1 Samuel 14
Baibal Olcim (Matupi Chin)Translation
Baibal Olcim (Matupi Chin)
Freedom Bible (Thai)
1Hnin at a om nen tah Saul capa Jonathan loh a hno phuei cadong te, “Halo lamtah rhalvang ah Philisti rhaltawt hmuen te paan sih,” a ti nah. Tedae a napa taengla puen pawh.
1วันหนึ่งโยนาธานบุตรซาอูลบอกชายหนุ่มผู้ถือเครื่องอาวุธให้ว่า “ไปกันเถอะ ข้ามไปยังกองทหารฟีลิสเตียที่ประจำอยู่อีกฝั่งหนึ่ง” แต่เขาไม่ได้บอกพ่อ
2Te vaengah Saul tah Gibeah bawt ah, Migron kah tale thing hmuiah ngol tih a taengkah pilnam he hlang ya rhuk tluk om uh.
2ซาอูลอยู่ที่ชายขอบกิเบอาห์ใต้ต้นทับทิมที่มิกรอน มีคนอยู่กับเขาราวหกร้อยคน
3Te vaengah hnisui aka bai tih Shiloh ah BOEIPA kah khosoih la aka om Eli capa Phinekha koca Ikhabod mana Ahitub capa Ahijah khaw om. Tedae Jonathan a caeh te pilnam loh a ming moenih.
3ในจำนวนนั้นมีอาหิยาห์ ผู้สวมเอโฟด เขาเป็นบุตรของอาหิทูบผู้เป็นพี่น้องกับอีคาโบด อาหิทูบเป็นบุตรของฟีเนหัส หลานของเอลีปุโรหิตของพระยาห์เวห์ที่ชิโลห์ ประชาชนไม่รู้ว่าโยนาธานไปแล้ว
4Philisti rhaltawt hmuen paan ham te Jonathan loh a laklo kah lamkai longah a mae. Te vaengah rhalvangan khat benah thaelpang cangngok la om tih rhalvangan khat benah thaelpang cangngok la om bal. Pakhat a ming ah Bozez tih pakhat tah a ming ah Seneh ni.
4สองข้างช่องเขาที่โยนาธานตั้งใจใช้ข้ามไปหากองทหารฟีลิสเตียมีหน้าผาหินข้างละแห่ง แห่งหนึ่งชื่อโบเซส อีกแห่งชื่อเสเนห์
5Lungto cangngok pakhat te tlangpuei kah Mikmash imdan ah, pakhat te tuithim kah Geba imdan ah tungpuei la pai.
5หน้าผาด้านหนึ่งอยู่ทางเหนือหันหน้าหามิคมาช อีกด้านอยู่ทางใต้หันหน้าหาเกบา
6Jonathan loh a hno phuei cadong te, “Cet sih lamtah, pumdul rhoek kah rhaltawt hmuen ke paan sih. Amih te BOEIPA loh mamih ham a saii khaming. A yol a yet neh khang ham te BOEIPA taengah kanghalhkung a om moenih.
6โยนาธานบอกผู้ถือเครื่องอาวุธว่า “ข้ามไปหากองทหารของพวกที่ไม่ได้เข้าสุหนัตกันเถอะ บางทีพระยาห์เวห์อาจทรงช่วยเรา เพราะพระยาห์เวห์ทรงช่วยให้รอดได้ ไม่ว่าจะใช้คนมากหรือคนน้อย”
7Te dongah a hno phuei loh, “Na thinko ah aka om te tah boeih saii ngawn. Na ngaih bangla vikvuek uh ngawn, na thinko kah bangla nang taengah ka om ngawn he,” a ti nah.
7ผู้ถือเครื่องอาวุธตอบว่า “ทำตามที่ท่านตั้งใจเถอะ ไปเถอะ ผมพร้อมไปกับท่าน”
8Te vaengah Jonathan loh, “Mamih rhoi loh hlang te m'paan coeng tih amih taengla m'phoe pawn ni he.
8โยนาธานกล่าวว่า “เราจะข้ามไปให้พวกเขาเห็นตัว
9Tedae mamih rhoi taengah ni, “Nangmih taengla kaimih ka pawk hil duem rhoi dae,” a ti uh atah mah paihmuen ah pai sih lamtah amih taengla cet boel sih,” a ti nah.
9ถ้าพวกเขาบอกว่า ‘รออยู่นั่นจนกว่าเราจะไปหา’ เราก็จะยืนอยู่ที่เดิม ไม่ขึ้นไป
10Tedae, “Kaimih taengla ha luei laeh,” a ti uh van atah luei van sih. Amih te BOEIPA loh mamih kut dongah m'paek coeng dongah tahae kah he mamih ham miknoek la om coeng,” a ti nah.
10แต่ถ้าพวกเขาบอกว่า ‘ขึ้นมาหาเรา’ เราจะขึ้นไป เพราะนั่นเป็นหมายสำคัญว่าพระยาห์เวห์ทรงมอบพวกเขาไว้ในมือเราแล้ว”
11Te phoeiah amih rhoi khaw Philisti rhaltawt hmuen taengla a moe rhoi hatah Philisti rhoek loh, “Aka thuh uh tangtae Hebrew loh a khui lamkah ha moe ke,” a ti uh.
11ทั้งสองจึงเผยตัวต่อกองทหารฟีลิสเตีย ชาวฟีลิสเตียพูดว่า “ดูสิ ชาวฮีบรูออกมาจากหลุมที่ซ่อนตัวแล้ว!”
12Te dongah rhaltawt hlang rhoek loh Jonathan neh a hno phuei te a doo tih, “Kaimih taengla ha luei rhoi lamtah nangmih rhoi te olka kan thuituen eh?,” a ti nah. Te dongah a hno phuei te Jonathan loh, “Kai hnukah halo laeh, amih he BOEIPA loh Israel kut dongah a paek coeng,” a ti nah.
12ทหารกองนั้นตะโกนบอกโยนาธานกับผู้ถือเครื่องอาวุธว่า “ขึ้นมาหาเราสิ แล้วเราจะให้พวกเจ้าดูอะไรบางอย่าง!” โยนาธานบอกผู้ถือเครื่องอาวุธว่า “ตามฉันขึ้นมา พระยาห์เวห์ทรงมอบพวกเขาไว้ในมืออิสราเอลแล้ว”
13Jonathan te a kut a kho neh a luei vaengah a hno phuei loh a hnukah a rhoi van. Te vaengah Jonathan mikhmuh kah aka cungku rhoek te a hno phuei loh a hnukah a ngawn pah.
13โยนาธานใช้มือกับเท้าปีนขึ้นไป ผู้ถือเครื่องอาวุธตามไป ศัตรูล้มลงต่อหน้าโยนาธาน แล้วผู้ถือเครื่องอาวุธก็ฆ่าพวกเขาตามหลัง
14Jonathan neh a hno phuei loh a tloek lamhma dongah khohmuen kah rhoi hma ngancawn ah hlang pakul tluk tah hmasoe la om.
14การโจมตีครั้งแรกของโยนาธานกับผู้ถือเครื่องอาวุธทำให้ตายราวยี่สิบคน ในบริเวณพื้นที่ขนาดประมาณครึ่งร่องไถของทุ่งหนึ่งเอเคอร์
15Te vaengah lambong khuiah khaw, lohma ah khaw, rhaltawt hmuen kah pilnam boeih khuiah khaw thuennah om. Amih a lakueng uh vaengah diklai te tlai tih Pathen taengkah thuennah bangla a om pah.
15คนทั้งค่ายและในทุ่งต่างตัวสั่นด้วยความกลัว ทั้งกองทหารประจำการและกองปล้นสะดมก็กลัว แผ่นดินยังสั่นสะเทือน เกิดความตื่นตระหนกอย่างยิ่ง
16Benjamin Gibeah kah Saul kah rhaltawt rhoek loh a sawt uh vaengah tah hlangping te tarha paci tih he ben he bang la a caeh pah.
16คนเฝ้ายามของซาอูลที่กิเบอาห์ในเบนยามินมองไป เห็นกองทัพฟีลิสเตียแตกกระจัดกระจาย
17Te dongah Saul loh a taengkah pilnam te, “So uh lah, mamih taeng lamkah aka cet rhoek te thuep uh lah,” a ti nah. Te vaengah Jonathan neh a hno phuei te hah tarha a tae uh.
17ซาอูลบอกคนที่อยู่ด้วยว่า “นับดูว่าใครหายไป” เมื่อนับแล้วก็พบว่าโยนาธานกับผู้ถือเครื่องอาวุธไม่อยู่
18Tekah khohnin ah Pathen kah thingkawng he Israel ca rhoek taengla a om coeng dongah Ahijah te Saul loh, “Pathen kah thingkawng te hang khuen,” a ti nah.
18ซาอูลบอกอาหิยาห์ว่า “นำหีบของพระเจ้ามาที่นี่” เพราะเวลานั้นหีบของพระเจ้าอยู่กับชาวอิสราเอล
19Saul loh khosoih te a voek vaengah Philisti rhaehhmuen khuikah hlangping aka pongpa te a yet la muep pongpa uh. Te dongah khosoih te Saul loh, “Na kut te vawk poem ne,” a ti nah.
19ขณะซาอูลกำลังพูดกับปุโรหิต เสียงอึกทึกในค่ายฟีลิสเตียก็ดังขึ้นเรื่อย ๆ ซาอูลจึงบอกปุโรหิตว่า “ชักมือกลับเถอะ!”
20Te daengah Saul neh a taengkah pilnam pum te a hueh tih caem te a paan uh. Tedae hlang kah cunghang loh a hui te a cuk thil tarha dongah soekloeknah loh len khungdaeng.
20ซาอูลกับคนที่อยู่ด้วยรวมตัวกันแล้วเข้าสู่สนามรบ เห็นชาวฟีลิสเตียใช้ดาบฟันกันเองท่ามกลางความโกลาหล
21Hebrew rhoek loh hlaem hlavai ah tah Philisti taengla om uh tih rhaehhmuen kaepvai ah amih taengla cet uh. Tedae amih khaw Saul neh Jonathan taengkah Israel taengla koep om uh.
21ชาวฮีบรูที่ก่อนหน้านี้อยู่กับชาวฟีลิสเตียและติดตามพวกเขาเข้าค่ายจากรอบด้าน ก็เปลี่ยนมาเข้ากับชาวอิสราเอลที่อยู่กับซาอูลและโยนาธาน
22Philisti rhoek rhaelrham coeng tila Ephraim tlang ah aka thuh Israel hlang boeih loh a yaak uh vaengah caemtloek dongah amih taengah koep kaibaeng uh.
22ชายอิสราเอลทั้งหมดที่ซ่อนตัวในเขตภูเขาเอฟราอิมก็ได้ยินว่าชาวฟีลิสเตียหนี จึงออกมาไล่ตามอย่างกระชั้นชิดในการรบ
23Tekah khohnin ah Israel te BOEIPA loh a khang dongah caem loh Bethaven a poeng phai.
23วันนั้นพระยาห์เวห์ทรงช่วยอิสราเอล และการรบลามเลยเบธอาเวนไป
24Te khohnin ah Israel hlang te a tueihno coeng. Saul loh pilnam te a tap tih, “Hlaem duela buh aka ca hlang te tah thaephoei thil saeh, ka thunkha soah phu ka loh vaengah,” a ti. Te dongah pilnam boeih loh buh ten pawh.
24วันนั้นทหารอิสราเอลลำบากมาก เพราะซาอูลให้ประชาชนอยู่ใต้คำสาบานว่า “ใครกินอาหารก่อนค่ำขอให้ถูกสาป ฉันจะต้องแก้แค้นศัตรูให้ได้ก่อน” จึงไม่มีใครกินอะไรเลย
25Te daengah khohmuen pum loh duup neh diklai hman kah khoitui aka om te a paan uh pueng.
25ทุกคนเข้าไปในป่า ที่นั่นมีน้ำผึ้งอยู่ตามพื้น
26Pilnam loh duup khuiah khoitui tuicip te lawt a thoeng thil. Tedae olhlo te pilnam loh a rhih dongah a ka khuila a kut puei pawh.
26เมื่อเข้าไป พวกเขาเห็นน้ำผึ้งหยดอยู่ แต่ไม่มีใครแตะกิน เพราะกลัวคำสาบาน
27Tedae a napa loh pilnam a toem a ngam vaengah Jonathan loh ya pawh. Te dongah a kut dongkah caitueng hmuidong te a khoh tih duup kah khoitui khuila a nuem. A hmuh lawt neh a kut te a ka dongla a coh hatah a mik a tueng pah.
27โยนาธานไม่ได้ยินตอนพ่อสั่งให้ประชาชนสาบาน เขาจึงยื่นปลายไม้เท้าไปจุ่มรวงผึ้ง แล้วเอามือแตะปากกิน ดวงตาของเขาก็สดใสขึ้น
28Te vaengah pilnam khuikah hlang pakhat loh a doo tih, “Pilnam te na pa loh ol a caeng a caeng tih, 'Tihnin ah caak aka ca hlang tah thaephoei thil la om coeng,’ a ti nah dongah pilnam he lamlum,” a ti nah.
28ชายคนหนึ่งบอกว่า “พ่อของท่านสั่งประชาชนอย่างเคร่งครัดภายใต้คำสาบานว่า ‘ใครกินอะไรวันนี้ขอให้ถูกสาป’” ประชาชนจึงอ่อนแรง
29Te vaengah Jonathan loh, “Khohmuen kongah a pa loh n'lawn coeng. He khoitui bet ka ten dongah ka mik a tueng he hmu uh van lah.
29โยนาธานกล่าวว่า “พ่อของฉันทำให้แผ่นดินลำบาก ดูสิ แค่ชิมน้ำผึ้งนิดเดียว ตาฉันก็สว่างขึ้นแล้ว
30A thunkha kah kutbuem a hmuh uh te pilnam loh tihnin ah ca lammah ca van mai koinih Philisti khuiah hmasoe yet pawt suidae a?,” a ti.
30ถ้าวันนี้ประชาชนได้กินของที่ยึดจากศัตรูอย่างเต็มที่ จะฆ่าชาวฟีลิสเตียได้มากเพียงใด! แต่ตอนนี้ชาวฟีลิสเตียไม่ได้ถูกสังหารมากนัก”
31Tekah khohnin ah Philisti te Mikmash lamloh Aijalon duela a tloek uh tih pilnam khaw mat tawn.
31วันนั้นพวกเขาโจมตีชาวฟีลิสเตียตั้งแต่มิคมาชจนถึงอัยยาโลน ประชาชนอ่อนแรงมาก
32Te tlam te a saii vaengah pilnam te kutbuem kutbuem dongla cu. Te phoeiah boiva khaw, saelhung khaw, saelhung ca khaw a loh uh. Te te diklai ah a ngawn uh tih a thii khaw pilnam loh a caak thil.
32จึงกรูกันไปแย่งของที่ยึดได้ นำแกะ วัว และลูกวัวมาฆ่าบนพื้น แล้วกินเนื้อพร้อมเลือด
33Te dongah Saul taengla puen uh tih, “Thii a caak dongah pilnam loh BOEIPA taengah tholh uh coeng ke,” a ti nah. Tedae, “Na hnukpoh uh tih tihnin ah kai taengla lungnu nam paluet uh,” a ti nah.
33มีคนบอกซาอูลว่า “ประชาชนกำลังทำบาปต่อพระยาห์เวห์ด้วยการกินเนื้อพร้อมเลือด” ซาอูลกล่าวว่า “พวกเจ้าทำผิดร้ายแรง กลิ้งหินก้อนใหญ่มาหาฉันเดี๋ยวนี้!”
34Te phoeiah Saul loh, “Pilnam taengah taekyak uh lamtah amih te thui pah. Hlang boeih loh kai taengla a vaito khaw, hlang boeih loh a tu hang khuen saeh. He ah ngawn uh lamtah ca uh. Tedae a thii neh na caak ham tah BOEIPA taengah na tholh uh pawt nim?,” a ti nah. Te dongah khoyin ah tah pilnam boeih loh amah kah vaito te a kut dongah rhip a khuen uh tih pahoi a ngawn uh.
34แล้วเขาสั่งว่า “ไปบอกประชาชนทุกคนให้เอาวัวและแกะของตนมาฆ่าที่นี่แล้วกิน อย่าทำบาปต่อพระยาห์เวห์ด้วยการกินเนื้อพร้อมเลือด” คืนนั้นทุกคนจึงนำวัวของตนมาฆ่าที่นั่น
35Te vaengah Saul loh BOEIPA ham hmueihtuk a suem te anih loh BOEIPA ham lamhma cuek a suem hmueihtuk la om.
35ซาอูลสร้างแท่นบูชาแด่พระยาห์เวห์ นี่เป็นแท่นบูชาแห่งแรกที่เขาสร้างแด่พระองค์
36Te phoeiah Saul loh, “Khoyin ah Philisti hnuk te suntlak thil sih lamtah mincang khosae duela amih te poelyoe sih, amih hlang te hlun boel sih,” a ti nah hatah, “Na mik dongah aka then sarhui tah saii laeh,” a ti na uh. Tedae khosoih longtah, “Pathen taengla pahoi nawn uh sih,” a ti nah.
36ซาอูลกล่าวว่า “คืนนี้ลงไปไล่ตามชาวฟีลิสเตียกัน ยึดของจากพวกเขาจนรุ่งเช้า อย่าให้เหลือสักคน” พวกเขาตอบว่า “ทำตามที่ท่านเห็นว่าดีเถิด” แต่ปุโรหิตกล่าวว่า “เรามาทูลถามพระเจ้ากันก่อน”
37Te dongah Pathen te Saul loh, “Philisti hnukah ka suntla aya? Amih ke Israel kut ah na paek aya? tila a dawt. Tedae tekah khohnin ah anih te doo pawh.
37ซาอูลทูลถามพระเจ้าว่า “ข้าพเจ้าควรลงไปไล่ตามชาวฟีลิสเตียหรือ? พระองค์จะทรงมอบพวกเขาไว้ในมืออิสราเอลไหม?” แต่วันนั้นพระองค์ไม่ทรงตอบ
38Te dongah Saul loh, “Pilnam te a cong cong ah boeih ha mop saeh lamtah ming uh saeh. Tihnin kah aka om tholhnah he hmu uh van saeh.
38ซาอูลจึงกล่าวว่า “หัวหน้าประชาชนทั้งหมด จงเข้ามาใกล้ ให้เราสืบรู้ว่าบาปนี้เกิดจากใครในวันนี้
39BOEIPA kah hingnah dongah Israel he a khang. Te loh ka ca Jonathan om puei mai cakhaw Jonathan he duek rhoe duek saeh,” a ti. Tedae pilnam boeih loh anih te doo voel pawh.
39พระยาห์เวห์ผู้ทรงช่วยอิสราเอลทรงพระชนม์อยู่แน่ฉันใด แม้ผู้ทำผิดจะเป็นโยนาธานลูกฉัน เขาก็ต้องตายแน่” แต่ไม่มีใครตอบเขา
40Te phoeiah, “Nangmih Israel pum te rhalvangan pakhat ah om lamtah kai neh ka capa Jonathan tah rhalvangan pakhat ah ka om eh?,” a ti nah. Tedae Saul te pilnam loh, “Na mikhmuh ah aka then tah saii ngawn,” a ti nah.
40เขาบอกชาวอิสราเอลว่า “พวกเจ้าอยู่ฝั่งหนึ่ง ฉันกับโยนาธานลูกฉันจะอยู่อีกฝั่ง” ประชาชนตอบว่า “ทำตามที่ท่านเห็นว่าดีเถิด”
41Te dongah Israel Pathen BOEIPA te Saul loh, “A cuemthuek mah m'pae,” a ti nah. Te dongah Jonathan neh Saul te a tuuk tih pilnam te loeih.
41ซาอูลจึงทูลพระยาห์เวห์พระเจ้าแห่งอิสราเอลว่า “โปรดชี้ให้เห็นคำตอบที่ถูกต้อง” ซาอูลกับโยนาธานถูกเลือก ส่วนประชาชนพ้นไป
42Saul loh, “Kai laklo neh ka capa Jonathan laklo ah hmulung naan lah,” a ti nah tih Jonathan a tuuk.
42ซาอูลกล่าวว่า “จับสลากระหว่างฉันกับโยนาธานลูกฉัน” สลากตกแก่โยนาธาน
43Te phoeiah Saul loh Jonathan te, “Na saii te kai taengah thui lah,” a ti nah. Te dongah Jonathan loh anih taengla a puen pah tih, “Khoitui a yol, ka kut dongkah caitueng hmuidong kah te ka ten la ka ten mai nen nim kai ka duek tarha eh?,” a ti nah.
43ซาอูลถามโยนาธานว่า “บอกมาว่าเจ้าทำอะไร” โยนาธานตอบว่า “ผมเอาปลายไม้เท้าจุ่มน้ำผึ้งชิมไปนิดเดียว และนี่ผมต้องตายแล้ว”
44Saul loh, “Jonathan! duek khaw duek laeh, Pathen loh n'saii vetih n'talh bal ve,” a ti nah.
44ซาอูลกล่าวว่า “ขอพระเจ้าลงโทษฉันอย่างหนักและหนักยิ่งกว่า โยนาธาน เจ้าต้องตายแน่”
45Tedae Saul taengah pilnam loh, “Israel khuiah khangnah a len la aka saii Jonathan te duek saeh e? BOEIPA kah hingnah nen tah savisava, tihnin ah he Pathen loh a saii puei dongah, a lu lamkah samtlang pakhat pataeng lai la rhul mahpawh,” a ti nah. Te dongah Jonathan te pilnam loh a lat tih duek pawh.
45แต่ประชาชนพูดกับซาอูลว่า “โยนาธานผู้ทำให้อิสราเอลได้รับชัยชนะยิ่งใหญ่นี้จะต้องตายหรือ? ไม่ได้เด็ดขาด! พระยาห์เวห์ทรงพระชนม์อยู่แน่ฉันใด แม้เส้นผมบนศีรษะเขาก็จะไม่ตกถึงพื้น เพราะวันนี้เขาได้ร่วมกับพระเจ้าช่วยอิสราเอล” ประชาชนจึงช่วยโยนาธานไว้ เขาไม่ตาย
46Te daengah Saul khaw Philisti hnuk lamloh vik nong tih Philisti khaw amah hmuen la cet uh.
46ซาอูลเลิกไล่ตามชาวฟีลิสเตียและยกกลับขึ้นไป ส่วนพวกเขาก็กลับไปดินแดนของตน
47Saul loh Israel soah mangpa la huul uh tih, a kaepvai kah a thunkha boeih, Moab khaw, Ammon ca rhoek khaw, Edom khaw, Zobah manghai rhoek neh Philisti khaw a vathoh thil boeih te a hoilae tih, a tulnoi.
47เมื่อซาอูลได้ปกครองอิสราเอลแล้ว เขารบกับศัตรูทุกทิศทาง ทั้งโมอับ ชาวอัมโมน เอโดม กษัตริย์ทั้งหลายแห่งโศบาห์ และชาวฟีลิสเตีย ไม่ว่าหันไปรบทางใด เขาก็ชนะ
48Caem neh a saii tih Amalek te a tloek dongah anih aka reth kut lamloh Israel te a huul.
48เขารบอย่างกล้าหาญ โจมตีชาวอามาเลขและช่วยอิสราเอลให้พ้นมือผู้ปล้นสะดม
49Saul ca rhoek he Jonathan khaw, Ishee khaw, Malkhishua khaw, a canu rhoi khaw a ming om uh. A canu a ham ming tah Merab tih a noe ming Mikhal ni.
49ลูกชายของซาอูลคือโยนาธาน อิชวี และมัลคีชูอา ลูกสาวสองคน คนโตชื่อเมรับ คนน้องชื่อมีคาล
50Saul yuu, a ming ah Ahinoam he Ahimaaz canu ni. Anih kah caempuei mangpa, a ming ah Abner he khaw Saul kah a napanoe Ner capa ni.
50ภรรยาของซาอูลชื่ออาหิโนอัม เป็นบุตรสาวของอาหิมาอัส แม่ทัพของเขาชื่ออับเนอร์ เป็นบุตรของเนอร์ผู้เป็นลุงของซาอูล
51Kish he tah Saul kah a napa la om tih, Abiel capa Abner he tah Ner kah a napa la om.
51คีชเป็นพ่อของซาอูล ส่วนเนอร์พ่อของอับเนอร์เป็นบุตรของอาบีเอล
52Saul tue khuiah he Philisti neh caemtloek he a tlungluen la om. Te dongah Saul loh hlang boeih te hlangrhalh neh tatthai ca khaw boeih a hmuh tih amah taengla a coi.
52ซาอูลทำสงครามหนักกับชาวฟีลิสเตียตลอดสมัยของเขา เมื่อเห็นชายแข็งแกร่งหรือกล้าหาญคนใด ก็นำเข้ามารับใช้ตน
Tip: use the ← and → keys to turn chapters.