Mathayo 5
Biblia Takatifu (Swahili): New Testament portions
Testamenta Marra (Dieri New Testament)
1Yesu alipoyaona makundi ya watu, alipanda mlimani, akaketi. Wanafunzi wake wakamwendea,
1Matja Nulu kana wolara najina, Nau mardawonpaia tarana wonti; ja Nau matja ngamana ngarina, mili nunkani nunkangu wokarana wonti.
2naye akaanza kuwafundisha:
2Ja Nau mana wilparina wonti, ja Nulu tanangu ngujangujara jinkina wonti ja jatana wonti:
3“Heri walio maskini rohoni, maana ufalme wa mbinguni ni wao.
3Murlali pirna, tana mungarali wangiwangi, ngangau pariwilpaia milila tanangu nganai.
4Heri walio na huzuni, maana watafarijiwa.
4Murlali pirna, tana ngaurongauro, ngangau tanali ngankalkani manila nganai.
5Heri walio wapole, maana watairithi nchi.
5Murlali pirna, tana malti nganai, ngangau tanali mita maru ngamalkala nganai.
6Heri wenye njaa na kiu ya kufanya atakavyo Mungu, maana watashibishwa.
6Murlali pirna, tana mauali ja tertieli nganai talkulaia, ngangau tana bulurila nganai.
7Heri walio na huruma, maana watahurumiwa.
7Murlali pirna, tana kalumiltjamiltjariai, ngangau tanangu kalumiltjamiltjarina nganala nganai.
8Heri wenye moyo safi, maana watamwona Mungu.
8Murlali pirna, tana ngara kulikiri nganai, ngangau tanali Goda najila nganai.
9Heri wenye kuleta amani, maana wataitwa watoto wa Mungu.
9Murlali pirna tana wadlietja, ngangau tanana tanali Godaia kupa dikala nganai.
10Heri wanaoteswa kwa sababu ya kufanya atakavyo Mungu, maana ufalme wa mbinguni ni wao.
10Murlali pirna tana, tanangu kana talkulandru tirikaripateriai, ngangau tanangu pariwilpaia milila nganala nganai.
11“Heri yenu ninyi watu wakiwatukana, wakiwadhulumu na kuwasingizia kila aina ya uovu kwa ajili yangu.
11Murlali pirna jura nganai, tanali jurana ngirkibanani ja tirikaripaterinani ja madlentji marapu jurangu jatanani jedinali ngakangundru.
12Furahini na kushangilia maana tuzo lenu ni kubwa mbinguni. Hivyo ndivyo walivyowadhulumu manabii waliokuwako kabla yenu.
12Mankianimai ja murlali ngananau, ngangau kalala jurani pirna nganai pariwilpani; ngangau jeruja tana bakana Propheta worangu, jurangu ngopera ngananala, tirikaripaterina wonti.
13“Ninyi ni chumvi ya dunia! Lakini chumvi ikipoteza ladha yake itakolezwa na nini? Haifai kitu tena, ila hutupwa nje na kukanyagwa na watu.
13Jura mitaia kaldri nganai. Kaldri dunkarinani, minali tanali kaldri ngankala nganai? Nau baku nganai, ja kanali nina teribala nganai ja tidnali nankanankala nganai.
14“Ninyi ni mwanga wa ulimwengu! Mji uliojengwa juu ya mlima hauwezi kufichika.
14Jura mitaia praitji nganai. Ngura kulno, mardawanpani miri paranani, wata kurukuru nganai.
15Wala watu hawawashi taa na kuifunika kwa chungu, ila huiweka juu ya kinara ili iwaangazie wote waliomo nyumbani.
15Tanali wata praitji miribai ja kokuni ngarinalu widmai, a‐ai, praitjaia potuni, ja nau pratjanani mintjiai, tana pungani ngamanani.
16Vivyo hivyo, ni lazima mwanga wenu uangaze mbele ya watu, ili wayaone matendo yenu mema, wamtukuze Baba yenu aliye mbinguni.”
16Jeruja praitji jurani mintjiatimai kanani, ngangau tanali ngankani ngumu jurani najinanto ja Ngapari jurani pariwilpani jurakokananto.
17“Msidhani ya kuwa nimekuja kutangua Sheria ya Mose na mafundisho ya manabii. Sikuja kutangua bali kukamilisha.
17Wata ngundranau, ngani wokarana warai jirijiribani‐jaura kara, Prophetaia jaura kara dukarala, a‐ai, ngani wata wokarana warai, ninaia dukarala, windri morlalu kurala.
18Kweli nawaambieni, mpaka hapo mbingu na dunia zitakapopita, hakuna hata nukta moja au sehemu ndogo kabisa ya Sheria itakayoondolewa, mpaka yote yametimia.
18Ngangau morlalu ngani jurangu jatai: „Pariwilpa ja mita maru mudanantulu, wata tiwi kulno kara, malka wakawaka kulno kara jirijiribani jaurandru mudala nganai, jenia pratjana morlalu pantjinantulu.“
19Basi, yeyote atakayevunja hata amri moja ndogo kuliko zote, na kuwafundisha wengine wafanye hivyo, huyo atakuwa mdogo kabisa katika Ufalme wa mbiguni. Lakini yule atakayezishika na kuwafundisha wengine, huyo atakuwa mkubwa katika Ufalme wa mbinguni.
19Warlenulu nunkangupini jirijiribani jaurandru kulno wakawaka dukaranani ja jeruja kanani ngujangujara jinkinani, nau wakawaka nganala nganai pariwilpaia mililani; warlenulu tanana ngankanani ja ngujangujara jinkinani, nau pirna nganala nganai pariwilpaia mililani. (Ngantjani‐jaura G. D. VI. Trinitatis.)
20Ndiyo maana nawaambieni, wema wenu usipozidi ule wa Mafarisayo na walimu wa Sheria, hamtaingia kamwe katika Ufalme wa mbinguni.
20Ngangau ngani jurangu jatai: „Talkula jurani wata morla ngumu ngananani jaura jinkinietjaia ja Pharisaiaia, jura morlalu wata pariwilpaia mililani wirila nganai.“
21“Mmekwisha sikia ya kuwa watu wa kale waliambiwa: Usiue! Atakayeua lazima ahukumiwe.
21Jura matja ngarana, worderu Nauja pinaru worangu jatana wonti: „Wata narielu nandramai“! warlenulu narielu nandrai, nunkangu kalala parai.
22Lakini mimi nawaambieni, yeyote anayemkasirikia ndugu yake, lazima ahukumiwe. Anayemdharau ndugu yake atapelekwa mahakamani. Anayemwita ndugu yake: Pumbavu atastahili kuingia katika moto wa Jehanamu.
22Ja ngani jurangu jatai: „Worananau ngatatani nunkanani baku tiririnani, nunkangu kalala parai; ja worananau ngatatani nunkanani jatai: «Raka», nunkangu kalala parai kaparani; ja worananau nunkangu jatai: «Jidni jirijiri», nunkangu kalala parai turu ngurali.“
23Basi, ukipeleka sadaka yako mbele ya madhabahu na hapo ukakumbuka kwamba ndugu yako ana ugomvi nawe,
23Ngangau jundru poto jinkani Altaraia padakanani, ja naka mangatandra wilparinani, ngatata jinkani jinkangu kuteriai,
24iache sadaka yako mbele ya madhabahu, nenda kwanza ukapatane na ndugu yako, ndipo urudi ukatoe sadaka yako.
24Jeruja poto jinkani naka Altara bankini woraramai, ja ngopera wapau, ja ngatatani jinkanani kulnukulnuni ngankateriamai, ja ngadani wokarau ja poto jinkani jinkiamai.
25“Patana na mshtaki wako upesi mkiwa bado njiani, kwenda mahakamani. La sivyo, mshtaki wako atakukabidhi kwa hakimu, naye hakimu atakukabidhi kwa askari, nawe utafungwa gerezani.
25Nurujeli murlali nganamai talpalani jinkanani, Jeruntjaia ditji jidni nunkangunto paltuni nganai; talpalali jidna kalala kuranietjani jinkiati, ja kalala kuranietjali jidna jinkiati milini, ja jidna kanjangari pungani widmaiati.
26Kweli nakwambia, hutatoka humo mpaka umemaliza kulipa senti ya mwisho.
26Morlalu ngani jinkangu jatai: „Jidni wata morla nakandru dunkala nganai, jundru ngopera mudani marda jinkinantulu.“
27“Mmesikia ya kuwa watu waliambiwa: Usizini!
27Jura matja ngarana, worderu Nauja pinaru worangu jatana wonti: „Wata pinta wokaribamai“!
28Lakini mimi nawaambieni, atakayemtazama mwanamke kwa kumtamani, amekwisha zini naye moyoni mwake.
28Ja ngani jurangu jatai: „Warlenulu widla najinani, nankangu milkirina, nulu matja ngarali nankangunto pinta wokaribana warai.“
29Basi, kama jicho lako la kulia linakukosesha, ling'oe ukalitupe mbali. Afadhali zaidi kwako kupoteza kiungo kimoja cha mwili wako, kuliko mwili wako wote kutupwa katika moto wa Jehanamu.
29Milki ngunarali jidna karkarkanani, ninaia dukarau ja worau jinkangundru; ngangau jinkangu ngumu nganai jinkani palku buru kulno tintananto, Nulia palku buru pratjana turuni woraiati.
30Na kama mkono wako wa kulia unakukosesha, ukate ukautupe mbali. Afadhali zaidi kupoteza kiungo kimoja cha mwili, kuliko mwili wako wote uende katika moto wa Jehanamu.
30Ja mara ngunarali jidna karkarkanani, ninaia wokaribau, ja jinkangundru worau; ngangau jinkangu ngumu nganai, jinkani palku buru kulno tintananto, palku buru pratjana turuni wiriati.
31“Ilikwisha semwa pia: Anayemwacha mke wake, yampasa ampe hati ya talaka.
31Nauja jatana wonti: „Warlenulu noa nunkani woraranani, nulu nankangu narrani dakani jaura jinkinanto.“
32Lakini mimi nawaambieni, anayempa mkewe talaka, isipokuwa kwa sababu ya uzinzi, anamfanya azini; na mtu akimwoa mwanamke aliyepewa talaka, anazini.
32Ja ngani jurangu jatai: „Warlenulu noa nunkani woraranani, nani wata kantji palakantji ngananani, nulu nana pinta wokaribanietja ngankai; ja warlenulu narrani widla patanani, nulu pinta wokaribai.“
33“Tena mmesikia kuwa watu wa kale waliambiwa: Usivunje kiapo chako, bali ni lazima utimize kiapo chako kwa Bwana.
33Nakaldra jura matja ngarana, worderu Nauja pinaru worangu jatana wonti: „Wata jedinali jaura morlalu jatamai, ja Kaparani jaura morlalu jinkani kuramai.“
34Lakini mimi nawaambieni, msiape kamwe; wala kwa mbingu, maana ni kiti cha enzi cha Mungu;
34Ja ngani jurangu jatai: „Wata jaura morlalu jatamai, wata pariwilpani kara, ngangau nauja Godaia ngamani piri nganai.
35wala kwa dunia, maana ni kiti chake cha kuwekea miguu; wala kwa Yerusalemu, maana ni mji wa Mfalme mkuu.
35Wata mitani kara, ngangau nauja nunkani tidnaia piri nganai, wata Jerusalemingu kara, ngangau nauja kapara pirnaia ngura nganai.
36Wala usiape kwa kichwa chako, maana huwezi kuufanya hata unywele mmoja kuwa mweupe au mweusi.
36Bakana wata jinkani mangatandrani jaura morlalu jatamai, ngangau jidni ngandandariai, para kulno maru kara, waru kara ngankala.“
37Ukisema, Ndiyo, basi iwe Ndiyo; ukisema Siyo, basi iwe kweli Siyo. Chochote kinachozidi hayo hutoka kwa yule Mwovu.
37Jaura jurani nganaiatimai: „Kau, kau; pani, pani;“ mina pudlangu pinpi tarai, jenia madlentjandru dunkai.
38“Mmesikia kwamba ilisemwa: Jicho kwa jicho, jino kwa jino.
38Jura matja ngarana, worderu Nauja jatana wonti: „Milki milkini, manatandra manatandrani.“
39Lakini mimi nawaambieni, usimlipize kisasi mtu mbaya. Mtu akikupiga kofi shavu la kulia, mgeuzie pia shavu la pili.
39Ja ngani jurangu jatai: „Madlentjani wata ngandrawalkaterianau, a‐ai, warlenulu jidna ngadla ngunari nandrai, nunkangu bakana nguru jinkiteriau.
40Mtu akikupeleka mahakamani kutaka kukuchukulia shati lako, mwache achukue pia koti lako.
40Ja warlenulu ngundrai jinkangu tjakakijiribamalila kati waka jinkani manila, nunkangu bakana kati pirna worarau.
41Mtu akikulazimisha kubeba mzigo wake kilomita moja, ubebe kilomita mbili.
41Ja warlenulu jidna winpai nunkangu jela karakara wirarila, nunkangu jela worita wirariau.
42Akuombaye mpe, na mtu akitaka kukukopa kitu usimnyime.
42Worananau jinkangu ngatjiai, nunkangu jinkiau; ja warlenulu ngantjai jinkangundru woljaia manila, wata nunkangundru kulkateriau.“
43“Mmesikia kwamba ilisemwa: Mpende jirani yako na kumchukia adui yako.
43Jura matja ngarana, worderu Nauja jatana wonti: „Kamaneli jinkani ngantjamai, ja talpalani jinkanani kalakalariamai.“
44Lakini mimi nawaambieni, wapendeni adui zenu na kuwaombea wale wanaowadhulumu ninyi
44Ja ngani jurangu jatai: „Talpala jurani ngantjanimai; tanali jurangu kalala madlentji kuranani, tanangu kalala ngumu kuranau; tana jurangu kalakalarinani, tanangu ngumu ngankanimai; tanali jurana ngirkibanani ja jurangu tirikaripaterinani, tanangundru ngatjianimai.
45ili mpate kuwa watoto wa Baba yenu aliye mbinguni. Kwa maana yeye huwaangazia jua lake watu wabaya na wema, na kuwanyeshea mvua watu wanyofu na waovu.
45Ngangau jura kupa nganananto Ngaperaia juranaia, Nauja pariwilpani; Nulia ditji pirna nunkani dunkalkai kanani madlentjani ja kanani ngumuni, ja talara jinkiai kana talkuni ja tjikatjikani.“
46Je, mtapata tuzo gani kwa kuwapenda tu wale wanaowapenda ninyi? Hakuna! Kwa maana hata watoza ushuru hufanya hivyo!
46Ngangau jura tanana ngantjanani, tanali jurana ngantjai, mina kalala jura ngamalkai? Wata mardatandrakampanietja jenildramata?
47Kama mkiwasalimu ndugu zenu tu, je, mmefanya kitu kisicho cha kawaida? Hata watu wasiomjua Mungu nao hufanya vivyo hivyo.
47Ja jura jaura murlali jinkinani windri ngatatani juranani, mina pilkildra jura ngankai? Wata mardatandrakampanietja jeruldramata?
48Basi, muwe wakamilifu kama Baba yenu wa mbinguni alivyo mkamilifu.
48Talku ngananau worderu Ngaperi jurani pariwilpani talku nganai.
Tip: use the ← and → keys to turn chapters.