เนหะมีย์
Chapter 9

เนหะมีย์

Freedom Bible (Thai)
vs Reina-Valera 1909
Aa
Text size
Line width
Verse numbers

เนหะมีย์ 9

Freedom Bible (Thai)
Reina-Valera 1909
1วัน​ที่​ยี่สิบ​สี่​ของ​เดือน​นั้น ชาว​อิสราเอล​มา​รวม​ตัว​กัน อด​อาหาร สวม​ผ้า​กระสอบ และ​มี​ดิน​อยู่​บน​ตัว
1Y EL día veinticuatro del mismo mes se juntaron los hijos de Israel en ayuno, y con sacos, y tierra sobre sí.
2เชื้อสาย​อิสราเอล​แยก​ตัว​จาก​คน​ต่าง​ชาติ​ทั้งหมด ยืน​สารภาพ​บาป​ของ​ตน​และ​ความชั่ว​ของ​บรรพบุรุษ
2Y habíase ya apartado la simiente de Israel de todos los extranjeros; y estando en pie , confesaron sus pecados, y las iniquidades de sus padres.
3พวกเขา​ยืน​อยู่​ประจำ​ที่ อ่าน​หนังสือ​ธรรมบัญญัติ​ของ​พระยาห์เวห์ พระเจ้า​ของ​ตน เป็น​เวลา​หนึ่งในสี่​ของ​วัน และ​ใช้​เวลา​อีก​หนึ่งในสี่​ของ​วัน​สารภาพ​บาป​และ​นมัสการ​พระยาห์เวห์ พระเจ้า​ของ​ตน
3Y puestos de pie en su lugar, leyeron en el libro de la ley de Jehová su Dios la cuarta parte del día, y la cuarta parte confesaron y adoraron á Jehová su Dios.
4ชาวเลวี คือ​เยชูอา บานี คัดมีเอล เชบานยาห์ บุนนี เชเรบิยาห์ บานี และ​เคนานี ยืน​บน​บันได ร้อง​เรียก​พระยาห์เวห์ พระเจ้า​ของ​พวกเขา ด้วย​เสียง​ดัง
4Levantáronse luego sobre la grada de los Levitas, Jesuá y Bani, Cadmiel, Sebanías, Bunni, Serebías, Bani y Chênani, y clamaron en voz alta á Jehová su Dios.
5แล้ว​ชาวเลวี คือ​เยชูอา คัดมีเอล บานี ฮาชับเนยาห์ เชเรบิยาห์ โฮดิยาห์ เชบานยาห์ และ​เปธาหิยาห์ กล่าว​ว่า “จง​ยืน​ขึ้น​สรรเสริญ​พระยาห์เวห์ พระเจ้า​ของ​พวกคุณ ตั้งแต่​นิรันดร์กาล​ถึง​นิรันดร์กาล! ขอ​พระนาม​อัน​รุ่งโรจน์​ของ​พระองค์​ได้​รับ​การ​สรรเสริญ พระนาม​นั้น​สูงส่ง​เหนือ​คำ​อวยพร​และ​คำสรรเสริญ​ทั้ง​ปวง
5Y dijeron los Levitas, Jesuá y Cadmiel, Bani, Hosabnías, Serebías, Odaías, Sebanías y Pethaía: Levantaos, bendecid á Jehová vuestro Dios desde el siglo hasta el siglo: y bendigan el nombre tuyo, glorioso y alto sobre toda bendición y alabanza.
6พระองค์​เพียง​ผู้​เดียว​คือ​พระยาห์เวห์ พระองค์​สร้าง​สวรรค์ สวรรค์​ชั้น​สูงสุด​และ​กองทัพ​ทั้งหมด​ใน​นั้น แผ่น​ดิน​และ​ทุก​สิ่ง​บน​แผ่น​ดิน ทะเล​และ​ทุก​สิ่ง​ใน​ทะเล พระองค์​ค้ำจุน​สิ่ง​เหล่า​นี้​ทั้งหมด กองทัพ​แห่ง​สวรรค์​นมัสการ​พระองค์
6Tú, oh Jehová, eres solo; tú hiciste los cielos, y los cielos de los cielos, y toda su milicia, la tierra y todo lo que está en ella, los mares y todo lo que hay en ellos; y tú vivificas todas estas cosas, y los ejércitos de los cielos te adoran.
7พระองค์​คือ​พระยาห์เวห์ พระเจ้า​ผู้​เลือก​อับราม พา​เขา​ออก​จาก​อูร์​ของ​ชาว​เคลเดีย และ​ให้​ชื่อ​เขา​ว่า​อับราฮัม
7Tú eres, oh Jehová, el Dios que escogiste á Abram, y lo sacaste de Ur de los Caldeos, y pusístele el nombre Abraham;
8พระองค์​พบ​ว่า​เขา​มี​ใจ​ซื่อสัตย์​ต่อ​พระองค์ จึง​ทำ​พันธสัญญา​กับ​เขา​ว่า​จะ​มอบ​แผ่น​ดิน​ของ​ชาว​คานาอัน ชาว​ฮิตไทต์ ชาว​อาโมไรต์ ชาว​เปริสซี ชาว​เยบุส และ​ชาว​เกอร์กาชี​ให้​แก่​เชื้อสาย​ของ​เขา พระองค์​ทำ​ตาม​ถ้อยคำ​ของ​พระองค์ เพราะ​พระองค์​เที่ยง​ธรรม
8Y hallaste fiel su corazón delante de ti, é hiciste con él alianza para darle la tierra del Cananeo, del Hetheo, y del Amorrheo, y del Pherezeo, y del Jebuseo, y del Gergeseo, para darla á su simiente: y cumpliste tu palabra, porque eres justo.
9“พระองค์​เห็น​ความทุกข์ยาก​ของ​บรรพบุรุษ​เรา​ใน​อียิปต์ และ​ได้ยิน​เสียง​ร้อง​ของ​พวกเขา​ที่​ทะเลแดง
9Y miraste la aflicción de nuestros padres en Egipto, y oíste el clamor de ellos en el mar Bermejo;
10พระองค์​สำแดง​หมาย​สำคัญ​และ​การ​อัศจรรย์​ต่อ​ฟาโรห์ ผู้รับใช้​ทั้งหมด​ของ​เขา และ​ประชาชน​ทั้ง​แผ่น​ดิน เพราะ​รู้​ว่า​คน​เหล่านั้น​ปฏิบัติ​ต่อ​บรรพบุรุษ​เรา​อย่าง​เย่อ​หยิ่ง พระองค์​จึง​ทำให้​พระนาม​เป็น​ที่​เลื่อง​ลือ​มา​จนถึง​วันนี้
10Y diste señales y maravillas en Faraón, y en todos sus siervos, y en todo el pueblo de su tierra; porque sabías que habían hecho soberbiamente contra ellos; é hicístete nombre grande, como este día.
11พระองค์​แยก​ทะเล​ต่อ​หน้า​พวกเขา ให้​เดิน​ผ่าน​กลาง​ทะเล​บน​พื้น​แห้ง และ​เหวี่ยง​ผู้​ไล่​ตาม​ลง​สู่​ห้วง​ลึก เหมือน​ก้อน​หิน​จม​ลง​ใน​กระแส​น้ำ​อัน​เชี่ยว​กราก
11Y dividiste la mar delante de ellos, y pasaron por medio de ella en seco; y á sus perseguidores echaste en los profundos, como una piedra en grandes aguas.
12พระองค์​นำ​พวกเขา​ด้วย​เสา​เมฆ​ใน​เวลา​กลาง​วัน และ​เสา​ไฟ​ใน​เวลา​กลาง​คืน เพื่อ​ส่อง​สว่าง​ทาง​ที่​พวกเขา​ต้อง​เดิน
12Y con columna de nube los guiaste de día, y con columna de fuego de noche, para alumbrarles el camino por donde habían de ir.
13“พระองค์​ลง​มา​บน​ภูเขา​ซีนาย พูด​กับ​พวกเขา​จาก​สวรรค์ และ​ให้​ข้อปฏิบัติ​ที่​เที่ยง​ตรง ธรรมบัญญัติ​ที่​เป็น​จริง ข้อกำหนด​และ​คำบัญชา​ที่​ดี
13Y sobre el monte de Sinaí descendiste, y hablaste con ellos desde el cielo, y dísteles juicios rectos, leyes verdaderas, y estatutos y mandamientos buenos:
14พระองค์​ทำให้​พวกเขา​รู้จัก​วันสะบาโต​อัน​บริสุทธิ์​ของ​พระองค์ และ​ให้​คำบัญชา ข้อกำหนด และ​ธรรมบัญญัติ​แก่​พวกเขา​ผ่าน​โมเสส ผู้รับใช้​ของ​พระองค์
14Y notificásteles el sábado tuyo santo, y les prescribiste, por mano de Moisés tu siervo, mandamientos y estatutos y ley.
15เมื่อ​พวกเขา​หิว พระองค์​ให้​ขนมปัง​จาก​ฟ้า เมื่อ​กระหาย พระองค์​ให้​น้ำ​ไหล​ออก​จาก​หิน และ​สั่ง​ให้​พวกเขา​เข้าไป​ครอบ​ครอง​แผ่น​ดิน​ที่​พระองค์​สาบาน​ว่า​จะ​ให้
15Y dísteles pan del cielo en su hambre, y en su sed les sacaste aguas de la piedra; y dijísteles que entrasen á poseer la tierra, por la cual alzaste tu mano que se la habías de dar.
16“แต่​พวกเขา​และ​บรรพบุรุษ​ของ​เรา กลับ​เย่อ​หยิ่ง ดื้อ​รั้น ไม่​ฟัง​คำบัญชา​ของ​พระองค์
16Mas ellos y nuestros padres hicieron soberbiamente, y endurecieron su cerviz, y no escucharon tus mandamientos,
17พวกเขา​ไม่​ยอม​เชื่อ​ฟัง ไม่​ใส่ใจ​การ​อัศจรรย์​ที่​พระองค์​ทำท่า​มก​ลาง​พวกเขา กลับ​ดื้อ​รั้น​และ​กบฏ แต่ง​ตั้ง​ผู้นำ​ขึ้น​เพื่อ​กลับ​ไป​เป็น​ทาส แต่​พระองค์​เป็น​พระเจ้า​ผู้​พร้อม​ให้​อภัย เปี่ยม​ด้วย​ความกรุณา​และ​ความเมตตา ไม่​โกรธ​ง่าย และ​มี​ความรักมั่นคง​อย่าง​ล้น​เหลือ พระองค์​ไม่ได้​ทอด​ทิ้ง​พวกเขา
17Y no quisieron oir, ni se acordaron de tus maravillas que habías hecho con ellos; antes endurecieron su cerviz, y en su rebelión pensaron poner caudillo para volverse á su servidumbre. Tú empero, eres Dios de perdones, clemente y piadoso, tardo para la ira, y de mucha misericordia, que no los dejaste.
18แม้​พวกเขา​หล่อ​รูป​ลูกวัว​ขึ้น​มา​และ​กล่าว​ว่า ‘นี่​คือ​พระเจ้า​ของ​พวกคุณ ผู้​พา​พวกคุณ​ออก​จาก​อียิปต์’ และ​ลบหลู่​พระองค์​อย่าง​ร้าย​แรง
18Además, cuando hicieron para sí becerro de fundición, y dijeron: Este es tu Dios que te hizo subir de Egipto; y cometieron grandes abominaciones;
19พระองค์​ก็​ยัง​ไม่​ทอด​ทิ้ง​พวกเขา​ใน​ถิ่น​ทุรกันดาร เพราะ​มี​ความเมตตา​มากมาย เสา​เมฆ​ไม่ได้​จาก​ไป​ใน​เวลา​กลาง​วัน แต่​ยัง​นำทาง​พวกเขา เสา​ไฟ​ก็​ไม่ได้​จาก​ไป​ใน​เวลา​กลาง​คืน แต่​ยัง​ส่อง​สว่าง​ให้​เห็น​ทาง​ที่​ต้อง​เดิน
19Tú, con todo, por tus muchas misericordias no los abandonaste en el desierto: la columna de nube no se apartó de ellos de día, para guiarlos por el camino, ni la columna de fuego de noche, para alumbrarles el camino por el cual habían de ir.
20พระองค์​ให้​พระวิญญาณ​อัน​ดี​ของ​พระองค์​สั่งสอน​พวกเขา ไม่​ปล่อย​ให้​มานา​ของ​พระองค์​ขาดปาก​พวกเขา และ​ให้​น้ำ​เมื่อ​พวกเขา​กระหาย
20Y diste tu espíritu bueno para enseñarlos, y no retiraste tu maná de su boca, y agua les diste en su sed.
21“พระองค์​เลี้ยง​ดู​พวกเขา​ใน​ถิ่น​ทุรกันดาร​ถึง​สี่สิบ​ปี พวกเขา​ไม่​ขาด​อะไร​เลย เสื้อผ้า​ไม่​เก่า และ​เท้า​ไม่​บวม
21Y sustentástelos cuarenta años en el desierto; de ninguna cosa tuvieron necesidad: sus vestidos no se envejecieron, ni se hincharon sus pies.
22พระองค์​มอบ​อาณาจักร​และ​ชนชาติ​ทั้งหลาย​แก่​พวกเขา แบ่ง​ให้​ตาม​ส่วน​ของ​พวกเขา พวกเขา​จึง​ครอบ​ครอง​แผ่น​ดิน​ของ​สิโหน กษัตริย์​เฮชโบน และ​แผ่น​ดิน​ของ​โอก กษัตริย์​บาชาน
22Y dísteles reinos y pueblos, y los distribuiste por cantones: y poseyeron la tierra de Sehón, y la tierra del rey de Hesbón, y la tierra de Og rey de Basán.
23พระองค์​เพิ่ม​จำนวน​ลูกหลาน​ของ​พวกเขา​ให้​มาก​เหมือน​ดาว​บน​ฟ้า และ​พา​เข้า​สู่​แผ่น​ดิน​ที่​พระองค์​บอก​บรรพบุรุษ​ของ​พวกเขา​ไว้​ว่า​ให้​เข้าไป​ครอบ​ครอง
23Y multiplicaste sus hijos como las estrellas del cielo, y metístelos en la tierra, de la cual habías dicho á sus padres que habían de entrar á poseerla.
24“ลูกหลาน​เหล่านั้น​จึง​เข้าไป​ครอบ​ครอง​แผ่น​ดิน พระองค์​ปราบ​ชาว​คานาอัน​ที่​อาศัย​อยู่​ใน​แผ่น​ดิน​นั้น​ต่อ​หน้า​พวกเขา มอบ​คน​เหล่านั้น ทั้ง​กษัตริย์​และ​ประชาชน​ใน​แผ่น​ดิน​ไว้​ใน​มือ​พวกเขา ให้​จัดการ​ได้​ตามใจ
24Y los hijos vinieron y poseyeron la tierra, y humillaste delante de ellos á los moradores del país, á los Cananeos, los cuales entregaste en su mano, y á sus reyes, y á los pueblos de la tierra, para que hiciesen de ellos á su voluntad.
25พวกเขา​ยึด​เมือง​ที่​มี​ป้อม​และ​แผ่น​ดิน​อุดม​สมบูรณ์ ได้​ครอบ​ครอง​บ้าน​ที่​เต็ม​ด้วย​ของ​ดี บ่อ​เก็บ​น้ำ​ที่​ขุด​ไว้​แล้ว สวนองุ่น สวนมะกอก และ​ไม้​ผล​มากมาย พวกเขา​กิน​จน​อิ่ม อ้วน​ท้วน และ​ชื่นชม​ความดี​อัน​ยิ่ง​ใหญ่​ของ​พระองค์
25Y tomaron ciudades fortalecidas, y tierra pingüe, y heredaron casas llenas de todo bien, cisternas hechas, viñas y olivares, y muchos árboles de comer; y comieron, y hartáronse, y engrosáronse, y deleitáronse en tu grande bondad.
26“ถึง​กระนั้น​พวกเขา​ก็​ไม่​เชื่อ​ฟัง​และ​กบฏ​ต่อ​พระองค์ โยน​ธรรมบัญญัติ​ของ​พระองค์​ทิ้ง​ไว้​ข้าง​หลัง ฆ่า​ผู้เผยพระวจนะ​ของ​พระองค์​ที่​กล่าว​เตือน​ให้​พวกเขา​กลับ​มา​หา​พระองค์ และ​ลบหลู่​พระองค์​อย่าง​ร้าย​แรง
26Empero te irritaron, y rebeláronse contra ti, y echaron tu ley tras sus espaldas, y mataron tus profetas que protestaban contra ellos para convertirlos á ti; é hicieron grandes abominaciones.
27พระองค์​จึง​มอบ​พวกเขา​ไว้​ใน​มือ​ศัตรู​ที่​ทำให้​ทุกข์​ยาก แต่​ใน​ยาม​เดือด​ร้อน เมื่อ​ร้อง​หา​พระองค์ พระองค์​ฟัง​จาก​สวรรค์ และ​ด้วย​ความเมตตา​มากมาย พระองค์​ให้​ผู้ช่วยกู้​มา​ช่วย​พวกเขา​ให้​พ้น​มือ​ศัตรู
27Y entregástelos en mano de sus enemigos, los cuales los afligieron: y en el tiempo de su tribulación clamaron á ti, y tú desde los cielos los oíste; y según tus muchas miseraciones les dabas salvadores, que los salvasen de mano de sus enemigos.
28แต่​พอได้​พัก​สงบ พวกเขา​ก็​ทำ​ชั่ว​ต่อ​พระองค์​อีก พระองค์​จึง​ปล่อย​พวกเขา​ไว้​ใน​มือ​ศัตรู​ให้​ศัตรู​ปกครอง แต่​เมื่อ​พวกเขา​กลับ​มา​ร้อง​หา​พระองค์ พระองค์​ก็​ฟัง​จาก​สวรรค์ ช่วย​พวกเขา​ให้​พ้น​ภัย​หลาย​ครั้ง​ด้วย​ความเมตตา
28Mas en teniendo reposo, se volvían á hacer lo malo delante de ti; por lo cual los dejaste en mano de sus enemigos, que se enseñorearon de ellos: pero convertidos clamaban otra vez á ti, y tú desde los cielos los oías, y según tus miseraciones muchas veces los libraste.
29พระองค์​เตือน​พวกเขา​เพื่อ​ให้​กลับ​มา​หา​ธรรมบัญญัติ แต่​พวกเขา​เย่อ​หยิ่ง ไม่​ฟัง​คำบัญชา​ของ​พระองค์ กลับ​ละเมิด​ข้อปฏิบัติ​ของ​พระองค์ ซึ่ง​ถ้า​ใคร​ทำ​ตาม​ก็​จะ​มี​ชีวิต​อยู่​ได้​ด้วย​ข้อปฏิบัติ​นั้น พวกเขา​หัน​หลัง​ให้ ดื้อ​รั้น และ​ไม่​ยอม​ฟัง
29Y protestásteles que se volviesen á tu ley; mas ellos hicieron soberbiamente, y no oyeron tus mandamientos, sino que pecaron contra tus juicios, los cuales si el hombre hiciere, en ellos vivirá; y dieron hombro renitente, y endurecieron su cerviz, y no escucharon.
30พระองค์​อดทน​ต่อ​พวกเขา​หลาย​ปี และ​ใช้​พระวิญญาณ​ของ​พระองค์​กล่าว​เตือน​ผ่าน​ผู้เผยพระวจนะ แต่​พวกเขา​ก็​ไม่​ยอม​ฟัง พระองค์​จึง​มอบ​พวกเขา​ไว้​ใน​มือ​ชนชาติ​ใน​แผ่น​ดิน​ต่าง ๆ
30Y alargaste sobre ellos muchos años, y protestásteles con tu espíritu por mano de tus profetas, mas no escucharon; por lo cual los entregaste en mano de los pueblos de la tierra.
31“ถึง​กระนั้น ด้วย​ความเมตตา​มากมาย พระองค์​ไม่ได้​ทำลาย​พวกเขา​จน​หมด​สิ้น​หรือ​ทอด​ทิ้ง​พวกเขา เพราะ​พระองค์​เป็น​พระเจ้า​ผู้​เปี่ยม​ด้วย​ความกรุณา​และ​ความเมตตา
31Empero por tus muchas misericordias no los consumiste, ni los dejaste; porque eres Dios clemente y misericordioso.
32บัดนี้ พระเจ้า​ของ​พวกเรา พระเจ้า​ผู้​ยิ่ง​ใหญ่ ทรง​พลัง และ​น่า​เกรง​ขาม ผู้​รักษา​พันธสัญญา​และ​ความรักมั่นคง โปรด​อย่า​มอง​ว่า​ความทุกข์ยาก​ทั้งหมด​ที่​ตก​แก่​เรา​เป็น​เรื่อง​เล็ก​น้อย ทั้ง​ที่​ตก​แก่​กษัตริย์ ผู้นำ ปุโรหิต ผู้เผยพระวจนะ บรรพบุรุษ และ​ประชาชน​ทั้งหมด​ของ​พระองค์ ตั้งแต่​สมัย​กษัตริย์​อัสซีเรีย​จนถึง​วันนี้
32Ahora pues, Dios nuestro, Dios grande, fuerte, terrible, que guardas el pacto y la misericordia, no sea tenido en poco delante de ti todo el trabajo que nos ha alcanzado á nuestros reyes, á nuestros príncipes, á nuestros sacerdotes, y á nuestros profetas, y á nuestros padres, y á todo tu pueblo, desde los días de los reyes de Asiria hasta este día.
33พระองค์​ยุติธรรม​ใน​ทุก​สิ่ง​ที่​เกิด​แก่​เรา พระองค์​ปฏิบัติ​อย่าง​ซื่อตรง แต่​เรา​เอง​ทำ​ชั่ว
33Tú empero eres justo en todo lo que ha venido sobre nosotros; porque rectamente has hecho, mas nosotros hemos hecho lo malo:
34กษัตริย์ ผู้นำ ปุโรหิต และ​บรรพบุรุษ​ของ​เรา​ไม่ได้​รักษา​ธรรมบัญญัติ​ของ​พระองค์ ไม่​ฟัง​คำบัญชา​และ​คำ​เตือน​ที่​พระองค์​ใช้​เตือน​พวกเขา
34Y nuestros reyes, nuestros príncipes, nuestros sacerdotes, y nuestros padres, no pusieron por obra tu ley, ni atendieron á tus mandamientos y á tus testimonios, con que les protestabas.
35แม้​อยู่​ใน​อาณาจักร​ของ​ตน ได้​รับ​ความดี​อัน​ยิ่ง​ใหญ่​จาก​พระองค์ และ​ได้​อยู่​ใน​แผ่น​ดิน​กว้าง​ใหญ่​ที่​อุดม​สมบูรณ์​ซึ่ง​พระองค์​มอบ​ให้ พวกเขา​ก็​ไม่​รับ​ใช้​พระองค์ ไม่​หัน​จาก​การก​ระ​ทำ​ชั่ว
35Y ellos en su reino y en tu mucho bien que les diste, y en la tierra espaciosa y pingüe que entregaste delante de ellos, no te sirvieron, ni se convirtieron de sus malas obras.
36“โปรด​ดูเถิด วันนี้​เรา​เป็น​ผู้รับใช้ ทั้ง​ใน​แผ่น​ดิน​ที่​พระองค์​ให้​บรรพบุรุษ​ของ​เรา​ได้​กิน​ผลผลิต​และ​สิ่ง​ดี​จาก​แผ่น​ดิน​นั้น ดูเถิด เรา​เป็น​ผู้รับใช้​อยู่​ใน​นั้น
36He aquí que hoy somos siervos, henos aquí, siervos en la tierra que diste á nuestros padres para que comiesen su fruto y su bien.
37ผลผลิต​มากมาย​ของ​แผ่น​ดิน​ตก​แก่​กษัตริย์​ที่​พระองค์​ให้​ปกครอง​เรา​เพราะ​บาป​ของ​เรา กษัตริย์​เหล่านั้น​มี​อำนาจ​เหนือ​ร่างกาย​และ​ฝูง​สัตว์​ของ​เรา​ตามใจ​ชอบ พวกเรา​อยู่​ใน​ความทุกข์ยาก​อย่าง​หนัก
37Y se multiplica su fruto para los reyes que has puesto sobre nosotros por nuestros pecados, quienes se enseñorean sobre nuestros cuerpos, y sobre nuestras bestias, conforme á su voluntad, y estamos en grande angustia.
38ถึง​กระนั้น เพราะ​เรื่อง​ทั้งหมด​นี้ เรา​ก็​ทำ​พันธสัญญา​ที่​แน่นอน​และ​เขียน​ไว้ แล้ว​ผู้นำ ชาวเลวี และ​ปุโรหิต​ของ​เรา​ประทับตรา”
38A causa pues de todo eso nosotros hacemos fiel alianza, y la escribimos, signada de nuestros príncipes, de nuestros Levitas, y de nuestros sacerdotes.

Tip: use the ← and → keys to turn chapters.