1 ซามูเอล 14
Freedom Bible (Thai)Translation
Freedom Bible (Thai)
Baibala Hemolele (Hawaiian Bible, 1868 revision)
1วันหนึ่งโยนาธานบุตรซาอูลบอกชายหนุ่มผู้ถือเครื่องอาวุธให้ว่า “ไปกันเถอะ ข้ามไปยังกองทหารฟีลิสเตียที่ประจำอยู่อีกฝั่งหนึ่ง” แต่เขาไม่ได้บอกพ่อ
1A I kekahi la, olelo aku la o Ionatana ke keiki a Saula ike kanaka ui, nana i hali kana mea kaua, Ea, e hele kaua i ka pakaua o ko Pilisetia ma kela aoao. Aka, aole ia i hai aku i kona makuakane.
2ซาอูลอยู่ที่ชายขอบกิเบอาห์ใต้ต้นทับทิมที่มิกรอน มีคนอยู่กับเขาราวหกร้อยคน
2Noho iho la o Saula ma ka aoao mamao loa o Gibea, malalo o ka laau pomegerane ma Migerona: a o na Kanaka me ia, aono paha haneri lakou;
3ในจำนวนนั้นมีอาหิยาห์ ผู้สวมเอโฟด เขาเป็นบุตรของอาหิทูบผู้เป็นพี่น้องกับอีคาโบด อาหิทูบเป็นบุตรของฟีเนหัส หลานของเอลีปุโรหิตของพระยาห์เวห์ที่ชิโลห์ ประชาชนไม่รู้ว่าโยนาธานไปแล้ว
3A o Ahia, ke keiki a Ahituba, a ke kaikuaana o Ikaboda, ke keiki a Pinehasa, ke keiki a Eli, ke kahuna a Iehova ma Silo, ua hookomoia ka epoda. Aole i ike na kanaka, ua hala o Ionatana.
4สองข้างช่องเขาที่โยนาธานตั้งใจใช้ข้ามไปหากองทหารฟีลิสเตียมีหน้าผาหินข้างละแห่ง แห่งหนึ่งชื่อโบเซส อีกแห่งชื่อเสเนห์
4A ma ke ala a Ionatana i imi ai e hele i ka poe koa o ko Pilisetia, he pohaku oi ma keia aoao, a he pohaku oi ma kela aoao: o Bozeza ka inoa o kekahi, a o Sene ka inoa o kekahi.
5หน้าผาด้านหนึ่งอยู่ทางเหนือหันหน้าหามิคมาช อีกด้านอยู่ทางใต้หันหน้าหาเกบา
5A o ka mea oi o kekahi, ua kiekie ia ma ke kukuluakau e ku pono ana i Mikemasa, a o kekahi ma ke kukuluhema e ku pono ana i Gibea.
6โยนาธานบอกผู้ถือเครื่องอาวุธว่า “ข้ามไปหากองทหารของพวกที่ไม่ได้เข้าสุหนัตกันเถอะ บางทีพระยาห์เวห์อาจทรงช่วยเรา เพราะพระยาห์เวห์ทรงช่วยให้รอดได้ ไม่ว่าจะใช้คนมากหรือคนน้อย”
6Olelo aku la o Ionatana i ke kanaka ui, nana i hali kana mea kaua, Ea, e hele kaua i kahi paa o ua poe la i okipoepoe ole ia: e hana mai paha o Iehova no kaua; no ka mea, aohe mea keakea ia Iehova, ke hoola ma ka poe nui, a ma ka poe uuku.
7ผู้ถือเครื่องอาวุธตอบว่า “ทำตามที่ท่านตั้งใจเถอะ ไปเถอะ ผมพร้อมไปกับท่าน”
7I mai la ka mea nana i hali kana mea kaua ia ia, E hana oe i ka mea a pau maloko o kou naau: o hele; aia hoi, owau pu kekahi me oe e like me kou manao.
8โยนาธานกล่าวว่า “เราจะข้ามไปให้พวกเขาเห็นตัว
8Olelo aku la o Ionatana, Aia hoi, e hele kaua i ua poe kanaka la, a e hoike ia kaua iho ia lakou.
9ถ้าพวกเขาบอกว่า ‘รออยู่นั่นจนกว่าเราจะไปหา’ เราก็จะยืนอยู่ที่เดิม ไม่ขึ้นไป
9Ina e olelo mai lakou ia kaua peneia, E noho malie olua a hiki aku makou io olua la; alaila ku malie kaua ma ko kaua wahi, aole e pii aku io lakou la.
10แต่ถ้าพวกเขาบอกว่า ‘ขึ้นมาหาเรา’ เราจะขึ้นไป เพราะนั่นเป็นหมายสำคัญว่าพระยาห์เวห์ทรงมอบพวกเขาไว้ในมือเราแล้ว”
10Aka, i olelo mai lakou ia kaua peneia, E pii mai olua io makou nei; alaila e pii aku kaua: no ka mea, ua hoolilo mai o Iehova ia lakou i ko kaua lima; a oia ka hoailona no kaua.
11ทั้งสองจึงเผยตัวต่อกองทหารฟีลิสเตีย ชาวฟีลิสเตียพูดว่า “ดูสิ ชาวฮีบรูออกมาจากหลุมที่ซ่อนตัวแล้ว!”
11Hoike aku la laua ia laua iho i ka poe koa o ko Pilisetia: i ae la ko Pilisetia, E nana i ka poe Hebera e hele mai ana mailoko mai o na lua a lakou i pee ai.
12ทหารกองนั้นตะโกนบอกโยนาธานกับผู้ถือเครื่องอาวุธว่า “ขึ้นมาหาเราสิ แล้วเราจะให้พวกเจ้าดูอะไรบางอย่าง!” โยนาธานบอกผู้ถือเครื่องอาวุธว่า “ตามฉันขึ้นมา พระยาห์เวห์ทรงมอบพวกเขาไว้ในมืออิสราเอลแล้ว”
12Olelo mai la na kanaka o ka poe koa ia Ionatana, a me ka mea nana i hali kana mea kaua, i mai la, E pii mai olua io makou nei, a e hoike aku makou ia olua i kekahi mea. I aku la Ionatana i ka mea nana i hali kana mea kaua, E pii mai oe mahope o'u; no ka mea, ua hoolilo mai o Iehova ia lakou iloko o ka lima o ka Iseraela.
13โยนาธานใช้มือกับเท้าปีนขึ้นไป ผู้ถือเครื่องอาวุธตามไป ศัตรูล้มลงต่อหน้าโยนาธาน แล้วผู้ถือเครื่องอาวุธก็ฆ่าพวกเขาตามหลัง
13Pii ae la o Ionatana ma kona lima, a ma kona wawae, a o ka mea nana i hali kana mea kaua mahope ona: a haule lakou imua o Ionatana; a o ka mea nana i hali kana mea kaua pepehi aku la ia mahope ona.
14การโจมตีครั้งแรกของโยนาธานกับผู้ถือเครื่องอาวุธทำให้ตายราวยี่สิบคน ในบริเวณพื้นที่ขนาดประมาณครึ่งร่องไถของทุ่งหนึ่งเอเคอร์
14A o ka pepehi mua ana a Ionatana a me ka mea nana i hali kana mea kaua, he iwakalua paha kanaka ia, ma kahi kokoke, e like paha me ka hapalua o ka eka aina hookahi.
15คนทั้งค่ายและในทุ่งต่างตัวสั่นด้วยความกลัว ทั้งกองทหารประจำการและกองปล้นสะดมก็กลัว แผ่นดินยังสั่นสะเทือน เกิดความตื่นตระหนกอย่างยิ่ง
15He haalulu iwaena o ka poe koa ma ke kula, a iwaena o na kanaka a pau; a o ka poe kaua, a o ka poe luku, haalulu iho la lakou, nauwe ka aina; a he haalulu nui.
16คนเฝ้ายามของซาอูลที่กิเบอาห์ในเบนยามินมองไป เห็นกองทัพฟีลิสเตียแตกกระจัดกระจาย
16Nana aku la ka poe kiai o Saula ma Gibea o Beniamina; aia hoi, ua hee aku la ka poe nui, a holo lakou, a hele liilii aku.
17ซาอูลบอกคนที่อยู่ด้วยว่า “นับดูว่าใครหายไป” เมื่อนับแล้วก็พบว่าโยนาธานกับผู้ถือเครื่องอาวุธไม่อยู่
17Olelo aku la o Saula i na kanaka me ia, E helu ano, i ike kakou i ka mea i hele ae mai o kakou aku. Helu aku la lakou, aia hoi, aole o Ionatana, a me ka mea nana i hali kana mea kaua.
18ซาอูลบอกอาหิยาห์ว่า “นำหีบของพระเจ้ามาที่นี่” เพราะเวลานั้นหีบของพระเจ้าอยู่กับชาวอิสราเอล
18I aku la o Saula ia Ahia, E lawe mai maanei i ka pahu o ke Akua: no ka mea, i kela manawa, aia no ka pahu o ke Akua me na mamo a Iseraela.
19ขณะซาอูลกำลังพูดกับปุโรหิต เสียงอึกทึกในค่ายฟีลิสเตียก็ดังขึ้นเรื่อย ๆ ซาอูลจึงบอกปุโรหิตว่า “ชักมือกลับเถอะ!”
19A ia Saula i kamailio ai me ke kahuna, ua nui loa ka haunaele iwaena o ka poe koa o ko Pilisetia; i aku la o Saula i ke kahuna, E hoi hou mai i kou lima.
20ซาอูลกับคนที่อยู่ด้วยรวมตัวกันแล้วเข้าสู่สนามรบ เห็นชาวฟีลิสเตียใช้ดาบฟันกันเองท่ามกลางความโกลาหล
20Houluuluia'e la o Saula me na kanaka a pau me ia, a hele aku i ke kaua: aia hoi, ua ku e ka pahikaua a kela kanaka keia kanaka i kona hoa, a ua nui loa ka pioloke.
21ชาวฮีบรูที่ก่อนหน้านี้อยู่กับชาวฟีลิสเตียและติดตามพวกเขาเข้าค่ายจากรอบด้าน ก็เปลี่ยนมาเข้ากับชาวอิสราเอลที่อยู่กับซาอูลและโยนาธาน
21A o ka poe Hebera i noho ai me ko Pilisetia mamua, a i hele pu ai me lakou i kahi hoomoana'i, mai kela wahi keia wahi, o lakou kekahi i hui pu ai me ka Iseraela me Saula a me Ionatana.
22ชายอิสราเอลทั้งหมดที่ซ่อนตัวในเขตภูเขาเอฟราอิมก็ได้ยินว่าชาวฟีลิสเตียหนี จึงออกมาไล่ตามอย่างกระชั้นชิดในการรบ
22A o na kanaka a pau o ka Iseraela i pee ai ma ka mauna o Eperaima, ia lakou i lohe ai, ua holo ko Pilisetia, o lakou no hoi kekahi i hahai mahope o lakou i ke kaua.
23วันนั้นพระยาห์เวห์ทรงช่วยอิสราเอล และการรบลามเลยเบธอาเวนไป
23A hoopakele mai o Iehova i ka Iseraela ia la: a hele aku la ke kaua ma Betavena.
24วันนั้นทหารอิสราเอลลำบากมาก เพราะซาอูลให้ประชาชนอยู่ใต้คำสาบานว่า “ใครกินอาหารก่อนค่ำขอให้ถูกสาป ฉันจะต้องแก้แค้นศัตรูให้ได้ก่อน” จึงไม่มีใครกินอะไรเลย
24A ua pilikia na kanaka o ka Iseraela ia la: no ka mea, ua hoohiki aku o Saula i na kauaka, i aku la, Poino ke kanaka, ke ai ia i ka ai a hiki i ke ahiahi, i hoopai aku ai au i ko'u poe enemi. Nolaila, aole i ai na kanaka i ka ai.
25ทุกคนเข้าไปในป่า ที่นั่นมีน้ำผึ้งอยู่ตามพื้น
25A hele na kanaka a pau ma ka ululaau; a he meli maluna o ka aina.
26เมื่อเข้าไป พวกเขาเห็นน้ำผึ้งหยดอยู่ แต่ไม่มีใครแตะกิน เพราะกลัวคำสาบาน
26A hiki na kanaka ma ka ululaau, aia hoi, e kahe ana o ka meli, aole ka lima o kekahi kanaka i hoopa aku i kona waha: no ka mea, makau na kanaka i ka hoohiki ana.
27โยนาธานไม่ได้ยินตอนพ่อสั่งให้ประชาชนสาบาน เขาจึงยื่นปลายไม้เท้าไปจุ่มรวงผึ้ง แล้วเอามือแตะปากกิน ดวงตาของเขาก็สดใสขึ้น
27Aka, aole i lohe o Ionatana i ke kauoha a kona makuakane i na kanaka i ka hoohiki ana; nolaila, o aku la ia i ke kookoo ma kona lima, a hou iho la iloko o ka waihona meli, a hoopa kona lima i kona waha, a hoomalamalamaia kona mau maka.
28ชายคนหนึ่งบอกว่า “พ่อของท่านสั่งประชาชนอย่างเคร่งครัดภายใต้คำสาบานว่า ‘ใครกินอะไรวันนี้ขอให้ถูกสาป’” ประชาชนจึงอ่อนแรง
28Alaila, olelo mai la kekahi o na kanaka, i mai la, Ua kauoha ikaika mai kou makuakane i na kanaka me ka hoohiki, i mai la, Poino ke kanaka, ke ai i ka ai i keia la. A ua nawaliwali na kanaka.
29โยนาธานกล่าวว่า “พ่อของฉันทำให้แผ่นดินลำบาก ดูสิ แค่ชิมน้ำผึ้งนิดเดียว ตาฉันก็สว่างขึ้นแล้ว
29Olelo aku la o Ionatana, i aku la, Ua hoopilikia ko'u makuakane i ka aina: ke noi aku nei au ia oukou, e nana, ua hoomalamalamaia ko'u mau maka, no kuu hoao ana i kauwahi uuku o keia meli.
30ถ้าวันนี้ประชาชนได้กินของที่ยึดจากศัตรูอย่างเต็มที่ จะฆ่าชาวฟีลิสเตียได้มากเพียงใด! แต่ตอนนี้ชาวฟีลิสเตียไม่ได้ถูกสังหารมากนัก”
30Aole anei he nui aku, ina paha ua ai nui na kanaka i keia la i ka mea o ko lakou poe enemi i loaa ai ia lakou? Aole anei he nui aku ka luku iwaena o ko Pilisetia?
31วันนั้นพวกเขาโจมตีชาวฟีลิสเตียตั้งแต่มิคมาชจนถึงอัยยาโลน ประชาชนอ่อนแรงมาก
31A luku aku la lakou i ko Pilisetia ia la, mai Mikemasa a hiki i Aialona: a ua nawaliwali loa na kanaka.
32จึงกรูกันไปแย่งของที่ยึดได้ นำแกะ วัว และลูกวัวมาฆ่าบนพื้น แล้วกินเนื้อพร้อมเลือด
32Lalau aku la na kanaka i ka waiwai pio, a lawe i na hipa, a me na bipi, a me na bipikeiki, a pepehi iho la ma ka aina; a ai iho la na kanaka me ke koko.
33มีคนบอกซาอูลว่า “ประชาชนกำลังทำบาปต่อพระยาห์เวห์ด้วยการกินเนื้อพร้อมเลือด” ซาอูลกล่าวว่า “พวกเจ้าทำผิดร้ายแรง กลิ้งหินก้อนใหญ่มาหาฉันเดี๋ยวนี้!”
33Hai aku la lakou ia Saula, i aku la, Aia hoi, ke hana hewa nei na kanaka ia Iehova, i ka lakou ai ana me ke koko. I mai la kela, Ua hana pono ole oukou: e olokaa mai i pohaku nui io'u nei i keia la.
34แล้วเขาสั่งว่า “ไปบอกประชาชนทุกคนให้เอาวัวและแกะของตนมาฆ่าที่นี่แล้วกิน อย่าทำบาปต่อพระยาห์เวห์ด้วยการกินเนื้อพร้อมเลือด” คืนนั้นทุกคนจึงนำวัวของตนมาฆ่าที่นั่น
34Olelo aku la o Saula, E hele oukou iwaena o na kanaka, e i aku ia lakou, E lawe mai io'u nei kela kanaka keia kanaka i kana bipi a me kana hipa, a e pepehi maanei, a ai iho; a mai hana hewa ia Iehova i ka ai ana me ke koko. A lawe mai la na kanaka a pau, o kela kanaka keia kanaka i kana bipi, me ia ia po, a pepehi iho la malaila.
35ซาอูลสร้างแท่นบูชาแด่พระยาห์เวห์ นี่เป็นแท่นบูชาแห่งแรกที่เขาสร้างแด่พระองค์
35Hana aku la o Saula i kuahu no Iehova, oia ke kuahu ana i hoomaka ai e hana no Iehova.
36ซาอูลกล่าวว่า “คืนนี้ลงไปไล่ตามชาวฟีลิสเตียกัน ยึดของจากพวกเขาจนรุ่งเช้า อย่าให้เหลือสักคน” พวกเขาตอบว่า “ทำตามที่ท่านเห็นว่าดีเถิด” แต่ปุโรหิตกล่าวว่า “เรามาทูลถามพระเจ้ากันก่อน”
36I aku la o Saula, E hahai aku kakou i ko Pilisetia i ka po, a e luku aku ia lakou a hiki i ka malamalama o ke ao, a mai waiho kakou i kekahi kauaka o lakou. I mai la lakou, E hana oe i ka mea pono i kou maka. I mai la ke kahuna, E hookoke mai nei kakou i ke Akua.
37ซาอูลทูลถามพระเจ้าว่า “ข้าพเจ้าควรลงไปไล่ตามชาวฟีลิสเตียหรือ? พระองค์จะทรงมอบพวกเขาไว้ในมืออิสราเอลไหม?” แต่วันนั้นพระองค์ไม่ทรงตอบ
37Ninau aku la o Saula i ke Akua, E hahai aku anei au i ko Pilisetia? e hoolilo mai anei oe ia lakou i ka lima o ka Iseraela? Aka, aole ia i olelo mai ia ia ia la.
38ซาอูลจึงกล่าวว่า “หัวหน้าประชาชนทั้งหมด จงเข้ามาใกล้ ให้เราสืบรู้ว่าบาปนี้เกิดจากใครในวันนี้
38Olelo aku la o Saula, E hookokoke mai oukou ia nei, e na alakai o na kanaka; i ike pono kakou i ka mea o keia hewa i keia la.
39พระยาห์เวห์ผู้ทรงช่วยอิสราเอลทรงพระชนม์อยู่แน่ฉันใด แม้ผู้ทำผิดจะเป็นโยนาธานลูกฉัน เขาก็ต้องตายแน่” แต่ไม่มีใครตอบเขา
39No ka mea, ma ke ola o Iehova nana i hoola i ka Iseraela, ina paha iloko o Ionatana ka'u keiki keia mea, e make io no ia. Aole kekahi kanaka iwaena o ka Iseraela i olelo mai ia ia.
40เขาบอกชาวอิสราเอลว่า “พวกเจ้าอยู่ฝั่งหนึ่ง ฉันกับโยนาธานลูกฉันจะอยู่อีกฝั่ง” ประชาชนตอบว่า “ทำตามที่ท่านเห็นว่าดีเถิด”
40Olelo aku la ia i ka Iseraela a pau, O oukou ma kekahi aoao, a owau a me Ionatana kuu keiki, ma kekahi aoao. I mai la na kanaka ia Saula, E hana oe i ka mea pono i kou maka.
41ซาอูลจึงทูลพระยาห์เวห์พระเจ้าแห่งอิสราเอลว่า “โปรดชี้ให้เห็นคำตอบที่ถูกต้อง” ซาอูลกับโยนาธานถูกเลือก ส่วนประชาชนพ้นไป
41Olelo aku la o Saula ia Iehova ke Akua o ka Iseraela, E hoike mai i ka oiaio. A ua laweia o Saula a me Ionatana: a pakele na kanaka.
42ซาอูลกล่าวว่า “จับสลากระหว่างฉันกับโยนาธานลูกฉัน” สลากตกแก่โยนาธาน
42I aku la o Saula, E hailona iwaena o maua a me Ionatana kuu keiki. A ua laweia o Ionatana.
43ซาอูลถามโยนาธานว่า “บอกมาว่าเจ้าทำอะไร” โยนาธานตอบว่า “ผมเอาปลายไม้เท้าจุ่มน้ำผึ้งชิมไปนิดเดียว และนี่ผมต้องตายแล้ว”
43Alaila i aku la o Saula ia Ionatana, E hai mai oe ia'u i kau mea i hana'i. Hai aku la o Ionatana, i aku la, Ua hoao iho au i kahi meli uuku wale no me ke kookoo ma kuu lima, aia hoi, e make ana au.
44ซาอูลกล่าวว่า “ขอพระเจ้าลงโทษฉันอย่างหนักและหนักยิ่งกว่า โยนาธาน เจ้าต้องตายแน่”
44I aku la o Saula, Pela ke Akua e hana mai ai, pela io hoi, no ka mea, e make io no oe, e Ionatana.
45แต่ประชาชนพูดกับซาอูลว่า “โยนาธานผู้ทำให้อิสราเอลได้รับชัยชนะยิ่งใหญ่นี้จะต้องตายหรือ? ไม่ได้เด็ดขาด! พระยาห์เวห์ทรงพระชนม์อยู่แน่ฉันใด แม้เส้นผมบนศีรษะเขาก็จะไม่ตกถึงพื้น เพราะวันนี้เขาได้ร่วมกับพระเจ้าช่วยอิสราเอล” ประชาชนจึงช่วยโยนาธานไว้ เขาไม่ตาย
45Olelo mai la na kanaka ia Saula, E make anei o Ionatana, nana i hana keia ola nui iwaena o ka Iseraela? Aole loa, ma ke ola o Iehova, aole e haule iho ma ka honua kekahi lauoho o kona poo; no ka mea, ua hana pu aku ia me ke Akua i keia la. A hoopakele aku la na kanaka ia Ionatana, aole ia i make.
46ซาอูลเลิกไล่ตามชาวฟีลิสเตียและยกกลับขึ้นไป ส่วนพวกเขาก็กลับไปดินแดนของตน
46Haalele aku la o Saula i ka hahai ana i ko Pilisetia: a hoi aku la ko Pilisetia i ko lakou wahi.
47เมื่อซาอูลได้ปกครองอิสราเอลแล้ว เขารบกับศัตรูทุกทิศทาง ทั้งโมอับ ชาวอัมโมน เอโดม กษัตริย์ทั้งหลายแห่งโศบาห์ และชาวฟีลิสเตีย ไม่ว่าหันไปรบทางใด เขาก็ชนะ
47A lawe ae la o Saula i ke aupuni o ka Iseraela, a kana aku la i kona poe enemi a pau, ma na aoao a pau i ko Moaba, a me na mamo a Amona, a me ka Edoma, a me na'lii o Zoba, a me ko Pilisetia, a ma na wahi a pau ana i huli ae, ua lanakila ia.
48เขารบอย่างกล้าหาญ โจมตีชาวอามาเลขและช่วยอิสราเอลให้พ้นมือผู้ปล้นสะดม
48Hana ikaika aku la ia, a luku aku la i ka Ameleka, a hoopakele i ka Iseraela i ka lima o ka poe i luku mai ia lakou.
49ลูกชายของซาอูลคือโยนาธาน อิชวี และมัลคีชูอา ลูกสาวสองคน คนโตชื่อเมรับ คนน้องชื่อมีคาล
49Eia na keiki a Saula, o Ionatana, o Isui a me Melekisua: a o ka inoa o kana mau kaikamahine elua, o Meraba ka inoa o ke kaikuaana, a o Mikala ka inoa o ke kaikaina.
50ภรรยาของซาอูลชื่ออาหิโนอัม เป็นบุตรสาวของอาหิมาอัส แม่ทัพของเขาชื่ออับเนอร์ เป็นบุตรของเนอร์ผู้เป็นลุงของซาอูล
50A o Ahinoama ka inoa o ka wahine a Saula, ke kaikamahine a Ahimaaza; a o ka inoa o kona alihikaua, o Abenera, ke keiki a Nera, kahi makua o Saula.
51คีชเป็นพ่อของซาอูล ส่วนเนอร์พ่อของอับเนอร์เป็นบุตรของอาบีเอล
51A o Kisa ka makuakane o Saula: a o Nera ka makuakane o Abenera, ke keiki a Abiela.
52ซาอูลทำสงครามหนักกับชาวฟีลิสเตียตลอดสมัยของเขา เมื่อเห็นชายแข็งแกร่งหรือกล้าหาญคนใด ก็นำเข้ามารับใช้ตน
52A ua nui ke kaua ana i ko Pilisetia i na la a pau o Saula: a ike aku la o Saula i ke kanaka ikaika, a i ke kanaka koaka, lawe aku la kela ia ia nona.
Tip: use the ← and → keys to turn chapters.