ⲔⲞⲖⲀⲤⲤⲒⲀⲤ 1
Coptic New Testament (Bohairic)Translation
Coptic New Testament (Bohairic)
Synodal Translation (Синодальный перевод)
1ⲠⲀⲨⲖⲞⲤ ⲠⲀⲠⲞⲤⲦⲞⲖⲞⲤ ⲚⲦⲈⲠⲬⲢⲒⲤⲦⲞⲤ ⲒⲎⲤⲞⲨⲤ ⲈⲂⲞⲖ ϨⲒⲦⲈⲚ ⲠⲈⲦⲈϨⲚⲀϤ ⲘⲪⲚⲞⲨϮ ⲚⲈⲘ ⲦⲒⲘⲞⲐⲈⲞⲤ ⲠⲒⲤⲞⲚ.
1Павел, волею Божиею Апостол Иисуса Христа, и Тимофей брат
2ⲚⲚⲒⲀⲄⲒⲞⲤ ⲈⲦϦⲈⲚ ⲔⲞⲖⲀⲤⲤⲀⲒⲤ ⲞⲨⲞϨ ⲘⲠⲒⲤⲦⲞⲤ ⲚⲤⲚⲎⲞⲨ ⲈⲦϦⲈⲚ ⲠⲬⲢⲒⲤⲦⲞⲤ ⲒⲎⲤⲞⲨⲤ ⲠϨⲘⲞⲦ ⲚⲰⲦⲈⲚ ⲚⲈⲘ ⲦϨⲒⲢⲎⲚⲎ ⲈⲂⲞⲖ ϨⲒⲦⲈⲚ ⲪⲚⲞⲨϮ ⲠⲈⲚⲒⲰⲦ ⲚⲈⲘ ⲠⲈⲚϬⲞⲒⲤ ⲒⲎⲤⲞⲨⲤ ⲠⲬⲢⲒⲤⲦⲞⲤ.
2находящимся в Колоссах святым и верным братиям во Христе Иисусе:
3ⲦⲈⲚϢⲈⲠϨⲘⲞⲦ ⲚⲦⲈⲚ ⲪⲚⲞⲨϮ ⲪⲒⲰⲦ ⲘⲠⲈⲚϬ ⲤⲒⲎⲤⲞⲨⲤ ⲠⲬⲢⲒⲤⲦⲞⲤ ⲚⲤⲎⲞⲨ ⲚⲒⲂⲈⲚ ⲈϪⲈⲚ ⲐⲎⲚⲞⲨ ⲈⲚⲦⲰⲂϨ
3благодать вам и мир от Бога Отца нашего и Господа Иисуса Христа. Благодарим Бога и Отца Господа нашего Иисуса Христа, всегда молясь о вас,
4ⲈⲀⲚⲤⲰⲦⲈⲘ ⲈⲠⲈⲦⲈⲚⲚⲀϨϮ ⲈⲦϦⲈⲚ ⲠϬⲞⲒⲤ ⲒⲎⲤⲞⲨⲤ ⲚⲈⲘ ϮⲀⲄⲀⲠⲎ ⲈⲦϦⲈⲚ ⲐⲎⲚⲞⲨ ⲈⲚⲒⲀⲄⲒⲞⲤ ⲦⲎⲢⲞⲨ.
4услышав о вере вашей во Христа Иисуса и о любви ко всем святым,
5ⲈⲐⲂⲈ ϮϨⲈⲖⲠⲒⲤ ⲈⲦⲬⲎ ϦⲀϪⲰⲦⲈⲚ ϦⲈⲚⲚⲒⲪⲎⲞⲨⲒ ⲐⲎ ⲈⲦⲀⲢⲈⲦⲈⲚⲈⲢϢⲞⲢⲠ ⲚⲤⲞⲐⲘⲈⲤ ϦⲈⲚⲠⲤⲀϪⲒ ⲚⲦⲈϮⲘⲈⲐⲘⲎⲒ ⲚⲦⲈⲠⲒⲈⲨⲀⲄⲄⲈⲖⲒⲞⲚ.
5в надежде на уготованное вам на небесах, о чем вы прежде слышали в истинном слове благовествования,
6ⲪⲀⲒ ⲈⲦϢⲞⲠ ϦⲈⲚⲐⲎⲚⲞⲨ ⲔⲀⲦⲀ ⲪⲢⲎϮ ⲞⲚ ⲈⲦⲈϤϢⲞⲠ ϦⲈⲚⲠⲒⲔⲞⲤⲘⲞⲤ ⲦⲎⲢϤ ⲈϤϮⲞⲨⲦⲀϨ ⲞⲨⲞϨ ⲈϤⲀⲒⲀⲒ ⲔⲀⲦⲀ ⲪⲢⲎϮ ⲞⲚ ϦⲈⲚⲐⲎⲚⲞⲨ ⲒⲤϪⲈⲚ ⲠⲒⲈϨⲞⲞⲨ ⲈⲦⲀⲢⲈⲦⲈⲚⲤⲰⲦⲈⲘ ⲞⲨⲞϨ ⲈⲦⲀⲢⲈⲦⲈⲚⲤⲞⲨⲈⲚ ⲠⲒϨⲘⲞⲦ ⲚⲦⲈⲪⲚⲞⲨϮ ϦⲈⲚⲞⲨⲘⲈⲐⲘⲎⲒ.
6которое пребывает у вас, как и во всем мире, и приносит плод, и возрастает, как и между вами, с того дня, как вы услышали и познали благодать Божию в истине,
7ⲔⲀⲦⲀ ⲪⲢⲎϮ ⲈⲦⲀⲢⲈⲦⲈⲚⲈⲘⲒ ⲈⲂⲞⲖ ϨⲒⲦⲈⲚ ⲈⲠⲀⲪⲢⲀ ⲠⲒⲘⲈⲚⲢⲒⲦ ⲚϢⲪⲎⲢ ⲘⲂⲰⲔ ⲚⲦⲀⲚ ⲈⲦⲈ ⲞⲨⲠⲒⲤⲦⲞⲤ ⲠⲈ ⲚⲆⲒⲀⲔⲰⲚ ⲚⲦⲈⲠⲬⲢⲒⲤⲦⲞⲤ ⲈϪⲈⲚ ⲐⲎⲚⲞⲨ.
7как и научились от Епафраса, возлюбленного сотрудника нашего, верного для вас служителя Христова,
8ⲪⲀⲒ ⲈⲦⲀϤⲦⲀⲘⲞⲚ ⲈⲦⲈⲦⲈⲚⲀⲄⲀⲠⲎ ϦⲈⲚⲠⲒⲠⲚⲈⲨⲘⲀ.
8который и известил нас о вашей любви в духе.
9ⲈⲐⲂⲈⲪⲀⲒ ⲀⲚⲞⲚ ϨⲰⲚ ⲒⲤϪⲈⲚ ⲠⲒⲈϨⲞⲞⲨ ⲈⲦⲀⲚⲤⲰⲦⲈⲘ ⲚⲦⲈⲚⲬⲰ ⲚⲦⲞⲦⲈⲚ ⲈⲂⲞⲖ ⲀⲚ ⲈⲚⲦⲰⲂϨ ⲈϪⲈⲚ ⲐⲎⲚⲞⲨ ⲚⲈⲘ ⲈⲚⲈⲢⲈⲦⲒⲚ ϨⲒⲚⲀ ⲚⲦⲈⲦⲈⲚⲘⲞϨ ϦⲈⲚⲠⲤⲞⲨⲈⲚ ⲠⲈⲦⲈϨⲚⲀϤ ϦⲈⲚⲤⲞⲪⲒⲀ ⲚⲒⲂⲈⲚ ⲚⲈⲘ ⲔⲀϮ ⲚⲒⲂⲈⲚ ⲘⲠⲚⲀⲦⲒⲔⲞⲚ.
9Посему и мы с того дня, как о сем услышали, не перестаем молиться о вас и просить, чтобы вы исполнялись познанием воли Его, во всякой премудрости и разумении духовном,
10ⲈⲢⲈⲦⲈⲚⲘⲞϢⲒ ⲈⲢⲈⲦⲈⲚⲘⲠϢⲀ ⲘⲠϬⲞⲒⲤ ϦⲈⲚⲢⲀⲚⲀϤ ⲚⲒⲂⲈⲚ ϦⲈⲚϨⲰⲂ ⲚⲒⲂⲈⲚ ⲈⲐⲚⲀⲚⲈⲨ ⲈⲢⲈⲦⲈⲚⲦⲀⲞⲨⲞ ⲞⲨⲦⲀϨ ⲈⲂⲞⲖ ⲞⲨⲞϨ ⲈⲢⲈⲦⲈⲚⲀⲒⲀⲒ ϦⲈⲚⲠⲒⲈⲘⲒ ⲚⲦⲈⲪⲚⲞⲨϮ.
10чтобы поступали достойно Бога, во всем угождая Ему, принося плод во всяком деле благом и возрастая в познании Бога,
11ⲈⲢⲈⲦⲈⲚϪⲈⲘϪⲞⲘ ϦⲈⲚϪⲞⲘ ⲚⲒⲂⲈⲚ ⲔⲀⲦⲀ ⲠⲀⲘⲀϨⲒ ⲚⲦⲈⲠⲈϤⲰⲞⲨ ϦⲈⲚϨⲨⲠⲞⲘⲞⲚⲎ ⲚⲒⲂⲈⲚ ⲚⲈⲘ ⲞⲨⲘⲈⲦⲢⲈϤⲰⲞⲨ ⲚϨⲎⲦ ϦⲈⲚⲞⲨⲢⲀϢⲒ.
11укрепляясь всякою силою по могуществу славы Его, во всяком терпении и великодушии с радостью,
12ⲈⲢⲈⲦⲈⲚϢⲈⲠϨⲘⲞⲦ ⲚⲦⲈⲚ ⲪⲒⲰⲦ ⲪⲀⲒ ⲈⲦⲀϤⲐⲢⲈⲚⲈⲢⲠⲈⲘⲠϢⲀ ⲚⲒ ⲈϦⲞⲨⲚ ⲈϮⲦⲞⲒ ⲚⲦⲈⲠⲒⲔⲖⲎⲢⲞⲤ ⲚⲦⲈⲚⲒⲀⲄⲒⲞⲤ ϦⲈⲚⲪⲞⲨⲰⲒⲚⲒ.
12благодаря Бога и Отца, призвавшего нас к участию в наследии святых во свете,
13ⲪⲀⲒ ⲈⲦⲀϤⲚⲀϨⲘⲈⲚ ⲈⲂⲞⲖ ϨⲀ ⲠⲈⲢϢⲒϢⲒ ⲚⲦⲈⲠⲔⲀⲔⲒ ⲞⲨⲞϨ ⲀϤⲞⲨⲞⲐⲂⲈⲚ ⲈⲂⲞⲖ ⲈϦⲞⲨⲚ ⲈϮⲘⲈⲦⲞⲨⲢⲞ ⲚⲦⲈⲠϢⲎⲢⲒ ⲚⲦⲈⲦⲈϤⲀⲄⲀⲠⲎ.
13избавившего нас от власти тьмы и введшего в Царство возлюбленного Сына Своего,
14ⲪⲀⲒ ⲈⲦⲀⲚϬⲒ ⲘⲠⲒⲤⲰϮ ⲈⲂⲞⲖ ϨⲒⲦⲞⲦϤ ⲠⲒⲬⲰ ⲈⲂⲞⲖ ⲚⲦⲈⲚⲈⲚⲚⲞⲂⲒ.
14в Котором мы имеем искупление Кровию Его и прощение грехов,
15ⲈⲦⲈ ⲦϨⲒⲔⲰⲚ ⲘⲪⲚⲞⲨϮ ⲠⲈ ⲠⲒⲀⲐⲚⲀⲨ ⲈⲢⲞϤ ⲠⲒϢⲞⲢⲠ ⲘⲘⲒⲤⲒ ⲚⲦⲈⲤⲰⲚⲦ ⲚⲒⲂⲈⲚ.
15Который есть образ Бога невидимого, рожденный прежде всякой твари;
16ϪⲈ ⲚϨⲢⲎⲒ ⲚϦⲎⲦϤ ⲀⲨⲤⲰⲚⲦ ⲚϨⲰⲂ ⲚⲒⲂⲈⲚ ⲚⲎ ⲈⲦϦⲈⲚ ⲚⲒⲪⲎⲞⲨⲒ ⲚⲈⲘ ⲚⲎ ⲈⲦϨⲒϪⲈⲚ ⲠⲔⲀϨⲒ ⲚⲎ ⲈⲦⲞⲨⲚⲀⲨ ⲈⲢⲰⲞⲨ ⲚⲈⲘ ⲚⲎ ⲈⲦⲈⲚⲤⲈⲚⲀⲨ ⲈⲢⲰⲞⲨ ⲀⲚ ⲒⲦⲈ ⲚⲒⲐⲢⲞⲚⲞⲤ ⲒⲦⲈ ⲚⲒⲘⲈⲦϬ ⲤⲒⲦⲈ ⲚⲒⲀⲢⲬⲎ ⲒⲦⲈ ⲚⲒⲈⲜⲞⲨⲤⲒⲀ ϨⲰⲂ ⲚⲒⲂⲈⲚ ⲀⲨϢⲰⲠⲒ ⲈⲂⲞⲖ ϨⲒⲦⲞⲦϤ ⲞⲨⲞϨ ⲀⲨⲤⲞⲚⲦⲞⲨ ⲈⲢⲞϤ.
16ибо Им создано все, что на небесах и что на земле, видимое и невидимое: престолы ли, господства ли, начальства ли, власти ли - все Им и для Него создано;
17ⲞⲨⲞϨ ⲚⲐⲞϤ ⲈⲦϢⲞⲠ ϦⲀϪⲰϤ ⲚⲞⲨⲞⲚ ⲚⲒⲂⲈⲚ ⲞⲨⲞϨ ϨⲰⲂ ⲚⲒⲂⲈⲚ ⲀⲨⲞϨⲒ ⲈⲢⲀⲦⲞⲨ ⲚϦⲢⲎⲒ ⲚϦⲎⲦϤ.
17и Он есть прежде всего, и все Им стоит.
18ⲞⲨⲞϨ ⲚⲐⲞϤ ⲠⲈ ⲦⲀⲪⲈ ⲘⲠⲒⲤⲰⲘⲀ ⲚⲦⲈϮⲈⲔⲔⲖⲎⲤⲒⲀ ⲈⲦⲈ ⲚⲐⲞϤ ⲠⲈ ϮⲀⲢⲬⲎ ⲚϢⲞⲢⲠ ⲘⲘⲒⲤⲒ ⲈⲂⲞⲖ ϦⲈⲚⲚⲎ ⲈⲐⲘⲰⲞⲨⲦ ϨⲒⲚⲀ ⲚⲦⲈϤϢⲰⲠⲒ ⲈϤⲞⲒ ⲚϢⲞⲢⲠ ϦⲈⲚϨⲰⲂ ⲚⲒⲂⲈⲚ.
18И Он есть Глава тела Церкви; Он - начаток, первенец из мертвых, дабы иметь Ему во всем первенство,
19ϪⲈ ⲚϦⲢⲎⲒ ⲚϦⲎⲦϤ ⲀϤϮⲘⲀϮ ⲚϪⲈⲠⲒⲘⲞϨ ⲦⲎⲢϤ ⲈϢⲰⲠⲒ ⲚϦⲎⲦϤ.
19ибо благоугодно было Отцу, чтобы в Нем обитала всякая полнота
20ⲞⲨⲞϨ ⲈⲂⲞⲖ ϨⲒⲦⲞⲦϤ ⲈϨⲰⲦⲠ ⲚϨⲰⲂ ⲚⲒⲂⲈⲚ ⲈⲢⲞϤ ⲈⲀϤⲀⲒⲦⲞⲨ ⲚϨⲒⲢⲎⲚⲎ ⲈⲂⲞⲖ ϨⲒⲦⲈⲚ ⲠⲒⲤⲚⲞϤ ⲚⲦⲈⲠⲈϤⲤⲦⲀⲨⲢⲞⲤ ⲈⲂⲞⲖ ϨⲒⲦⲞⲦϤ ⲒⲦⲈ ⲚⲎ ⲈⲦϨⲒϪⲈⲚ ⲠⲔⲀϨⲒ ⲒⲦⲈ ⲚⲎ ⲈⲦⲈ ⲚϨⲢⲎⲒ ϦⲈⲚⲚⲒⲪⲎⲞⲨⲒ.
20и чтобы посредством Его примирить с Собою все, умиротворив через Него, Кровию креста Его, и земное и небесное.
21ⲞⲨⲞϨ ⲚⲐⲰⲦⲈⲚ ϨⲰⲦⲈⲚ ⲚⲞⲨⲤⲎⲞⲨ ⲚⲀⲢⲈⲦⲈⲚⲞⲒ ⲚϢⲈⲘⲘⲞ ⲞⲨⲞϨ ⲚϪⲀϪⲒ ϦⲈⲚⲚⲈⲦⲈⲚⲘⲈⲨⲒ ϦⲈⲚⲚⲒϨⲂⲎⲞⲨⲒ ⲈⲦϨⲰⲞⲨ.
21И вас, бывших некогда отчужденными и врагами, по расположению к злым делам,
22ϮⲚⲞⲨ ⲆⲈ ⲀϤϨⲈⲦⲠ ⲐⲎⲚⲞⲨ ϦⲈⲚⲠⲤⲰⲘⲀ ⲚⲦⲈⲦⲈϤⲤⲀⲢⲜ ⲈⲂⲞⲖ ϨⲒⲦⲈⲚ ⲠⲈϤⲘⲞⲨ ⲈⲦⲀϨⲈ ⲐⲎⲚⲞⲨ ⲈⲢⲀⲦⲈⲚ ⲐⲎⲚⲞⲨ ⲞⲨⲀⲂ ⲞⲨⲞϨ ⲈⲢⲈⲦⲈⲚⲞⲒ ⲚⲀⲦⲀϬⲚⲒ ⲞⲨⲞϨ ⲚⲀⲦⲀⲢⲒⲔⲒ ⲘⲠⲈϤⲘⲐⲞ.
22ныне примирил в теле Плоти Его, смертью Его, чтобы представить вас святыми и непорочными и неповинными пред Собою,
23ⲒⲤϪⲈ ⲦⲈⲦⲈⲚϢⲞⲠ ⲘⲠⲒⲚⲀϨϮ ⲈⲢⲈⲦⲈⲚⲦⲀϪⲢⲎ ⲞⲨⲦ ⲚⲤⲈⲚϮ ⲞⲨⲞϨ ⲈⲢⲈⲦⲈⲚϪⲞⲢ ⲞⲨⲞϨ ⲈⲢⲈⲦⲈⲚⲞⲒ ⲚⲀⲦⲔⲒⲘ ⲈⲢⲰⲦⲈⲚ ⲈⲂⲞⲖ ϨⲀ ϮϨⲈⲖⲠⲒⲤ ⲚⲦⲈⲠⲒⲈⲨⲀⲄⲄⲈⲖⲒⲞⲚ ⲪⲀⲒ ⲈⲦⲀⲢⲈⲦⲈⲚⲤⲞⲐⲘⲈϤ ⲪⲀⲒ ⲈⲦⲀⲨϨⲒⲰⲒϢ ⲘⲘⲞϤ ϦⲈⲚⲠⲒⲤⲰⲚⲦ ⲦⲎⲢϤ ⲈⲦⲤⲀⲠⲈⲤⲎⲦ ⲚⲦⲪⲈ ⲪⲀⲒ ⲈⲦⲀⲒϢⲰⲠⲒ ⲚⲀϤ ⲀⲚⲞⲔ ⲠⲀⲨⲖⲞⲤ ⲚⲆⲒⲀⲔⲰⲚ.
23если только пребываете тверды и непоколебимы в вере и не отпадаете от надежды благовествования, которое вы слышали, которое возвещено всей твари поднебесной, которого я, Павел, сделался служителем.
24ϮⲚⲞⲨ ⲆⲈ ϮⲢⲀϢⲒ ϦⲈⲚⲚⲒⲘⲔⲀⲨϨ ⲈϨⲢⲎⲒ ⲈϪⲈⲚ ⲐⲎⲚⲞⲨ ⲞⲨⲞϨ ϮϪⲰⲔ ⲚⲚⲒϬⲢⲞϨ ⲈⲂⲞⲖ ϨⲒⲦⲈⲚ ⲚⲒϨⲞϪϨⲈϪ ⲚⲦⲈⲠⲬⲢⲒⲤⲦⲞⲤ ϦⲈⲚⲦⲀⲤⲀⲢⲜ ⲈϨⲢⲎⲒ ⲈϪⲈⲚ ⲠⲈϤⲤⲰⲘⲀ ⲈⲦⲈ ϮⲈⲔⲔⲖⲎ ⲤⲒⲀ ⲦⲈ.
24Ныне радуюсь в страданиях моих за вас и восполняю недостаток в плоти моей скорбей Христовых за Тело Его, которое есть Церковь,
25ⲐⲀⲒ ⲀⲚⲞⲔ ⲈⲦⲀⲒϢⲰⲠⲒ ⲚⲀⲤ ⲚⲆⲒⲀⲔⲰⲚ ⲔⲀⲦⲀ ϮⲞⲒⲔⲞⲚⲞⲘⲒⲀ ⲚⲦⲈⲪⲚⲞⲨϮ ⲈⲦⲦⲞⲒ ⲚⲎⲒ ⲈⲢⲰⲦⲈⲚ ⲈϪⲰⲔ ⲘⲠⲒⲤⲀϪⲒ ⲚⲦⲈⲪⲚⲞⲨϮ ⲈⲂⲞⲖ.
25которой сделался я служителем по домостроительству Божию, вверенному мне для вас, чтобы исполнить слово Божие,
26ⲠⲒⲘⲨⲤⲦⲎⲢⲒⲞⲚ ⲈⲦϨⲎⲠ ⲒⲤϪⲈⲚ ⲠⲈⲚⲈϨ ⲚⲈⲘ ⲚⲒⲄⲈⲚⲈⲀ ϮⲚⲞⲨ ⲆⲈ ⲀϤⲞⲨⲞⲚϨ ⲈⲂⲞⲖ ⲚⲚⲒⲀⲄⲒⲞⲤ ⲚⲦⲀϤ.
26тайну, сокрытую от веков и родов, ныне же открытую святым Его,
27ⲚⲎ ⲈⲦⲀ ⲪⲚⲞⲨϮ ⲞⲨⲰϢ ⲈⲦⲀⲘⲰⲞⲨ ϪⲈ ⲀϢ ⲦⲈ ϮⲘⲈⲦⲢⲀⲘⲀⲞ ⲚⲦⲈⲠⲰⲞⲨ ⲚⲦⲈⲠⲀⲒⲘⲨⲤⲦⲎⲢⲒⲞⲚ ϦⲈⲚⲚⲒⲈⲐⲚⲞⲤ ⲈⲦⲈ ⲠⲬⲢⲒⲤⲦⲞⲤ ⲠⲈ ϦⲈⲚⲐⲎⲚⲞⲨ ϮϨⲈⲖⲠⲒⲤ ⲚⲦⲈⲠⲰⲞⲨ.
27Которым благоволил Бог показать, какое богатство славы в тайне сей для язычников, которая есть Христос в вас, упование славы,
28ⲪⲀⲒ ⲀⲚⲞⲚ ⲈⲦⲈⲚϨⲒⲰⲒϢ ⲘⲘⲞϤ ⲈⲚⲦⲤⲀⲂⲞ ⲚⲢⲰⲘⲒ ⲚⲒⲂⲈⲚ ⲞⲨⲞϨ ⲈⲚϮⲤⲂⲰ ⲚⲢⲰⲘⲒ ⲚⲒⲂⲈⲚ ϦⲈⲚⲤⲞⲪⲒⲀ ⲚⲒⲂⲈⲚ ϨⲒⲚⲀ ⲚⲦⲈⲚⲦⲀϨⲈ ⲢⲰⲘⲒ ⲚⲒⲂⲈⲚ ⲈⲢⲀⲦⲞⲨ ⲈⲨϪⲎⲔ ⲈⲂⲞⲖ ϦⲈⲚⲠⲬⲢⲒⲤⲦⲞⲤ.
28Которого мы проповедуем, вразумляя всякого человека и научая всякой премудрости, чтобы представить всякого человека совершенным во Христе Иисусе;
29ⲪⲀⲒ ⲈϮϬⲒϦⲒⲤⲒ ⲚϦⲎⲦϤ ⲈⲒⲈⲢⲀⲄⲰⲚⲒⲌⲈⲤⲐⲈ ⲔⲀⲦⲀ ⲠⲈϤⲈⲢϨⲰⲂ ⲚϦⲢⲎⲒ ⲚϦⲎⲦ ϦⲈⲚⲞⲨϪⲞⲘ.
29для чего я и тружусь и подвизаюсь силою Его, действующею во мне могущественно.
Tip: use the ← and → keys to turn chapters.