64Καὶ περικαλύψαντες αὐτόν, ἔτυπτον αὐτοῦ τὸ πρόσωπον, καὶ ἐπηρώτων αὐτόν, λέγοντες, Προφήτευσον. Τίς ἐστιν ὁ παίσας σε;
65そのほかにも多くの侮辱の言葉を浴びせた。
65Καὶ ἕτερα πολλὰ βλασφημοῦντες ἔλεγον εἰς αὐτόν.
66夜が明けると、民の長老たち、祭司長たち、律法学者たちが集まり、イエスを議会に連れて行って言った。
66Καὶ ὡς ἐγένετο ἡμέρα, συνήχθη τὸ πρεσβυτέριον τοῦ λαοῦ, ἀρχιερεῖς τε καὶ γραμματεῖς, καὶ ἀνήγαγον αὐτὸν εἰς τὸ συνέδριον ἑαυτῶν, λέγοντες,
67「もしおまえがキリストなら、われわれに言え。」 しかしイエスは彼らに言った。 「たとえ私が言っても、あなたがたは信じない。
67Εἰ σὺ εἶ ὁ Χριστός, εἰπὲ ἡμῖν. Εἶπε δὲ αὐτοῖς, Ἐὰν ὑμῖν εἴπω, οὐ μὴ πιστεύσητε·
68私が尋ねても、あなたがたは決して答えず、私を釈放しようともしない。
68ἐὰν δὲ καὶ ἐρωτήσω, οὐ μὴ ἀποκριθῆτέ μοι, ἢ ἀπολύσητε.
69しかし今から後、人の子は神の力の右に座る。」
69Ἀπὸ τοῦ νῦν ἔσται ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου καθήμενος ἐκ δεξιῶν τῆς δυνάμεως τοῦ Θεοῦ.
70彼らは皆言った。「では、おまえは神の子なのか。」 イエスは彼らに言った。 「あなたがたの言うとおり、私はそうである。」
70Εἶπον δὲ πάντες, Σὺ οὖν εἶ ὁ υἱὸς τοῦ Θεοῦ; Ὁ δὲ πρὸς αὐτοὺς ἔφη, Ὑμεῖς λέγετε ὅτι ἐγώ εἰμι.
71彼らは言った。「なぜ、これ以上あかしが必要だろう。われわれ自身が、彼の口から聞いたのだ。」
71Οἱ δὲ εἶπον, Τί ἔτι χρείαν ἔχομεν μαρτυρίας; Αὐτοὶ γὰρ ἠκούσαμεν ἀπὸ τοῦ στόματος αὐτοῦ.
Tip: use the ← and → keys to turn chapters.