ΙΕΖΕΚΙΗΛ
Chapter 23
Septuagint (Greek Old Te…
vs Bible Mutal (Kosra…
Aa
Text size
Line width
Verse numbers

ΙΕΖΕΚΙΗΛ 23

Septuagint (Greek Old Testament), second edition
Bible Mutal (Kosraean)
1ΚΑΙ ἐγένετο λόγος Κυρίου πρός με λέγων·
1LEUM GOD El kaskas nu sik ac fahk,
2υἱὲ ἀνθρώπου, δύο γυναῖκες ἦσαν θυγατέρες μητρὸς μιᾶς
2“Kom, mwet sukawil moul la, sie pacl ah oasr tamtael luo.
3καὶ ἐξεπόρνευσαν ἐν Αἰγύπτῳ ἐν τῇ νεότητι αὐτῶν· ἐκεῖ ἔπεσον οἱ μαστοὶ αὐτῶν, ἐκεῖ διεπαρθενεύθησαν.
3Ke pacl se elos fusr ac muta in acn Egypt elos sa in sun mukul, ac ekla nu ke mutan kosro su eis molin kosro lalos.
4καὶ τὰ ὀνόματα αὐτῶν ἦν Ὀολὰ ἡ πρεσβυτέρα καὶ Ὀολιβὰ ἡ ἀδελφὴ αὐτῆς. καὶ ἐγένοντό μοι καὶ ἔτεκον υἱοὺς καὶ θυγατέρας, καὶ τὰ ὀνόματα αὐτῶν· Σαμάρεια ἦν Ὀολὰ καὶ Ἱερουσαλὴμ ἦν Ὀολιβά.
4Inen ma se ma matu ah pa Oholah, (el aolla acn Samaria), ac inen ma se ma srik pa Oholibah (el aol acn Jerusalem). Nga payukyak seltal kewa ac oasr tulik nutik seltal kewa.
5καὶ ἐξεπόρνευσεν ἡ Ὀολὰ ἀπ' ἐμοῦ καὶ ἐπέθετο ἐπὶ τοὺς ἐραστὰς αὐτῆς, ἐπὶ τοὺς Ἀσσυρίους τοὺς ἐγγίζοντας αὐτῇ,
5Oholah el nwe payuk nu sik, a el srakna orek kosro, ac srakna ke suk mukul ma el pwar se sin mwet Assyria.
6ἐνδεδυκότας ὑακίνθινα, ἡγουμένους καὶ στρατηγούς· νεανίσκοι καὶ ἐπίλεκτοι πάντες, ἱππεῖς ἱππαζόμενοι ἐφ' ἵππων.
6Elos mwet mweun su nukum nuknuk sroninmutuk, mwet leum, ac yohk wal lalos ke mweun uh. Elos nukewa mwet oasku su kasrusr fin horse.
7καὶ ἔδωκε τὴν πορνείαν αὐτῆς ἐπ' αὐτούς· ἐπίλεκτοι υἱοὶ Ἀσσυρίων πάντες, καὶ ἐπὶ πάντας, οὓς ἐπέθετο, ἐν πᾶσι τοῖς ἐνθυμήμασιν αὐτοῖς ἐμιαίνετο.
7Mutan sac sie mutan kosro nu sin mwet leum lun un mwet mweun Assyria, ac lung koluk lal oru elan akfohkfokyal sifacna ke alu nu ke ma sruloala.
8καὶ τὴν πορνείαν αὐτῆς ἐξ Αἰγύπτου οὐκ ἐγκατέλιπεν, ὅτι μετ' αὐτῆς ἐκοιμῶντο ἐν νεότητι αὐτῆς, καὶ αὐτοὶ διεπαρθένευσαν αὐτὴν καὶ ἐξέχεαν τὴν πορνείαν αὐτῶν ἐπ' αὐτήν.
8El tafwelana moul in kosro lal su el tuh mutawauk oru in acn Egypt, acn se el tuh mutawauk in eteya mwet we. Ke na pacl ma el srakna mutan fusr, mukul uh mutawauk in oan yorol ac oral oana sie mutan kosro.
9διὰ τοῦτο παρέδωκα αὐτὴν εἰς χεῖρας τῶν ἐραστῶν αὐτῆς, εἰς χεῖρας υἱῶν Ἀσσυρίων, ἐφ' οὓς ἐπετίθετο.
9Ouinge nga tuh eisalang nu sin mukul ma el lung koluk nu se in acn Assyria, su el arulana pwar selos.
10αὐτοὶ ἀπεκάλυψαν τὴν αἰσχύνην αὐτῆς, υἱοὺς καὶ θυγατέρας αὐτῆς ἔλαβον καὶ αὐτὴν ἐν ρομφαίᾳ ἀπέκτειναν. καὶ ἐγένετο λάλημα εἰς γυναῖκας, καὶ ἐποίησαν ἐκδικήσεις ἐν αὐτῇ εἰς τὰς θυγατέρας.
10Elos sarukulla el koflufol. Elos sruokya tulik mukul ac tulik mutan natul, na elos unilya ke cutlass. Mutan in acn nukewa elos lesrikel ke ma sikyak nu sel inge.
11Καὶ εἶδεν ἡ ἀδελφὴ αὐτῆς Ὀολιβὰ καὶ διέφθειρε τὴν ἐπίθεσιν αὐτῆς ὑπὲρ αὐτὴν καὶ τὴν πορνείαν αὐτῆς ὑπὲρ τὴν πορνείαν τῆς ἀδελφῆς αὐτῆς.
11Tamtael wial ah, Oholibah, el ne liye ma inge, el koluk yohk lukel Oholah ke moul in kosro lal uh.
12ἐπὶ τοὺς υἱοὺς τῶν Ἀσσυρίων ἐπέθετο, ἡγουμένους καὶ στρατηγοὺς τοὺς ἐγγὺς αὐτῆς ἐνδεδυκότας εὐπάρυφα, ἱππεῖς ἱππαζομένους ἐφ' ἵππων· νεανίσκοι ἐπίλεκτοι πάντες.
12El wi pac arulana pwar in orek ma koluk nu sin mwet leum lun Assyria ac mwet mweun fulat su nukum nuknuk in mweun, oayapa mwet mweun su kasrusr fin horse — mukul inge kewa mukul fusr ac oasku lumahlos.
13καὶ εἶδον ὅτι μεμίανται· ὁδὸς μία τῶν δύο.
13Nga liye lah moul lal Oholibah arulana fohkfok. Tamtael se ma fusr inge koluk oana el su matu.
14καὶ προσέθετο πρὸς τὴν πορνείαν αὐτῆς καὶ εἶδεν ἄνδρας ἐζωγραφημένους ἐπὶ τοῦ τοίχου, εἰκόνας Χαλδαίων, ἐζωγραφημένους ἐν γραφίδι,
14Na el oru moul in kosro lal inge arulana alukela. El liye petsa ke mukul ma sroalla ke sinka in lohm uh ke tuhn srusra,
15ἐζωσμένους ποικίλματα ἐπὶ τὰς ὀσφύας αὐτῶν, καὶ τιάραι βαπταὶ ἐπὶ τῶν κεφαλῶν αὐτῶν, ὄψις τρισσὴ πάντων, ὁμοίωμα υἱῶν Χαλδαίων, γῆς πατρίδος αὐτῶν,
15wi pel su losya infulwalos ac mwe lohl na kato ma oan fin sifalos. Petsa inge nukewa petsaiyen leum lun mwet mweun Babylonia, su acn selos uh pa Chaldea.
16καὶ ἐπέθετο ἐπ' αὐτοὺς τῇ ὁράσει ὀφθαλμῶν αὐτῆς καὶ ἐξαπέστειλεν ἀγγέλους πρὸς αὐτοὺς εἰς γῆν Χαλδαίων.
16Ke el liye petsa inge, lung koluk lal tuyang nu sel kaclos, ac el supwala mwet tutafpo in us kas lal nu yorolos in acn Babylonia.
17καὶ ἤλθοσαν πρὸς αὐτὴν υἱοὶ Βαβυλῶνος εἰς κοίτην καταλυόντων καὶ ἐμίαινον αὐτὴν ἐν τῇ πορνείᾳ αὐτῆς, καὶ ἐμιάνθη ἐν αὐτοῖς· καὶ ἀπέστη ἡ ψυχὴ αὐτῆς ἀπ' αὐτῶν.
17Ac mukul Babylonia inge tuku oan yorol, ac elos akkolukyalla nwe ke na el srungalosla.
18καί ἀπεκάλυψε τὴν πορνείαν αὐτῆς καὶ ἀπεκάλυψεν αἰσχύνην αὐτῆς, καὶ ἀπέστη ἡ ψυχή μου ἀπ' αὐτῆς, ὃν τρόπον ἀπέστη ἡ ψυχή μου ἀπὸ τῆς ἀδελφῆς αὐτῆς.
18El ikasulak ye mutun mwet uh, ac akkalemye lah el sie mutan kosro. Na nga arulana kasrkusrak sel, oana ke nga tuh kasrkusrak sin tamtael se wial ah.
19καὶ ἐπλήθυνας τὴν πορνείαν σου τοῦ ἀναμνῆσαι ἡμέραν νεότητός σου, ἐν αἷς ἐπόρνευσας ἐν Αἰγύπτῳ,
19Elahn kosro lal ah yokelik liki na meet ah, ke el sifil oru lumah fohkfok ma el tuh oru ke el mutan fusr ac kukakin manol in acn Egypt.
20καὶ ἐπέθου ἐπὶ τοὺς Χαλδαίους, ὧν ὡς ὄνων αἱ σάρκες αὐτῶν καὶ αἰδοῖα ἵππων τὰ αἰδοῖα αὐτῶν.
20Arulana yokla lung koluk lal nu sin mukul ma lungse orekma koluk uh ac moul lalos oana donkey mukul ku horse mukul uh.” (
21καὶ ἐπεσκέψω τὴν ἀνομίαν νεότητός σου, ἃ ἐποίεις ἐν Αἰγύπτῳ ἐν τῷ καταλύματί σου, οὗ οἱ μαστοὶ νεότητός σου.
21Oholibah, ya kom lungse sifil kalweni moul koluk su kom tuh moulkin in facl Egypt, yen ma mukul uh tuh sritalkin titi lom an, ac kom eteya mwet uh we?)
22Διὰ τοῦτο Ὀολιβά, τάδε λέγει Κύριος· ἰδοὺ ἐγὼ ἐξεγείρω τοὺς ἐραστάς σου ἐπὶ σέ, ἀφ' ὧν ἀπέστη ἡ ψυχή σου ἀπ' αὐτῶν, καὶ ἐπάξω αὐτοὺς ἐπὶ σὲ κυκλόθεν,
22“Ke ma inge, Oholibah, pa inge ma nga, LEUM GOD Fulatlana, ac fahk nu sum uh: Kom tasak sin mukul ma pwar sum ingan, tuh nga ac fah oru elos in kasrkusrak sum, ac tuku raunikomla.
23υἱοὺς Βαβυλῶνος καὶ πάντας τοὺς Χαλδαίους, Φακοὺδ καὶ Σουὲ καὶ Κουὲ καὶ πάντας υἱοὺς Ἀσσυρίων μετ' αὐτῶν, νεανίσκους ἐπιλέκτους, ἡγεμόνας καὶ στρατηγοὺς πάντας, τρισσοὺς καὶ ὀνομαστοὺς ἱππεύοντας ἐφ' ἵππων·
23Nga fah usani mukul nukewa in acn Babylonia ac Chaldea — mwet Pekod, mwet Shoa, ac mwet Koa, ac mwet Assyria nukewa. Nga ac fah usani nufon mwet leum ac mwet fulat ke mweun su fusr ac oasku, aok mwet na yohk sripalos, ac mwet mweun fulat su kasrusr fin horse uh.
24καὶ πάντες ἥξουσιν ἐπὶ σὲ ἀπὸ βορρᾶ, ἅρματα καὶ τροχοὶ μετ' ὄχλου λαῶν, θυρεοὶ καὶ πέλται, καὶ βαλοῦσι φυλακὴν ἐπὶ σὲ κύκλῳ.
24Elos ac fah mweuni kom liki acn epang, ac use sie u lulap ke mwet mweun, wi chariot ac wagon in wun kufwa lalos. Elos ac loangeyuk ke mwe loang ac susu osra, na elos ac fah raunikomla. Nga ac fah eiskomyang nu selos, ac elos ac fah nununkekom ke ma sap lalos sifacna.
25καὶ δώσω πρὸ προσώπου αὐτῶν κρίμα, καὶ ἐκδικήσουσί σε ἐν τοῖς κρίμασιν αὐτῶν. καὶ δώσω τὸν ζῆλόν μου ἐν σοί, καὶ ποιήσουσι μετὰ σοῦ ἐν ὀργῇ θυμοῦ· μυκτῆρά σου καὶ ὦτά σου ἀφελοῦσι καὶ τοὺς καταλοίπους σου ἐν ρομφαίᾳ καταβαλοῦσιν. αὐτοὶ υἱούς σου καὶ θυγατέρας σου λήψονται, καὶ τοὺς καταλοίπους σου πῦρ καταφάγεται.
25Ke sripen nga kasrkusrak sum, nga ac fah lela elos in oru na ma elos lungse oru nu sum ke na kasrkusrak lalos. Elos ac fah pakela infwem ac insrem, ac uniya tulik nutum uh. Aok, elos ac fah eisla wen ac acn nutum liki kom, na elos fah moul na isisyak.
26καὶ ἐκδύσουσί σε τὸν ἱματισμόν σου καὶ λήψονται τὰ σκεύη τῆς καυχήσεώς σου.
26Elos ac fah sacla nuknuk lom an, ac eisla mwe yun saok nukewa lom.
27καὶ ἀποστρέψω τὰς ἀσεβείας σου ἐκ σοῦ καὶ τὴν πορνείαν σου ἐκ γῆς Αἰγύπτου, καὶ οὐ μὴ ἄρῃς τοὺς ὀφθαλμούς σου ἐπ' αὐτούς, καὶ Αἰγύπτου οὐ μὴ μνησθῇς οὐκέτι.
27Nga fah tulokinya lung koluk lom ac lumah fohkfok nukewa ma kom tuh oru e ke pacl kom muta Egypt ah me. Kom fah tia sifil ngetang nu ke kutena ma sruloala, ku sifil nunku ke acn Egypt.”
28διότι τάδε λέγει Κύριος Κύριος· ἰδοὺ ἐγὼ παραδίδωμί σε εἰς χεῖρας ὧν μισεῖς, ἀφ' ὧν ἀπέστη ἡ ψυχή σου ἀπ' αὐτῶν.
28Pa inge ma LEUM GOD Fulatlana El fahk: “Nga ac fah eiskomyang nu sin mwet su kom kwase ac kasrkusrak se.
29καί ποιήσουσιν ἐν σοὶ ἐν μίσει καὶ λήψονται πάντας τοὺς πόνους σου καὶ τοὺς μόχθους σου, καὶ ἔσῃ γυμνὴ καὶ αἰσχύνουσα, καὶ ἀποκαλυφθήσεται αἰσχύνη πορνείας σου καὶ ἀσέβειά σου. καὶ ἡ πορνεία σου
29Na mweyen elos kasrkusrak sum uh, elos ac fah eisla ma nukewa ma kom orekma kac uh, ac oru tuh kom in koflufolla, ac monum ikakelik oana sie mutan kosro. Lung koluk ac elahn kosro lom
30ἐποίησε ταῦτά σοι ἐν τῷ ἐκπορνεῦσαί σε ὀπίσω ἐθνῶν καὶ ἐμιαίνου ἐν τοῖς ἐνθυμήμασιν αὐτῶν.
30pa pwen ma inge nu sum uh. Kom tuh sie mutan kosro nu sin mutunfacl uh, ac sifacna akfohkfokye kom ke ma sruloala lalos.
31ἐν τῇ ὁδῷ τῆς ἀδελφῆς σου ἐπορεύθης, καὶ δώσω τὸ ποτήριον αὐτῆς εἰς χεῖράς σου.
31Kom fahsrna in falken tamtael se wiom, na pa nga ac sot pac nu sum sie cup in kalya kom in nim.”
32τάδε λέγει Κύριος· τὸ ποτήριον τῆς ἀδελφῆς σου πίεσαι, τὸ βαθὺ καὶ τὸ πλατύ, τὸ πλεονάζον τοῦ συντελέσαι μέθην,
32LEUM GOD Fulatlana El fahk, “Kom fah nimnim ke cup lun tamtael wiom; Cup se inge yohk ac loal. Mwet nukewa ac fah aksruksrukye kom ac angon kom; Cup se inge sessesla.
33καὶ ἐκλύσεως πλησθήσῃ· καὶ τὸ ποτήριον ἀφανισμοῦ, ποτήριον ἀδελφῆς σου Σαμαρείας,
33Ac fah oru kom in keok ac sruhila. Cup se inge mwe aksangeng ac mwe kunausla, Cup se inge ma lun Samaria, tamtael wiom.
34καὶ πίεσαι αὐτό· καὶ τὰς ἑορτὰς καὶ τὰς νουμηνίας αὐτῆς ἀποστρέψω· διότι ἐγὼ λελάληκα, λέγει Κύριος.
34Kom fah nim nwe ke na lisr, Na ke ipin ma fokelik kac uh Kom fah seya iniwom. Nga, LEUM GOD Fulatlana, pa fahk ma inge.”
35διὰ τοῦτο τάδε λέγει Κύριος· ἀνθ' ὧν ἐπελάθου μου καὶ ἀπέρριψάς με ὀπίσω τοῦ σώματός σου, καὶ σὺ λαβὲ τὴν ἀσέβειάν σου καὶ τὴν πορνείαν σου.
35Pa inge kas ma LEUM GOD Fulatlana El fahk uh: “Mweyen kom mulkinyula ac forla likiyu, kom ac fah keok ke sripen lung koluk lom ac ke elahn kosro lom.”
36Καὶ εἶπε Κύριος πρός με· υἱὲ ἀνθρώπου, οὐ κρινεῖς τὴν Ὀολὰν καὶ τὴν Ὀολιβάν, καὶ ἀναγγελεῖς αὐταῖς τὰς ἀνομίας αὐτῶν;
36Na LEUM GOD El fahk nu sik, “Mwet sukawil, ya kom akola in nununkal Oholah ac Oholibah? Akkolukyaltal ac fahk ke orekma koluk ma eltal tuh oru ah.
37ὅτι ἐμοιχῶντο, καὶ αἷμα ἐν χερσὶν αὐτῶν· τὰ ἐνθυμήματα αὐτῶν ἐμοιχῶντο, καὶ τὰ τέκνα αὐτῶν, ἃ ἐγέννησάν μοι, διήγαγον αὐτοῖς δι' ἐμπύρων.
37Eltal tuh orek akmas ac kosro — kosro nu ke ma sruloala, ac akmas ke wen natultal ma eltal uniya, su ac ma nutik. Eltal kisakin wen nutik inge nu ke ma sruloala.
38ἕως καὶ ταῦτα ἐποίησάν μοι· τὰ ἅγιά μου ἐμίαινον καὶ τὰ σάββατά μου ἐβεβήλουν·
38Tia pa ingan mukena ma koluk eltal oru uh. Eltal akfohkfokye Tempul luk, ac aklusrongtenye len Sabbath su nga oakiya.
39καὶ ἐν τῷ σφάζειν αὐτοὺς τὰ τέκνα αὐτῶν τοῖς εἰδώλοις αὐτῶν καὶ εἰσεπορεύοντο εἰς τὰ ἅγιά μου τοῦ βεβηλοῦν αὐτά· καὶ ὅτι οὕτως ἐποίουν ἐν μέσῳ τοῦ οἴκου μου.
39Len se na ma eltal uniya tulik nutik inge in kisakin nu ke ma sruloala ah, eltal tuku ac akfohkfokye Tempul luk!
40καὶ ὅτι τοῖς ἀνδράσι τοῖς ἐρχομένοις μακρόθεν, οἷς ἀγγέλους ἐξαπέστειλαν πρὸς αὐτούς, καὶ ἅμα τῷ ἔρχεσθαι αὐτοὺς εὐθὺς ἐλούου καὶ ἐστιβίζου τοὺς ὀφθαλμούς σου καὶ ἐκόσμου κόσμῳ
40“Eltal nuna sap na sap in suli mukul in tuku nu yoroltal yen loesla me, ac mwet inge tuku. Tamtael luo inge ac yihla, ac sang mwe yun ac wek saok nu ke manoltal.
41καὶ ἐκάθου ἐπὶ κλίνης ἐστρωμένης, καὶ τράπεζα κεκοσμημένη πρὸ προσώπου αὐτῆς, καὶ τὸ θυμίαμα καὶ τὸ ἔλαιόν μου εὐφραίνοντο ἐν αὐτοῖς.
41Eltal ac muta fin mwe muta fisrasrsrasr, ac filiya sie tepu ma nwanala ke ma kato ac wo oan ye mutaltal, su ma inge pa ma keng ac oil in olive su nga sang nu seltal.
42καὶ φωνὴν ἁρμονίας ἀνεκρούοντο, καὶ πρὸς ἄνδρας ἐκ πλήθους ἀνθρώπων ἥκοντας ἐκ τῆς ἐρήμου, καὶ ἐδίδοσαν ψέλλια ἐπὶ τὰς χεῖρας αὐτῶν καὶ στέφανον καυχήσεως ἐπὶ τὰς κεφαλὰς αὐτῶν.
42Pusren mwet mutwata yoroltal inge ku in lohngyuk, ac mwet pus ac tuku oe yen mwesis me nu yoroltal. Elos sang mwe lohlpo nu ke paoltal, ac mwe yun in tefuro nu ke sifaltal.
43καὶ εἶπα· οὐκ ἐν τούτοις μοιχεύουσι; καὶ ἔργα πόρνης καὶ αὐτὴ ἐξεπόρνευσε.
43Ac nga fahk nu sik sifacna mu elos oru nu sin mutan se ma totola ke moul in kosro lal uh, oana elan sie mutan su kukakin manol.
44καὶ εἰσεπορεύοντο πρὸς αὐτήν, ὃν τρόπον εἰσπορεύονται πρὸς γυναῖκα πόρνην, οὕτως εἰσεπορεύοντο πρὸς Ὀολὰν καὶ πρὸς Ὀολιβὰν τοῦ ποιῆσαι ἀνομίαν.
44Elos nuna kalwenina in fahsr nu yurin mutan kosro inge. Elos folok na nu yorol Oholah ac Oholibah, mutan na fohkfok moul la luo inge.
45καὶ ἄνδρες δίκαιοι αὐτοὶ καὶ ἐκδικήσουσιν αὐτὰς ἐκδικήσει μοιχαλίδος καὶ ἐκδικήσει αἵματος, ὅτι μοιχαλίδες εἰσί, καὶ αἷμα ἐν χερσὶν αὐτῶν.
45Mwet ma suwohs moul la uh ac nununkalos ke kosro ac akmas, mweyen eltal orek kosro, ac paoltal tuhnla ke srah.”
46τάδε λέγει Κύριος Κύριος· ἀνάγαγε ἐπ' αὐτὰς ὄχλον καὶ δὸς ἐν αὐταῖς ταραχὴν καὶ διαρπαγὴν
46Pa inge kas ma LEUM GOD Fulatlana El fahk uh: “Use sie un mwet an in aksangengyaltal ac pisrala ma laltal uh.
47καὶ λιθοβόλησον ἐπ' αὐτὰς λίθοις ὄχλων καὶ κατακέντει αὐτὰς ἐν τοῖς ξίφεσιν αὐτῶν· υἱοὺς αὐτῶν καὶ θυγατέρας αὐτῶν ἀποκτενοῦσι καὶ τοὺς οἴκους αὐτῶν ἐμπρήσουσι.
47Lela un mwet se inge in tanglaltal ac lainultal ke cutlass, uniya tulik natultal, ac esukak lohm seltal uh.
48καὶ ἀποστρέψω ἀσέβειαν ἐκ τῆς γῆς, καὶ παιδευθήσονται πᾶσαι αἱ γυναῖκες καὶ οὐ μὴ ποιήσουσι κατὰ τὰς ἀσεβείας αὐτῶν.
48Nga ac fah tulokinya ma koluk in tia sifil orek in acn inge nufon, in oana sie mwe akkalemye nu sin mutan tuh elos in tia orek kosro oana ke mutan luo inge oru ah.
49καὶ δοθήσεται ἡ ἀσέβεια ὑμῶν ἐφ' ὑμᾶς, καὶ τὰς ἁμαρτίας τῶν ἐνθυμημάτων ὑμῶν λήψεσθε· καὶ γνώσεσθε διότι ἐγὼ Κύριος.
49Na komtal, tamtael luo ingan, nga fah kalyei komtal ke ma koluk lomtal ac ke sripen komtal alu nu ke ma sruloala. Na komtal ac fah etu lah nga pa LEUM GOD Fulatlana.”

Tip: use the ← and → keys to turn chapters.