Nombroj
Chapter 14
Londona Biblio (Esperant…
vs Freedom Bible (Thai)
Aa
Text size
Line width
Verse numbers
Londona Biblio (Esperanto, 1910)
Freedom Bible (Thai)
1Tiam tumultiĝis la tuta komunumo kaj ekkriis, kaj la popolo ploris en tiu nokto.
1ชุมนุมชน​ทั้งหมด​ส่ง​เสียง​ร้อง​ดัง ประชาชน​ร้องไห้​ตลอด​คืน​นั้น
2Kaj ekmurmuris kontraŭ Moseo kaj kontraŭ Aaron ĉiuj Izraelidoj, kaj la tuta komunumo diris al ili: Ho, se ni estus mortintaj en la lando Egipta, aŭ se ni mortus en ĉi tiu dezerto!
2ชาวอิสราเอล​ทั้งหมด​บ่น​ต่อว่า​โมเสส​กับ​อาโรน ชุมนุมชน​ทั้งหมด​พูด​กับ​ทั้ง​สอง​ว่า “รู้​อย่าง​นี้ เรา​ตาย​เสีย​ใน​ดิน​แดน​อียิปต์ หรือ​ไม่​ก็​ตาย​ใน​ถิ่นทุรกันดาร​นี้​ยัง​ดี​กว่า!
3Kaj por kio la Eternulo irigas nin en tiun landon, por ke ni falu de glavo? niaj edzinoj kaj infanoj fariĝos militakiro. Ĉu ne estas pli bone, ke ni revenu Egiptujon?
3ทำไม​พระยาห์เวห์​จึง​พา​เรา​มายัง​แผ่น​ดิน​นี้​เพื่อ​ให้​เรา​ล้ม​ตาย​ด้วย​คม​ดาบ? ภรรยา​กับ​ลูก​เล็ก ๆ ของ​เรา​จะ​ถูก​จับ​หรือ​ถูก​ฆ่า! กลับ​ไป​อียิปต์​ไม่​ดี​กว่า​หรือ?”
4Kaj ili diris unu al alia: Ni starigu al ni estron, kaj ni reiru Egiptujon.
4แล้ว​พวก​เขา​พูด​กัน​ว่า “ให้​เรา​เลือก​ผู้นำ​สัก​คน​แล้ว​กลับ​ไป​อียิปต์​กัน​เถิด”
5Tiam Moseo kaj Aaron ĵetiĝis vizaĝaltere antaŭ la tuta anaro de la komunumo de la Izraelidoj.
5โมเสส​กับ​อาโรน​หมอบ​ซบ​หน้า​ลง​ต่อ​หน้าที่​ประชุม​ทั้งหมด​ของ​ชุมนุมชน​อิสราเอล
6Kaj Josuo, filo de Nun, kaj Kaleb, filo de Jefune, el tiuj, kiuj esplorrigardis la landon, disŝiris siajn vestojn,
6โยชูวา​บุตร​นูน​กับ​คาเลบ​บุตร​เยฟุนเนห์ ซึ่ง​เป็น​ผู้​ที่​ไป​สอดแนม​แผ่น​ดิน ฉีก​เสื้อผ้า​ของ​ตน
7kaj ili diris al la tuta komunumo de la Izraelidoj jene: La lando, kiun ni trapasis, por esplorrigardi ĝin, tiu lando estas tre, tre bona.
7ทั้ง​สอง​พูด​กับ​ชุมนุมชน​อิสราเอล​ทั้งหมด​ว่า “แผ่น​ดิน​ที่​พวก​เรา​เดิน​ผ่าน​เพื่อ​สอดแนม​นั้น​เป็น​แผ่น​ดิน​ที่​ดี​เยี่ยม
8Se la Eternulo estos favorkora al ni, Li venigos nin en tiun landon kaj donos ĝin al ni, tiun landon, en kiu fluas lakto kaj mielo.
8ถ้า​พระยาห์เวห์​ทรง​พอใจ​เรา พระองค์​จะ​ทรง​นำ​เรา​เข้าไป​ใน​แผ่น​ดิน​นั้น​และ​มอบ​ให้​เรา เป็น​แผ่น​ดิน​ที่​มี​น้ำนม​และ​น้ำ​ผึ้ง​ไหล​บริบูรณ์
9Nur ne ribelu kontraŭ la Eternulo, kaj ne timu la popolon de la lando, ĉar nia manĝotaĵo ili estas; ilia ŝirmo foriĝis de ili, kaj la Eternulo estas kun ni; ne timu ilin.
9แต่​อย่า​กบฏ​ต่อ​พระยาห์เวห์ และ​อย่า​กลัว​ประชาชน​ใน​แผ่น​ดิน​นั้น เพราะ​เรา​จะ​เอาชนะ​พวก​เขา​ได้​อย่าง​ง่ายดาย พวก​เขา​ไม่มี​สิ่ง​คุ้มครอง​อีก​แล้ว และ​พระยาห์เวห์​ทรง​อยู่​กับ​เรา อย่า​กลัว​พวก​เขา​เลย”
10Kaj la tuta komunumo diris, ke oni mortigu ilin per ŝtonoj. Sed la majesto de la Eternulo aperis en la tabernaklo de kunveno antaŭ ĉiuj Izraelidoj.
10แต่​ชุมนุมชน​ทั้งหมด​ขู่​ว่า​จะ​เอา​หิน​ขว้าง​ทั้ง​สอง พระ​สิริ​ของ​พระยาห์เวห์​ปรากฏ​ที่​เต็นท์นัดพบ​ต่อ​หน้า​ชาวอิสราเอล​ทั้งหมด
11Kaj la Eternulo diris al Moseo: Ĝis kiam incitados Min ĉi tiu popolo? kaj ĝis kiam ĝi ne kredos al Mi, malgraŭ ĉiuj pruvosignoj, kiujn Mi faris meze de ĝi?
11พระยาห์เวห์​ตรัส​กับ​โมเสส​ว่า “ประชาชน​นี้​จะ​ดู​หมิ่น​เรา​ไป​อีก​นาน​เท่าไร? พวก​เขา​จะ​ไม่​เชื่อ​ใจ​เรา​ไป​อีก​นาน​เท่าไร ทั้ง​ที่​เรา​ได้​ทำ​หมาย​สำคัญ​ทั้งหมด​นี้​ท่ามกลาง​พวก​เขา?
12Mi frapos ĝin per pesto kaj ekstermos ĝin, kaj Mi faros el vi popolon pli grandan kaj pli fortan ol ĝi.
12เรา​จะ​ใช้​โรค​ระบาด​โจมตี​และ​ตัด​พวก​เขา​ออก​จาก​การ​รับ​มรดก แล้ว​เรา​จะ​ทำให้​เจ้า​เป็น​ชนชาติ​ที่​ยิ่ง​ใหญ่​และ​เข้ม​แข็ง​กว่า​พวก​เขา”
13Sed Moseo diris al la Eternulo: Aŭdos la Egiptoj, el inter kiuj Vi elkondukis ĉi tiun popolon per Via forto,
13โมเสส​ทูล​พระยาห์เวห์​ว่า “ถ้า​เป็น​เช่น​นั้น ชาว​อียิปต์​จะ​ได้ยิน​เรื่อง​นี้ เพราะ​พระองค์​ทรง​ใช้​ฤทธิ์​อำนาจ​นำ​ประชาชน​นี้​ออก​มา​จาก​ท่ามกลาง​พวก​เขา
14kaj ili diros al la loĝantoj de tiu lando, kiuj aŭdis, ke Vi, la Eternulo, estas meze de ĉi tiu popolo, kaj ke Vi, la Eternulo, montris Vin al ili okulon kontraŭ okulo, kaj ke Via nubo staras super ili, kaj ke Vi iras antaŭ ili dum la tago en nuba kolono kaj dum la nokto en kolono fajra;
14แล้ว​ชาว​อียิปต์​จะ​บอก​เรื่อง​นี้​แก่​ผู้​ที่​อาศัย​อยู่​ใน​แผ่น​ดิน​นี้ คน​เหล่า​นั้น​ได้ยิน​แล้ว​ว่า​พระองค์ พระยาห์เวห์ ทรง​อยู่​ท่ามกลาง​ประชาชน​นี้ เพราะ​พระองค์ พระยาห์เวห์ ทรง​ปรากฏ​แก่​พวก​เขา​โดย​ตรง เมฆ​ของ​พระองค์​อยู่​เหนือ​พวก​เขา และ​พระองค์​ทรง​นำ​หน้า​พวก​เขา​ใน​เสา​เมฆ​เวลา​กลาง​วัน​และ​ใน​เสา​ไฟ​เวลา​กลาง​คืน
15se Vi ekstermos ĉi tiun popolon kiel unu homon, tiam la popoloj, kiuj aŭdis la famon pri Vi, dirus:
15ถ้า​พระองค์​ประหาร​ประชาชน​นี้​ทั้งหมด​ราวกับ​เป็น​คน​คน​เดียว ชนชาติ​ต่าง ๆ ที่​ได้ยิน​ชื่อ​เสียง​ของ​พระองค์​จะ​พูด​ว่า
16Ĉar la Eternulo ne povis venigi ĉi tiun popolon en la landon, pri kiu Li ĵuris al ili, tial Li buĉis ilin en la dezerto.
16‘เพราะ​พระยาห์เวห์​ไม่​สามารถ​นำ​ประชาชน​นี้​เข้าไป​ใน​แผ่น​ดิน​ที่​พระองค์​ทรง​ปฏิญาณ​ว่า​จะ​มอบ​ให้​พวก​เขา พระองค์​จึง​ฆ่า​พวก​เขา​ใน​ถิ่นทุรกันดาร’
17Nun montriĝu do granda la forto de mia Sinjoro, laŭ la parolo, kiun Vi diris:
17บัดนี้​ขอ​ให้​ฤทธิ์​อำนาจ​ของ​องค์​ผู้​เป็น​นาย ยิ่ง​ใหญ่ ดัง​ที่​พระองค์​ตรัส​ไว้​ว่า
18La Eternulo estas longepacienca kaj multe favorkora; Li pardonas kulpon kaj krimon, sed antaŭ Li neniu estas senkulpa; Li punas la kulpon de patroj sur filoj kaj nepoj, en la tria kaj kvara generacioj.
18‘พระยาห์เวห์​ทรง​อดกลั้น และ​เปี่ยม​ด้วย​ความ​รัก​มั่นคง พระองค์​ทรง​ให้​อภัย​ความ​ชั่ว​และ​การ​ไม่​เชื่อ​ฟัง แต่​จะ​ไม่​ทรง​ถือ​ว่า​ผู้​มี​ความ​ผิด​เป็น​ผู้​บริสุทธิ์​เลย พระองค์​ทรง​ลง​โทษ​ความ​ผิด​ของ​บิดา​ไป​ถึง​ลูก​หลาน​รุ่น​ที่ 3 และ​รุ่น​ที่ 4’
19Ho, pardonu la kulpon de ĉi tiu popolo laŭ Via granda favorkoreco kaj kiel Vi pardonadis al ĉi tiu popolo de Egiptujo ĝis nun.
19โปรด​ให้​อภัย​ความ​ชั่ว​ของ​ประชาชน​นี้​ตาม​ความ​รัก​มั่นคง​อัน​ยิ่ง​ใหญ่​ของ​พระองค์ เหมือน​ที่​พระองค์​ทรง​ให้​อภัย​ประชาชน​นี้​มา​ตั้งแต่​อียิปต์​จนถึง​บัดนี้”
20Kaj la Eternulo diris: Mi pardonis konforme al via diro;
20พระยาห์เวห์​ตรัส​ว่า “เรา​ให้​อภัย​ตาม​คำขอ​ของ​เจ้า​แล้ว
21sed kiel Mi vivas kaj kiel de la gloro de la Eternulo estas plena la tuta tero,
21แต่​เรา​มี​ชีวิต​อยู่​แน่นอน และ​ทั่ว​โลก​จะ​เต็ม​ไป​ด้วย​พระ​สิริ​ของ​พระยาห์เวห์
22ĉiuj homoj, kiuj vidis Mian gloron kaj Miajn pruvosignojn, kiujn Mi faris en Egiptujo kaj en la dezerto, kaj provis Min jam dek fojojn kaj ne aŭskultis Mian voĉon,
22คน​เหล่า​นั้น​ทั้งหมด​ได้​เห็น​พระ​สิริ​และ​หมาย​สำคัญ​ของ​เรา​ซึ่ง​เรา​ทำ​ใน​อียิปต์​และ​ใน​ถิ่นทุรกันดาร แต่​ยัง​ทดสอบ​เรา​ถึง 10 ครั้ง​และ​ไม่​ยอม​ฟัง​เสียง​ของ​เรา
23ne vidos la landon, pri kiu Mi ĵuris al iliaj patroj, kaj ĉiuj, kiuj incitis Min, ne vidos ĝin.
23พวก​เขา​จะ​ไม่​ได้​เห็น​แผ่น​ดิน​ที่​เรา​ปฏิญาณ​ว่า​จะ​มอบ​ให้​บรรพบุรุษ​ของ​พวก​เขา​เลย และ​ไม่มี​ใคร​ที่​ดู​หมิ่น​เรา​จะ​ได้​เห็น​แผ่น​ดิน​นั้น
24Sed Mian sklavon Kaleb, ĉar estis en li spirito alia kaj li estis obeema al Mi, lin Mi venigos en la landon, en kiun li iris, kaj lia idaro heredos ĝin.
24แต่​คาเลบ​ผู้รับ​ใช้​ของ​เรา​มี​จิตใจ​ต่าง​ออก​ไป​และ​ติดตาม​เรา​อย่าง​เต็ม​ที่ เรา​จะ​นำ​เขา​เข้าไป​ใน​แผ่น​ดิน​ที่​เขา​ได้​เข้าไป​สำรวจ และ​ลูก​หลาน​ของ​เขา​จะ​ได้​ครอบ​ครอง​แผ่น​ดิน​นั้น
25Sed la Amalekidoj kaj Kanaanidoj loĝas en la valo; morgaŭ turnu vin kaj ekiru en la dezerton sur la vojo al la Ruĝa Maro.
25เนื่องจาก​ชาว​อามาเลข​กับ​ชาว​คานาอัน​อาศัย​อยู่​ใน​หุบเขา พรุ่ง​นี้​ให้​พวก​เจ้า​หัน​กลับ​และ​เดิน​ทาง​เข้า​ถิ่นทุรกันดาร​ตาม​ทาง​ไป​ทะเลแดง”
26Kaj la Eternulo ekparolis al Moseo kaj al Aaron, dirante:
26พระยาห์เวห์​ตรัส​กับ​โมเสส​และ​อาโรน​ว่า
27Ĝis kiam ĉi tiu malbona komunumo murmuros kontraŭ Mi? la murmuradon de la Izraelidoj, kiun ili murmuras kontraŭ Mi, Mi aŭdis.
27“เรา​จะ​ต้อง​ทน​ชุมนุมชน​ชั่ว​นี้​ที่​บ่น​ต่อว่า​เรา​ไป​อีก​นาน​เท่าไร? เรา​ได้ยิน​คำ​บ่น​ของ​ชาวอิสราเอล​ซึ่ง​บ่น​ต่อว่า​เรา​แล้ว
28Diru al ili: Kiel Mi vivas, diras la Eternulo, kiel vi parolis al Miaj oreloj, tiel Mi faros al vi:
28จง​บอก​พวก​เขา​ว่า ‘พระยาห์เวห์​ประกาศ​ว่า เรา​มี​ชีวิต​อยู่​แน่นอน​ฉันใด เรา​จะ​ทำ​ต่อ​พวก​เจ้า​ตาม​คำ​ที่​พวก​เจ้า​พูด​ให้​เรา​ได้ยิน​ฉัน​นั้น
29en ĉi tiu dezerto falos viaj kadavroj, kaj el ĉiuj viaj kalkulitoj, laŭ via tuta kalkulo, en la aĝo de dudek jaroj kaj pli, kiuj murmuris kontraŭ Mi,
29พวก​เจ้า​จะ​ล้ม​ลง​เป็น​ศพ​ใน​ถิ่นทุรกันดาร​นี้ ทุก​คน​ที่​ถูก​นับ​ไว้​ใน​จำนวน​ทั้งหมด​ของ​พวก​เจ้า ตั้งแต่​อายุ 20 ปี​ขึ้น​ไป ซึ่ง​ได้​บ่น​ต่อว่า​เรา
30neniu venos en la landon, pri kiu Mi levis Mian manon, ke Mi loĝigos vin en ĝi, neniu krom Kaleb, filo de Jefune, kaj Josuo, filo de Nun.
30พวก​เจ้า​จะ​ไม่​ได้​เข้าไป​ใน​แผ่น​ดิน​ที่​เรา​ปฏิญาณ​ว่า​จะ​ให้​พวก​เจ้า​อาศัย​อยู่​อย่าง​แน่นอน ยก​เว้น​คาเลบ​บุตร​เยฟุนเนห์​กับ​โยชูวา​บุตร​นูน
31Viajn infanojn, pri kiuj vi diris, ke ili fariĝos militakiro, Mi venigos tien, kaj ili ekkonos la landon, kiun vi malŝatis.
31แต่​เรา​จะ​นำ​ลูก​เล็ก ๆ ของ​พวก​เจ้า​ซึ่ง​พวก​เจ้า​บอก​ว่า​จะ​ถูก​จับ​หรือ​ถูก​ฆ่า​เข้าไป และ​พวก​เขา​จะ​ได้​รู้จัก​แผ่น​ดิน​ที่​พวก​เจ้า​ปฏิเสธ
32Sed vi — viaj kadavroj falos en ĉi tiu dezerto.
32ส่วน​พวก​เจ้า จะ​ล้ม​ลง​เป็น​ศพ​ใน​ถิ่นทุรกันดาร​นี้
33Kaj viaj filoj estos paŝtistoj en la dezerto dum kvardek jaroj, kaj portos vian malĉastecon, ĝis kiam viaj kadavroj konsumiĝos en la dezerto.
33ลูก​หลาน​ของ​พวก​เจ้า​จะ​เร่ร่อน​อยู่​ใน​ถิ่นทุรกันดาร 40 ปี และ​ต้อง​รับ​ผล​จาก​การ​นอกใจ​ของ​พวก​เจ้า จนกว่า​ศพ​ของ​พวก​เจ้า​จะ​หมด​ไป​ใน​ถิ่นทุรกันดาร
34Laŭ la nombro de la tagoj, dum kiuj vi esplorrigardis la landon, kvardek tagoj, po jaro pro ĉiu tago, vi portos la punon pro via malbonago dum kvardek jaroj, por ke vi ekkonu Mian malfavoron.
34พวก​เจ้า​สอดแนม​แผ่น​ดิน​เป็น​เวลา 40 วัน พวก​เจ้า​จะ​ต้อง​รับ​โทษ​ความ​ชั่ว​ของ​ตน​เป็น​เวลา 40 ปี โดย​นับ 1 ปี​ต่อ 1 วัน และ​พวก​เจ้า​จะ​ได้​รู้​ว่า​การ​ที่​เรา​ตัดขาด​จาก​พวก​เจ้า​เป็น​อย่างไร’
35Mi, la Eternulo, tion diris: tion Mi faros al tiu tuta malbona komunumo, kiu ribelis kontraŭ Mi; en ĉi tiu dezerto ili pereos kaj ĉi tie ili mortos.
35เรา​คือ​พระยาห์เวห์​ได้​พูด​ไว้​แล้ว เรา​จะ​ทำ​เช่น​นี้​กับ​ชุมนุมชน​ชั่ว​ทั้งหมด​ที่​รวม​ตัว​กัน​ต่อ​ต้าน​เรา​อย่าง​แน่นอน พวก​เขา​จะ​หมด​สิ้น​ไป​ใน​ถิ่นทุรกันดาร​นี้ และ​จะ​ตาย​ที่​นี่”
36Kaj la viroj, kiujn Moseo sendis, por esplorrigardi la landon, kaj kiuj revenis kaj murmurigis kontraŭ li la tutan komunumon, disvastigante malbonan famon pri la lando —
36คน​ที่​โมเสส​ส่ง​ไป​สอดแนม​แผ่น​ดิน ซึ่ง​กลับ​มา​แล้ว​ทำให้​ชุมนุมชน​ทั้งหมด​บ่น​ต่อว่า​โมเสส​โดย​นำ​รายงาน​ให้​ร้าย​เกี่ยว​กับ​แผ่น​ดิน​มา​บอก
37tiuj viroj, kiuj disvastigis malbonan famon pri la lando, mortis de pesto antaŭ la Eternulo.
37คน​ที่​นำ​รายงาน​ให้​ร้าย​เกี่ยว​กับ​แผ่น​ดิน​เหล่า​นั้น​เสีย​ชีวิต​ด้วย​ภัย​พิบัติ​ต่อ​หน้า​พระยาห์เวห์
38Sed Josuo, filo de Nun, kaj Kaleb, filo de Jefune, restis vivaj el tiuj viroj, kiuj iris, por esplorrigardi la landon.
38แต่​โยชูวา​บุตร​นูน​กับ​คาเลบ​บุตร​เยฟุนเนห์​ยัง​มี​ชีวิต​อยู่​ใน​บรรดา​คน​ที่​ไป​สอดแนม​แผ่น​ดิน
39Kaj Moseo diris tiujn vortojn al ĉiuj Izraelidoj, kaj la popolo tre malĝojis.
39เมื่อ​โมเสส​บอก​ถ้อยคำ​เหล่า​นี้​แก่​ชาวอิสราเอล​ทั้งหมด ประชาชน​ก็​โศก​เศร้า​อย่าง​ยิ่ง
40Kaj ili leviĝis frumatene, kaj iris sur la supron de la monto, dirante: Jen ni estas, kaj ni iru sur la lokon, pri kiu parolis la Eternulo; ĉar ni pekis.
40เช้า​วัน​รุ่ง​ขึ้น​พวก​เขา​ตื่น​แต่​เช้า​และ​ขึ้น​ไป​บน​ยอด​เขา โดย​พูด​ว่า “ตอน​นี้​พวก​เรา​พร้อม​แล้ว และ​จะ​ขึ้น​ไป​ยัง​สถาน​ที่​ซึ่ง​พระยาห์เวห์​ทรง​สัญญา​ไว้ เพราะ​เรา​ได้​ทำบาป​แล้ว”
41Sed Moseo diris: Por kio vi kontraŭagas al la vortoj de la Eternulo? tio ja ne sukcesos.
41โมเสส​พูด​ว่า “ทำไม​ตอน​นี้​พวก​เจ้า​จึง​ละเมิด​พระบัญชา​ของ​พระยาห์เวห์? การกระทำ​นี้​จะ​ไม่​สำเร็จ
42Ne iru, ĉar la Eternulo ne estas inter vi; kaj ne estu frapataj antaŭ viaj malamikoj.
42อย่า​ขึ้น​ไป เพราะ​พระยาห์เวห์​ไม่​ได้​ทรง​อยู่​ท่ามกลาง​พวก​เจ้า มิ​ฉะนั้น​พวก​เจ้า​จะ​ถูก​ศัตรู​โจมตี​จน​พ่าย​แพ้
43Ĉar la Amalekidoj kaj la Kanaanidoj estas tie antaŭ vi, kaj vi falos de glavo; ĉar pro tio, ke vi deturniĝis de la Eternulo, la Eternulo ne estos kun vi.
43ที่​นั่น​ชาว​อามาเลข​กับ​ชาว​คานาอัน​อยู่​ข้าง​หน้า​พวก​เจ้า และ​พวก​เจ้า​จะ​ล้ม​ตาย​ด้วย​คม​ดาบ เพราะ​พวก​เจ้า​ได้​หัน​หลัง​จาก​การ​ติดตาม​พระยาห์เวห์ ดัง​นั้น​พระยาห์เวห์​จะ​ไม่​ทรง​อยู่​กับ​พวก​เจ้า”
44Sed ili obstinis, kaj iris sur la supron de la monto; tamen la kesto de la interligo de la Eternulo kaj Moseo ne eliris el la tendaro.
44แต่​พวก​เขา​กลับ​บังอาจ​ขึ้น​ไป​บน​ยอด​เขา ทั้ง​ที่​ทั้ง​หีบแห่งพันธสัญญา​ของ​พระยาห์เวห์​และ​โมเสส​ต่าง​ก็​ไม่​ได้​ออก​จาก​ค่าย
45Kaj malsupreniris la Amalekidoj kaj la Kanaanidoj, kiuj loĝis sur la monto, kaj batis ilin kaj persekutis ilin ĝis Ĥorma.
45แล้ว​ชาว​อามาเลข​กับ​ชาว​คานาอัน​ซึ่ง​อาศัย​อยู่​บน​ภูเขา​นั้น​ก็​ลง​มา​โจมตี​พวก​เขา และ​ตี​พวก​เขา​แตก​พ่าย​ไป​จนถึง​โฮรมาห์

Tip: use the ← and → keys to turn chapters.