Matendo 27
Biblia Takatifu (Swahili): New Testament portions
Testamenta Marra (Dieri New Testament)
1Walipokwisha amua tusafiri mpaka Italia, walimweka Paulo pamoja na wafungwa wengine chini ya ulinzi wa Yulio aliyekuwa ofisa wa jeshi katika kikosi kiitwacho “Kikosi cha Augusto.”
1Nulu matja kurana, ngaiana Italiaja pararananto, tanali Paulus ja kanjangarila palpa morla juljaia kapara kulnuni jinkina wonti, tala nunkani Julius, Augustuni julja wolarandru.
2Tulipanda meli ya Adiramito iliyokuwa inasafiri na kupitia bandari kadhaa za mkoa wa Asia, tukaanza safari. Aristarko, mwenyeji wa Makedonia kutoka Thesalonika, alikuwa pamoja nasi.
2Ngaiana bota kulnuni Adramyttandru matja wirina, naupini Asiani dirkalawirdi nguralu nguralu palkingananto, ngaiana palkana kurana wonti; ja ngaianingu jela Macedoniala Aristarchus Thessalonichundru nganana wonti.
3Kesho yake tulitia nanga katika bandari ya Sidoni. Yulio alimtendea Paulo vizuri kwa kumruhusu awaone rafiki zake na kupata mahitaji yake.
3Ja ditji kulnuni ngaiana Sidoningu pararana wonti. Ja Julius Paulungu murlali nganana wonti, ja nunkangu manuni kurana wonti nunkani kamanelini wapananto, tanali nina ngankingankijiribananto.
4Kutoka huko tuliendelea na safari, lakini kwa kuwa upepo ulikuwa unavuma kwa kasi kutujia kwa mbele, tulipitia upande wa kisiwa cha Kupro ambapo upepo haukuwa mwingi.
4Ngaiana nakandru matja palkana kurana, ngaiana Cypern dirkalawirdi karitjina wonti, ngangau watara ngaianangunkari ngakana wonti.
5Halafu tulivuka bahari ya Kilikia na Pamfulia, tukatia nanga Mura, mji wa Lukia.
5Ja ngaiana panto pirnani Ciliciawirdi ja Pamphyliawirdri matja palkingana, ngaiana Myrangu Lycieni wokarana wonti.
6Hapo yule ofisa alikuta meli moja ya Aleksandria iliyokuwa inakwenda Italia, na hivyo akatupandisha ndani.
6Naka juljaia kaparali bota kulno Alexandriendru mankamankanani, naupini Italiaja palkanani, nulu ngaianana nunkangupini kurana wonti.
7Kwa muda wa siku nyingi tulisafiri polepole, na kwa shida tulifika karibu na Nido. Kwa sababu upepo ulikuwa bado unatupinga, tuliendelea mbele moja kwa moja tukapitia upande wa Krete karibu na rasi Salmone ambapo upepo haukuwa mwingi.
7Ngaiana ditji marapuni mankali wapana wonti, ja ngampu wata Knidulu wokarana wonti, ja ngangau watara ngaianangunkari ngakana wonti, ngaiana Kretani ngarinalu palkana wonti Salmonenkari.
8Tulipita kando yake polepole tukafika mahali paitwapo “Bandari Nzuri”, karibu na mji wa Lasea.
8Ja ngaiana mankali nunkangu wiringanani, ngaiana piri kulnuni wokarana wonti, tala nunkani Pararanipiringumu, nunkangu karakara Lasäa ngura parana wonti.
9Muda mrefu ulikuwa umepita, na hata siku ya kufunga ilikuwa imekwisha pita. Sasa ilikuwa hatari sana kusafiri kwa meli. Basi, Paulo aliwapa onyo:
9Ngangau miljaru wirdi matja mudana, ja botali wapana matja pirinti nganana, ja ngangau bakana milja ngamani ditji matja mudana, Paululu kurukurubana wonti,
10“Waheshimiwa, nahisi kwamba safari hii itakuwa ya shida na hasara nyingi si kwa shehena na meli tu, bali pia kwa maisha yetu.”
10Ja tanangu jatana wonti: „Materi worajai, ngato najiai, wapani ngirkibanali ja tintana pirnali pantjila nganai, wata windri potuja ja botaia, a‐ai, bakana ngaianani tepia.“
11Lakini yule ofisa alivutiwa zaidi na maoni ya nahodha na ya mwenye meli kuliko yale aliyosema Paulo.
11Juljaia kaparali botaia karitjimalkani pitaia materani ja botaia kaparani morla morlalu ngundrana wonti nunkangu, mina Paulus jatana wonti.
12Kwa kuwa bandari hiyo haikuwa mahali pazuri pa kukaa wakati wa baridi, wengi walipendelea kuendelea na safari, ikiwezekana mpaka Foinike. Foinike ni bandari ya Krete inayoelekea kusini-magharibi na kaskazini-magharibi; na huko wangeweza kukaa wakati wa baridi.
12Ngangau naupini bota pararani piri wata ngumu nganana wonti naka kilpawirdi terkala, morla marapujeli ngundrana wonti nakandru wapala, tana Phönixingu kara wokarananto naka kilpawirdi parala, naupini Kretaia bota pararani piri nganai, ja kunankarijendakarani terti ja tidnankarijendakarani terti parai.
13Basi, upepo mzuri wa kusi ulianza kuvuma, nao wakadhani wamefanikiwa lengo lao; hivyo wakang'oa nanga, wakaiendesha meli karibu sana na pwani ya Krete.
13Ngangau watara malti kunaukarindru wokaranani, tanali ngundrana wonti, tanani ngundrani morlalu nganai, ja tanali manakirra pirna dukarana wonti, ja morla karakara Kretawirdi wapana wonti.
14Lakini haukupita muda, upepo mkali uitwao “Upepo wa Kaskazi” ulianza kuvuma kutoka kisiwani.
14Wolja watara wondru tanangu ngakana wonti, nina tanali dikai tidnankaratiriwa terti.
15Upepo uliipiga ile meli, na kwa kuwa hatukuweza kuukabili, tukaiacha ikokotwe na huo upepo.
15Nulu bota ngadadikibanani, ngangau nau ngandandarina wonti watarani tertapaterila, ngaiana nina worani patana wonti ja manuni kurana wonti ngaianana tertabala.
16Kisiwa kimoja kiitwacho Kanda kilitukinga kidogo na ule upepo; na tulipopita kusini mwake tulifaulu, ingawa kwa shida, kuusalimisha ule mtumbwi wa meli.
16Ngaiana watiwati kulnuni, tala nunkani Klauda, matja karakara wokarana, ngaiana ngampu ngandandarina wonti bota waka patala.
17Wale wanamaji waliuvuta mtumbwi ndani, kisha wakaizungushia meli kamba na kuifunga kwa nguvu. Waliogopa kwamba wangeweza kukwama kwenye ufuko wa bahari, pwani ya Libya. Kwa hiyo walishusha matanga na kuiacha meli ikokotwe na upepo.
17Tanali nina matja taralkana, tanali marangokani poto patana wonti, ja bota karana wonti; ja ngangau tana japali pantjina wonti Syrtingu wiriati, tanali wataraia kati ngarilkana wonti, ja jeruja wapana wonti.
18Dhoruba iliendelea kuvuma na kesho yake wakaanza kutupa nje shehena ya meli.
18Ngangau ngaiana watara pirnandru pirna ketjaketjana wonti, tanali ditji kulnuni wapalkani poto worana wonti,
19Siku ya tatu, wakaanza pia kutupa majini vifaa vya meli kwa mikono yao wenyewe.
19Ja ditji parkulani ngaiana muntali marali botala poto worana wonti.
20Kwa muda wa siku nyingi hatukuweza kuona jua wala nyota; dhoruba iliendelea kuvuma sana, hata matumaini yote ya kuokoka yakatuishia.
20Ngangau ditji marapuni wata ditji pirna ja wata ditji waka mintjina wonti, ja wata watara wakali ngaianana jupana wonti, jeruja ngaiana kulkani ngaianani tintaterina wonti.
21Baada ya kukaa muda mrefu bila kula chakula, Paulo alisimama kati yao, akasema, “Waheshimiwa, ingalikuwa afadhali kama mngalinisikiliza na kuacha kusafiri kutoka Krete. Kama mngalifanya hivyo tungaliiepuka shida hii na hasara hizi zote.
21Ngaiana matja miljaru wirdi wata tajina, Paulus tanangu terti terkakana wonti ja jatana wonti: „Materi worajai! jura ngana ngaranani ja wata Kretandru wapanani, ngaiana jenia ketjaketjana ja tintana wata ngamalkanani.
22Lakini sasa ninawaombeni muwe na moyo; hakuna hata mmoja wenu atakayepoteza maisha yake; meli tu ndiyo itakayopotea.
22Ja karari ngato jurana kurukurubai, jura burka ngururinanto, ngangau wata kulnujeli jurangundru tepi tintala nganai, a‐ai, windri bota.
23Kwa maana jana usiku malaika wa yule Mungu ambaye mimi ni wake na ambaye mimi ninamwabudu alinitokea,
23Ngangau nunkangupini tinkani Godaia angela kulno ngakangu terkana warai, nunkangu ngani nganai, ja nunkangu ngani mili ngamai;
24akaniambia: Paulo usiogope! Ni lazima utasimama mbele ya Kaisari; naye Mungu, kwa wema wake, amekufadhili kwa kuwaokoa wote wanaosafiri nawe wasiangamie.
24Nau jatana wonti: «Wata japali nganau, Paulujai! mitaia kaparani jidni terkananto; ja mai, Godali jinkangu pratjana jinkina warai, tanaia jinkangu jela palkai.»
25Hivyo, waheshimiwa, jipeni moyo! Maana ninamwamini Mungu kwamba itakuwa sawa kama nilivyoambiwa.
25Jendrangundruja burka ngururianau, materi worajai! ngato Godangu morlalu ngundrai, jenia jeruka pantjila nganai, worderu nau ngakangu jatana warai.
26Lakini ni lazima tutatupwa ufukoni mwa kisiwa fulani.”
26Watiwati kulnuni ngaiana palantraterinanto.“
27Usiku wa siku ya kumi na nne, tulikuwa tunakokotwa huku na huku katika bahari ya Adria. Karibu na usiku wa manane wanamaji walijihisi kuwa karibu na nchi kavu.
27Tinka marapratjana ja mandru mandru matja wokaranani, ngaiana Adria panto pirnani tjautjau wirarinani, botaia kanali tinka tertini ngundrana wonti mita karakarariai.
28Hivyo walitafuta kina cha bahari kwa kuteremsha kamba iliyokuwa imefungiwa kitu kizito, wakapata kina cha mita arobaini. Baadaye wakapima tena wakapata mita thelathini.
28Ja tanali ngarilkani marda matja worana, tanali tindipitiwirdi marapratjana pota mandru mankamankana wonti; tanali ngalje morla wapanani, ja nakaldra woranani, tanali tindipitiwirdi marapratjana ja mara wora mankamankana wonti.
29Kwa sababu ya kuogopa kukwama kwenye miamba, waliteremsha nanga nne nyuma ya meli; wakaomba kuche upesi.
29Ja ngangau tana japali pantjina wonti marda taldrani dakateriati, tanali bota pitindru manakirra pirna mandru ja mandru worana wonti, ja ngantjana wonti nguramarananto.
30Wanamaji walitaka kutoroka, na walikwisha kuteremsha ule mtumbwi majini, wakijisingizia kwamba wanakwenda kuteremsha nanga upande wa mbele wa meli.
30Botaia kanali wontinani botandru puntila, ja bota waka ngarilkanani ja jedibanani, tanali botaia mudlandru manakirra worananto,
31Lakini Paulo alimwambia yule ofisa wa jeshi na askari wake, “Kama wanamaji hawa hawabaki ndani ya meli, hamtaokoka.”
31Jendranguta Paulus juljaia kaparani ja juljaia wolarani jatana wonti: „Tanapini wata botani ngamanani, jura ngandandarinani kulkani ngamala.“
32Hapo wale askari walizikata kamba zilizokuwa zimeshikilia ule mtumbwi, wakauacha uchukuliwe na maji.
32Ngadani julja wolarali botala jinka wirri wokaribana wonti, nau purina ngarinanto.
33Karibu na alfajiri, Paulo aliwahimiza wote wale chakula: “Kwa siku kumi na nne sasa mmekuwa katika mashaka na bila kula; hamjala kitu chochote.
33Nguramarananilu Paululu pratjana kurukurubana wonti tanali buka tajinanto, ja nau jatana wonti: „Karari ditji marapratjana ja mandru mandrula nganai, jura matja kalkai ja milja ngamai, ja panila tajina warai.
34Basi, ninawasihi mle chakula kwa maana mnakihitaji ili mweze kuendelea kuishi. Maana hata unywele mmoja wa vichwa vyenu hautapotea.”
34Jendrangundruja ngato jurana kurukurubai buka manila, ngangau jenia jurani kulkani nganai; ngangau wata kulnujeli jurangundru para kulno mangatandrandru tintala nganai.“
35Baada ya kusema hivyo, Paulo alichukua mkate, akamshukuru Mungu mbele yao wote, akaumega, akaanza kula.
35Nau jenia matja jatana, nulu buka patana wonti, ja Goda jurakokana wonti tanangu mudla pratjanani, ja nulu nina wokaribana wonti ja wonina wonti tajila.
36Hapo wote wakapata moyo, nao pia wakala chakula.
36Tana pratjana burka ngururina wonti ja bakana buka tajina wonti.
37Jumla tulikuwa watu mia mbili na sabini na sita katika meli.
37Ngaiana pratjana botani mungara 276 nganana wonti.
38Baada ya kila mmoja kula chakula cha kutosha, walipunguza uzito wa meli kwa kutupa nafaka baharini.
38Tana bukali matja jerturina, tanali bota morla ngaua ngankana wonti, ja buka tandra ngapani worana wonti.
39Kulipokucha, wanamaji hawakuweza kuitambua nchi ile, ila waliona ghuba moja yenye ufuko; wakaamua kutia nanga huko kama ikiwezekana.
39Matja nguramaranani, tanali nina mita wata ngujamana wonti: ja tanali kaiari najina wonti dirkala putanto, nunkangu tanali ngundrana wonti bota tertapala, tana ngurunguru ngananani.
40Hivyo walikata nanga na kuziacha baharini, na wakati huohuo wakazifungua kamba zilizokuwa zimeufunga usukani, kisha wakatweka tanga moja mbele kushika upepo, wakaelekea ufukoni.
40Ja tanali manakirra pirna matja dukarana, tanali tanana ngapani worana ngarina wonti, ja tanali tertapani pitaia workamantraterinani walto ngankana wonti; ja tanali botaia kati pirna pirakana wonti wataraia, ja nina dirkalankari taralkana wonti.
41Lakini walifika mahali ambapo mikondo miwili ya bahari hukutana, na meli ikakwama. Sehemu ya mbele ilikuwa imezama mchangani bila kutikisika. Sehemu ya nyuma ya meli ilianza kuvunjika vipandevipande kwa mapigo ya nguvu ya mawimbi.
41Tana piri kulnuni wokarana wonti, woderi banki wulangu ngapa parana wonti, ja tanali nina bota palandraterina ngankana wonti; ja botaia mudla nguru parana wonti wata tiringana, ja botaia piti palandraterina wonti mandikilaia ngurulali.
42Askari walitaka kuwaua wafungwa wote kwa kuogopa kwamba wangeogelea hadi pwani na kutoroka.
42Julja wolarali warawarapana wonti kanjangarila nari ngankala, kulno tarakaiati ja puntiati.
43Lakini kwa vile yule ofisajeshi alitaka kumwokoa Paulo, aliwazuia wasifanye hivyo. Aliamuru wale waliojua kuogelea waruke kutoka melini na kuogelea hadi pwani,
43Juljaia kapara, nau jertapaterina wonti Paulus tepi ngamalkala, ngundrani tanani ngandrawalkana wonti ja jirijiribana wonti, tananapini kiri ngananani tarakala, ngopera ngapani ngarinanto ja mitaia tarakananto,
44na wengine wafuate wakijishikilia kwenye mbao au kwenye vipande vya meli iliyovunjika. Ndivyo sisi sote tulivyofika salama pwani.
44Ja palpa pita maruni palpa bota buruni. Ja jeruja pantjina wonti, pratjana mitani tepi wokarana wonti.
Tip: use the ← and → keys to turn chapters.