ⲚⲒⲔⲞⲢⲒⲚⲐⲒⲞⲤ Ⲁ ̅ 1
Coptic New TestamentTranslation
Coptic New Testament
Clementine Vulgate, 1598
1ⲡⲁⲩⲗⲟⲥ ⳿ⲡⲁⲡⲟⲥⲧⲟⲗⲟⲥ ⲉⲧⲑⲁϩⲉⲙ ⳿ⲛⲧⲉ Ⲓⲏ̅ⲥ̅ Ⲡⲭ̅ⲥ̅ ⳿ⲉⲃⲟⲗ ϩⲓⲧⲉⲛ ⳿ⲫⲟⲩⲱϣ ⳿ⲙⲫϯ ⲛⲉⲙ ⲥⲱⲥⲑⲉⲛⲏⲥ ⲡⲓⲥⲟⲛ.
1Paulus vocatus Apostolus Jesu Christi per voluntatem Dei, et Sosthenes frater,
2⳿ⲛϯⲉⲕ⳿ⲕⲗⲏⲥⲓ⳿ⲁ ⳿ⲛⲧⲉ ⲫϯ ⲑⲏⲉⲧϣⲟⲡ ϧⲉⲛ ⲕⲟⲣⲓⲛⲑⲟⲥ ⲛⲏⲉⲧⲁⲩⲧⲟⲩⲃⲱⲟⲩ ϧⲉⲛ Ⲡⲭ̅ⲥ̅ Ⲓⲏ̅ⲥ̅ ⲛⲏⲉⲧⲑⲁϩⲉⲙ ⲉⲑⲟⲩⲁⲃ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲟⲛ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲉⲑⲙⲟⲩϯ ⳿ⲉ⳿ⲫⲣⲁⲛ ⳿ⲙⲡⲉⲛ⳪ Ⲓⲏ̅ⲥ̅ Ⲡⲭ̅ⲥ̅ ϧⲉⲛ ⲙⲁⲓ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⳿ⲛⲧⲱⲟⲩ ⲛⲉⲙ ⳿ⲛⲧⲁⲛ.
2ecclesiæ Dei, quæ est Corinthi, sanctificatis in Christo Jesu, vocatis sanctis, cum omnibus qui invocant nomen Domini nostri Jesu Christi, in omni loco ipsorum et nostro.
3⳿ⲡ⳿ϩⲙⲟⲧ ⲛⲱⲧⲉⲛ ⲛⲉⲙ ⳿ⲧϩⲓⲣⲏⲛⲏ ⳿ⲉⲃⲟⲗ ϩⲓⲧⲉⲛ ⲫϯ ⲡⲉⲛⲓⲱⲧ ⲛⲉⲙ ⲡⲉⲛ⳪ Ⲓⲏ̅ⲥ̅ Ⲡⲭ̅ⲥ̅.
3Gratia vobis, et pax a Deo Patre nostro, et Domino Jesu Christo.
4ϯϣⲉⲡ⳿ϩⲙⲟⲧ ⳿ⲛⲧⲉⲛ ⲡⲁⲛⲟⲩϯ ⳿ⲛⲥⲏⲟⲩ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⳿ⲉ⳿ϩⲣⲏⲓ ⳿ⲉϫⲉⲛ ⲑⲏⲛⲟⲩ ⳿ⲉϫⲉⲛ ⲡⲓ⳿ϩⲙⲟⲧ ⳿ⲛⲧⲉ ⲫϯ ⲉⲧⲁⲩⲧⲏⲓϥ ⲛⲱⲧⲉⲛ ϧⲉⲛ Ⲡⲭ̅ⲥ̅ Ⲓⲏ̅ⲥ̅.
4Gratias ago Deo meo semper pro vobis in gratia Dei, quæ data est vobis in Christo Jesu:
5ϫⲉ ϧⲉⲛ ϩⲱⲃ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲁⲧⲉⲧⲉⲛⲉⲣⲣⲁⲙⲁ⳿ⲟ ⳿ⲛ⳿ϧⲣⲏⲓ ⳿ⲛϧⲏⲧϥ ϧⲉⲛ ⲥⲁϫⲓ ⲛⲓⲃⲉⲛ ⲛⲉⲙ ⳿ⲉⲙⲓ ⲛⲓⲃⲉⲛ.
5quod in omnibus divites facti estis in illo, in omni verbo, et in omni scientia.
6ⲕⲁⲧⲁ ⳿ⲫⲣⲏϯ ⲉⲧⲁ ϯⲙⲉⲧⲙⲉⲑⲣⲉ ⳿ⲛⲧⲉ Ⲡⲭ̅ⲥ̅ ⲧⲁϫⲣⲟ ϧⲉⲛ ⲑⲏⲛⲟⲩ.
6Sicut testimonium Christi confirmatum est in vobis:
7ϩⲱⲥⲧⲉ ⳿ⲛⲧⲉⲧⲉⲛϣⲱⲡⲓ ⳿ⲛⲧⲉⲧⲉⲛϣⲁⲧ ⲁⲛ ϧⲉⲛ ⳿ϩⲗⲓ ⳿ⲛ⳿ϩⲙⲟⲧ ⲉⲣⲉⲧⲉⲛϫⲟⲩϣⲧ ⳿ⲉⲃⲟⲗ ϧⲁ⳿ⲧϩⲏ ⳿ⲙⲡⲓϭⲱⲣⲡ ⳿ⲉⲃⲟⲗ ⳿ⲛⲧⲉ ⲡⲉⲛ⳪ Ⲓⲏ̅ⲥ̅ Ⲡⲭ̅ⲥ̅.
7ita ut nihil vobis desit in ulla gratia, exspectantibus revelationem Domini nostri Jesu Christi,
8ⲫⲁⲓ ⲉⲧⲉ ⲉϥ⳿ⲉⲧⲁϫⲣⲉ ⲑⲏⲛⲟⲩ ϣⲁ ⳿ⲉⲃⲟⲗ ⳿ⲛⲁⲧⲁⲣⲓⲕⲓ ϧⲉⲛ ⳿ⲡ⳿ⲉϩⲟⲟⲩ ⳿ⲙⲡⲉⲛ⳪ Ⲓⲏ̅ⲥ̅ Ⲡⲭ̅ⲥ̅.
8qui et confirmabit vos usque in finem sine crimine, in die adventus Domini nostri Jesu Christi.
9⳿ϥⲉⲛϩⲟⲧ ⳿ⲛϫⲉ ⲫϯ ⲫⲏⲉⲧⲁϥⲑⲁϩⲉⲙ ⲑⲏⲛⲟⲩ ⳿ⲉϧⲟⲩⲛ ⳿ⲉϯⲙⲉⲧ⳿ϣⲫⲏⲣ ⳿ⲛⲧⲉ ⲡⲉϥϣⲏⲣⲓ Ⲓⲏ̅ⲥ̅ Ⲡⲭ̅ⲥ̅ ⲡⲉⲛ⳪.
9Fidelis Deus: per quem vocati estis in societatem filii ejus Jesu Christi Domini nostri.
10ϯϯϩⲟ ⲇⲉ ⳿ⲉⲣⲱⲧⲉⲛ ⲛⲁⲥⲛⲏⲟⲩ ⳿ⲉⲃⲟⲗ ϩⲓⲧⲉⲛ ⳿ⲫⲣⲁⲛ ⳿ⲙⲡⲉⲛ⳪ Ⲓⲏ̅ⲥ̅ Ⲡⲭ̅ⲥ̅ ϩⲓⲛⲁ ⲟⲩⲥⲁϫⲓ ⳿ⲛⲟⲩⲱⲧ ⲉⲣⲉⲧⲉⲛϫⲱ ⳿ⲙⲙⲟϥ ⲧⲏⲣⲟⲩ ⲟⲩⲟϩ ⳿ⲛⲧⲉ⳿ϣⲧⲉⲙ ϩⲁⲛⲫⲱⲣϫ ϣⲱⲡⲓ ϧⲉⲛ ⲑⲏⲛⲟⲩ ⳿ⲛⲧⲉⲧⲉⲛϣⲱⲡⲓ ⲇⲉ ⲉⲣⲉⲧⲉⲛⲥⲉⲃⲧⲱⲧ ϧⲉⲛ ⲟⲩϩⲏⲧ ⳿ⲛⲟⲩⲱⲧ ⲛⲉⲙ ⲟⲩ⳿ⲅⲛⲱⲙⲏ ⳿ⲛⲟⲩⲱⲧ.
10Obsecro autem vos fratres per nomen Domini nostri Jesu Christi: ut idipsum dicatis omnes, et non sint in vobis schismata: sitis autem perfecti in eodem sensu, et in eadem sententia.
11ⲁⲩⲧⲁⲙⲟⲓ ⲅⲁⲣ ⲉⲑⲃⲉ ⲑⲏⲛⲟⲩ ⲛⲁ⳿ⲥⲛⲏⲟⲩ ⳿ⲉⲃⲟⲗ ϩⲓⲧⲉⲛ ⲛⲁ⳿ⲭⲗⲟⲏⲥ ϫⲉ ⲟⲩⲟⲛ ϩⲁⲛ⳿ϣϭⲛⲏⲛ ϣⲟⲡ ϧⲉⲛ ⲑⲏⲛⲟⲩ.
11Significatum est enim mihi de vobis fratres mei ab iis, qui sunt Chloës, quia contentiones sunt inter vos.
12ⲫⲁⲓ ⲇⲉ ϯϫⲱ ⳿ⲙⲙⲟϥ ϫⲉ ⲡⲓⲟⲩⲁⲓ ⲡⲓⲟⲩⲁⲓ ⳿ⲙⲙⲱⲧⲉⲛ ⲉϥϫⲱ ⳿ⲙⲙⲟⲥ ϫⲉ ⳿ⲁⲛⲟⲕ ⲙⲉⲛ ⳿ⲁⲛⲟⲕ ⲫⲁ ⲡⲁⲩⲗⲟⲥ ⳿ⲁⲛⲟⲕ ⲇⲉ ⳿ⲁⲛⲟⲕ ⲫⲁ ⲁⲡⲟⲗⲗⲱ ⳿ⲁⲛⲟⲕ ⲇⲉ ⳿ⲁⲛⲟⲕ ⲫⲁ ⲕⲏⲫⲁ ⳿ⲁⲛⲟⲕ ⲇⲉ ⳿ⲁⲛⲟⲕ ⲫⲁ Ⲡⲭ̅ⲥ̅.
12Hoc autem dico, quod unusquisque vestrum dicit: Ego quidem sum Pauli: ego autem Apollo: ego vero Cephæ: ego autem Christi.
13ⲁⲩⲫⲉϣ Ⲡⲭ̅ⲥ̅ ⲙⲏ ⲡⲁⲩⲗⲟⲥ ⲁⲩⲁϣϥ ⳿ⲉϫⲉⲛ ⲑⲏⲛⲟⲩ ⲓⲉ ⲁⲛ ⲁⲣⲉⲧⲉⲛϭⲓⲱⲙⲥ ⳿ⲉ⳿ⲫⲣⲁⲛ ⳿ⲙⲡⲁⲩⲗⲟⲥ.
13Divisus est Christus? numquid Paulus crucifixus est pro vobis? aut in nomine Pauli baptizati estis?
14ϯϣⲉⲡ⳿ϩⲙⲟⲧ ⳿ⲛⲧⲉⲛ ⲡⲁⲛⲟⲩϯ ϫⲉ ⳿ⲙⲡⲓϯⲱⲙⲥ ⳿ⲛ⳿ϩⲗⲓ ⳿ⲙⲙⲱⲧⲉⲛ ⳿ⲉⲃⲏⲗ ⳿ⲉ⳿ⲕⲣⲓⲥⲡⲟⲥ ⲛⲉⲙ ⲅⲁⲓⲟⲥ.
14Gratias ago Deo, quod neminem vestrum baptizavi, nisi Crispum et Caium:
15ϩⲓⲛⲁ ⳿ⲛⲧⲉ⳿ϣⲧⲉⲙ ⲟⲩⲁⲓ ϫⲟⲥ ϫⲉ ⲁⲣⲉⲧⲉⲛ ϭ- ⲓⲱⲙⲥ ⳿ⲉⲡⲁⲣⲁⲛ.
15ne quis dicat quod in nomine meo baptizati estis.
16ⲁⲓϯⲱⲙⲥ ⲇⲉ ⳿ⲙⲡⲓⲕⲉⲏⲓ ⳿ⲛ⳿ⲥⲧⲉⲫⲁⲛⲁ ⲗⲟⲓⲡⲟⲛ ⳿ⲛϯ⳿ⲉⲙⲓ ⲁⲛ ϫⲉ ⲁⲛ ⲁⲓϯⲱⲙⲥ ⳿ⲛⲕⲉⲟⲩⲁⲓ..
16Baptizavi autem et Stephanæ domum: ceterum nescio si quem alium baptizaverim.
17ⲛⲉⲧⲁϥⲧⲁⲟⲩⲟⲓ ⲅⲁⲣ ⲁⲛ ⳿ⲛϫⲉ Ⲡⲭ̅ⲥ̅ ⳿ⲉϯⲱⲙⲥ ⲁⲗⲗⲁ ⳿ⲉϩⲓϣⲉⲛⲛⲟⲩϥⲓ ϧⲉⲛ ⲟⲩ⳿ⲥⲃⲱ ⳿ⲛⲥⲁϫⲓ ⲁⲛ ϩⲓⲛⲁ ⳿ⲛⲧⲉϥ⳿ϣⲧⲉⲙϣⲱⲡⲓ ⲉϥϣⲟⲩⲓⲧ ⳿ⲛϫⲉ ⲡⲓ⳧ ⳿ⲛⲧⲉ Ⲡⲭ̅ⲥ̅.
17Non enim misit me Christus baptizare, sed evangelizare: non in sapientia verbi, ut non evacuetur crux Christi.
18ⲡⲓⲥⲁϫⲓ ⲅⲁⲣ ⳿ⲛⲧⲉ ⲡⲓ⳧ ⳿ⲛⲧⲉⲛ ⲛⲏ ⲙⲉⲛ ⲉⲑⲛⲁⲧⲁⲕⲟ ⲟⲩⲙⲉⲧⲥⲟϫ ⲡⲉ ⲛⲁⲛ ⲇⲉ ⳿ⲁⲛⲟⲛ ϧⲁ ⲛⲏⲉⲑⲛⲁⲛⲟϩⲉⲙ ⲟⲩϫⲟⲙ ⳿ⲛⲧⲉ ⲫϯ ⲡⲉ.
18Verbum enim crucis pereuntibus quidem stultitia est: iis autem qui salvi fiunt, id est nobis, Dei virtus est.
19⳿ⲥ⳿ⲥϧⲏⲟⲩⲧ ⲅⲁⲣ ϫⲉ ϯⲛⲁⲧⲁⲕⲟ ⳿ⲛ⳿ⲧⲥⲟⲫⲓ⳿ⲁ ⳿ⲛⲧⲉ ⲛⲓⲥⲁⲃⲉⲩ ⲟⲩⲟϩ ⳿ⲡ⳿ⲉⲙⲓ ⳿ⲛⲧⲉ ⲛⲓⲕⲁⲧϩⲏⲧ ϯⲛⲁϣⲟϣϥ.
19Scriptum est enim: Perdam sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobabo.
20ⲁϥⲑⲱⲛ ⲟⲩⲥⲁⲃⲉ ⲁϥⲑⲱⲛ ⲟⲩⲥⲁϧ ⲁϥⲑⲱⲛ ⲟⲩⲣⲉϥϧⲟⲧϧⲉⲧ ⳿ⲛⲧⲉ ⲡⲁⲓⲉⲛⲉϩ ⲙⲏ ⳿ⲙⲡⲉ ⲫϯ ⲉⲣ ⳿ⲧⲥⲟⲫⲓ⳿ⲁ ⲛ̇ⲧⲉ ⲡⲁⲓ ⲕⲟⲥⲙⲟⲥ ⳿ⲛⲥⲟϫ..
20Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor hujus sæculi? Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi?
21⳿ⲉⲡⲓⲇⲏ ⲅⲁⲣ ϧⲉⲛ ϯⲥⲟⲫⲓ⳿ⲁ ⳿ⲛⲧⲉ ⲫϯ ⳿ⲙⲡⲉ ⲡⲓⲕⲟⲥⲙⲟⲥ ⲥⲟⲩⲉⲛ ⲫϯ ⳿ⲉⲃⲟⲗ ϩⲓⲧⲉⲛ ϯⲥⲟⲫⲓ⳿ⲁ ⲁϥϯⲙⲁϯ ⳿ⲛϫⲉ ⲫϯ ⳿ⲉⲃⲟⲗ ϩⲓⲧⲉⲛ ϯⲙⲉⲧⲥⲟϫ ⳿ⲛⲧⲉ ⲡⲓϩⲓⲱⲓϣ ⳿ⲉⲛⲟϩⲉⲙ ⳿ⲛⲛⲏⲉⲑⲛⲁϩϯ..
21Nam quia in Dei sapientia non cognovit mundus per sapientiam Deum: placuit Deo per stultitiam prædicationis salvos facere credentes.
22ⲉⲡⲓⲇⲏ ⲛⲓⲕⲉⲓⲟⲩⲇⲁⲓ ⲥⲉⲉⲣⲉⲧⲓⲛ ⳿ⲛϩⲁⲛⲙⲏⲓⲛⲓ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲓⲟⲩⲉⲓⲛⲓⲛ ⲥⲉⲕⲱϯ ⳿ⲛⲥⲁ ⲟⲩⲥⲟⲫⲓ⳿ⲁ..
22Quoniam et Judæi signa petunt, et Græci sapientiam quærunt:
23⳿ⲁⲛⲟⲛ ⲇⲉ ⲧⲉⲛϩⲓⲱⲓϣ ⳿ⲙⲠⲭ̅ⲥ̅ ⳿ⲉⲁⲩⲁϣϥ ⲛⲓⲓⲟⲩⲇⲁⲓ ⲙⲉⲛ ⲟⲩ⳿ⲥⲕⲁⲛⲇⲁⲗⲟⲛ ⲛⲱⲟⲩ ⲡⲉ ⲛⲓⲉⲑⲛⲟⲥ ⲇⲉ ⲟⲩⲙⲉⲧⲥⲟϫ ⲡⲉ..
23nos autem prædicamus Christum crucifixum: Judæis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam,
24ⲛⲁⲛ ⲇⲉ ⳿ⲁⲛⲟⲛ ϧⲁ ⲛⲏⲉⲑⲛⲁⲛⲟϩⲉⲙ ⲛⲓⲓⲟⲩⲇⲁⲓ ⲛⲉⲙ ⲛⲓⲟⲩⲉⲓⲛⲓⲛ Ⲡⲭ̅ⲥ̅ ⲟⲩϫⲟⲙ ⳿ⲛⲧⲉ ⲫϯ ⲡⲉ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲥⲟⲫⲓ⳿ⲁ ⳿ⲛⲧⲉ ⲫϯ..
24ipsis autem vocatis Judæis, atque Græcis Christum Dei virtutem, et Dei sapientia:
25ϫⲉ ϯⲙⲉⲧⲥⲟϫ ⳿ⲛⲧⲉ ⲫϯ ⳿ⲥⲟⲓ ⳿ⲛⲥⲁⲃⲉ ⳿ⲉϩⲟⲧⲉ ⲛⲓⲣⲱⲙⲓ ⲟⲩⲟϩ ϯⲙⲉⲧⲁⲥⲑⲏⲛⲏⲥ ⳿ⲛⲧⲉ ⲫϯ ⳿ⲥⲟⲓ ⳿ⲛϫⲱⲣⲓ ⲉϩⲟⲧⲉ ⲛⲓⲣⲱⲙⲓ..
25quia quod stultum est Dei, sapientius est hominibus: et quod infirmum est Dei, fortius est hominibus.
26⳿ⲁⲛⲁⲩ ⲅⲁⲣ ⳿ⲉⲡⲉⲧⲉⲛⲑⲱϩⲉⲙ ⲛⲁ⳿ⲥⲛⲏⲟⲩ ϫⲉ ⳿ⲙⲙⲟⲛ ⲟⲩⲙⲏϣ ⳿ⲛⲥⲁⲃⲉ ⲕⲁⲧⲁ ⲥⲁⲣⲝ ⳿ⲙⲙⲟⲛ ⲟⲩⲙⲏϣ ⳿ⲛϫⲱⲣⲓ ⳿ⲙⲙⲟⲛ ⲟⲩⲙⲏϣ ⳿ⲛⲉⲩⲅⲉⲛⲏⲥ..
26Videte enim vocationem vestram, fratres, quia non multi sapientes secundum carnem, non multi potentes, non multi nobiles:
27ⲁⲗⲗⲁ ⲛⲓⲥⲟϫ ⳿ⲛⲧⲉ ⲡⲓⲕⲟⲥⲙⲟⲥ ⲁϥⲥⲟⲧⲡⲟⲩ ⳿ⲛϫⲉ ⲫϯ ϩⲓⲛⲁ ⳿ⲛⲧⲉϥϯϣⲓⲡⲓ ⳿ⲛⲛⲓⲥⲁⲃⲉⲩ ⲟⲩⲟϩ ⲛⲓⲙⲉⲧϫⲱⲃ ⳿ⲛⲧⲉ ⲡⲓⲕⲟⲥⲙⲟⲥ ⲁϥⲥⲟⲧⲡⲟⲩ ⳿ⲛϫⲉ ⲫϯ ϩⲓⲛⲁ ⳿ⲛⲧⲉϥϯϣⲓⲡⲓ ⳿ⲛⲛⲓϫⲱⲣⲓ..
27sed quæ stulta sunt mundi elegit Deus, ut confundat sapientes: et infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia:
28ⲟⲩⲟϩ ⲛⲓⲙⲉⲧⲁⲅⲉⲛⲏⲥ ⳿ⲛⲧⲉ ⲡⲓⲕⲟⲥⲙⲟⲥ ⲛⲉⲙ ⲛⲏ ⲉⲧϣⲟϣϥ ⲁϥⲥⲟⲧⲡⲟⲩ ⳿ⲛϫⲉ ⲫϯ ⲛⲉⲙ ⲛⲏ ⲉⲧⲉ⳿ⲛⲥⲉϣⲟⲡ ⲁⲛ ϩⲓⲛⲁ ⳿ⲛⲧⲉϥⲕⲱⲣϥ ⳿ⲛⲛⲏⲉⲧϣⲟⲡ..
28et ignobilia mundi, et contemptibilia elegit Deus, et ea quæ non sunt, ut ea quæ sunt destrueret:
29ϩⲟⲡⲱⲥ ⳿ⲛⲧⲉ⳿ϣⲧⲉⲙ ⲥⲁⲣⲝ ⲛⲓⲃⲉⲛ ϣⲟⲩϣⲟⲩ ⳿ⲙⲙⲱⲟⲩ ⳿ⲙⲡⲉ⳿ⲙⲑⲟ ⳿ⲙⲫϯ..
29ut non glorietur omnis caro in conspectu ejus.
30⳿ⲛⲑⲱⲧⲉⲛ ⳿ⲉⲃⲟⲗ ⲇⲉ ⳿ⲙⲙⲟϥ ϩⲱⲧⲉⲛ ϧⲉⲛ Ⲡⲭ̅ⲥ̅ Ⲓⲏ̅ⲥ̅ ⲫⲏⲉⲧⲁϥϣⲱⲡⲓ ⲛⲁⲛ ⳿ⲛⲟⲩⲥⲟⲫⲓ⳿ⲁ ⳿ⲉⲃⲟⲗ ϩⲓⲧⲉⲛ ⲫϯ ⲟⲩⲙⲉⲑⲙⲏⲓ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲧⲟⲩⲃⲟ ⲛⲉⲙ ⲟⲩⲥⲱϯ..
30Ex ipso autem vos estis in Christo Jesu, qui factus est nobis sapientia a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio:
31ϩⲓⲛⲁ ⲕⲁⲧⲁ ⳿ⲫⲣⲏϯ ⲉⲧ⳿ⲥϧⲏⲟⲩⲧ ϫⲉ ⲡⲉⲧϣⲟⲩϣⲟⲩ ⳿ⲙⲙⲟϥ ⲙⲁⲣⲉϥϣⲟⲩϣⲟⲩ ⳿ⲙⲙⲟϥ ϧⲉⲛ Ⲡ⳪.
31ut quemadmodum scriptum est: Qui gloriatur, in Domino glorietur.
Tip: use the ← and → keys to turn chapters.