Luka
Chapter 24
Meriam Mir Gospels

Read in

Smith–Van Dyck Arabic Bible (فان دايك)Brezhoneg (Breton Gospels, 1827)Judson Burmese Bible (1840)Chamorro: Gospels, Acts and PsalmsChinese Union Version, punctuated (Simplified)Chinese Union Version, punctuated (Traditional)Coptic New TestamentCoptic New Testament (Bohairic)Kralice Bible (1613)Testamenta Marra (Dieri New Testament)Petrus Canisius Bible, 1939 (De Heilige Schrift)Asang Khongca Bible (Eastern Khumi Chin, 2019)Berean Standard BibleDouay-Rheims Bible, American Edition (1899)King James Version with ApocryphaWorld English BibleLondona Biblio (Esperanto, 1910)Louis Segond 1910Lutherbibel 1912Greek New Testament, word by word (STEPBible TAGNT)Greek New Testament: 1904 Patriarchal Text (Byzantine)Greek New Testament: Byzantine Text (Robinson–Pierpont 2018)Greek New Testament: Textus ReceptusSBL Greek New TestamentBaibala Hemolele (Hawaiian Bible, 1868 revision)Modern Hebrew BibleDiodati Bibbia 1885Freedom Bible (フリーダム・バイブル)Korean Bible, 1910 (한국어 성경)Bible Mutal (Kosraean)Clementine Vulgate, 1598Baibal Olcim (Matupi Chin)Meriam Mir GospelsOld Persian Version (ترجمه قدیم)Kadede Kap (Pohnpeian New Testament and Psalms)Bíblia Portuguesa Mundial (Brazilian Portuguese)Cornilescu Bible (1924), Cyrillic scriptSynodal Translation (Синодальный перевод)Daničić–Karadžić Bible (1868), CyrillicReina-Valera 1909Biblia Takatifu (Swahili): New Testament portionsFreedom Bible (Thai)Tongan Bible, Revised West VersionKulish and Puluj Bible (1905)Vietnamese Bible (1923 translation)
vs Freedom Bible (Thai)

Compare with

Smith–Van Dyck Arabic Bible (فان دايك)Brezhoneg (Breton Gospels, 1827)Judson Burmese Bible (1840)Chamorro: Gospels, Acts and PsalmsChinese Union Version, punctuated (Simplified)Chinese Union Version, punctuated (Traditional)Coptic New TestamentCoptic New Testament (Bohairic)Kralice Bible (1613)Testamenta Marra (Dieri New Testament)Petrus Canisius Bible, 1939 (De Heilige Schrift)Asang Khongca Bible (Eastern Khumi Chin, 2019)Berean Standard BibleDouay-Rheims Bible, American Edition (1899)King James Version with ApocryphaWorld English BibleLondona Biblio (Esperanto, 1910)Louis Segond 1910Lutherbibel 1912Greek New Testament, word by word (STEPBible TAGNT)Greek New Testament: 1904 Patriarchal Text (Byzantine)Greek New Testament: Byzantine Text (Robinson–Pierpont 2018)Greek New Testament: Textus ReceptusSBL Greek New TestamentBaibala Hemolele (Hawaiian Bible, 1868 revision)Modern Hebrew BibleDiodati Bibbia 1885Freedom Bible (フリーダム・バイブル)Korean Bible, 1910 (한국어 성경)Bible Mutal (Kosraean)Clementine Vulgate, 1598Baibal Olcim (Matupi Chin)Old Persian Version (ترجمه قدیم)Kadede Kap (Pohnpeian New Testament and Psalms)Bíblia Portuguesa Mundial (Brazilian Portuguese)Cornilescu Bible (1924), Cyrillic scriptSynodal Translation (Синодальный перевод)Daničić–Karadžić Bible (1868), CyrillicReina-Valera 1909Biblia Takatifu (Swahili): New Testament portionsFreedom Bible (Thai)Tongan Bible, Revised West VersionKulish and Puluj Bible (1905)Vietnamese Bible (1923 translation)Stop comparing
Aa
Text size
Line width
Verse numbers

Luka 24

Meriam Mir Gospels
Freedom Bible (Thai)
1Ege ditimedelu abele gerger sabath ge, uiaba bakeuare abele ao ge, bane ge, uiaba ais abele lu debe laglag emetu derser, uader kosker uiabi kemem.
1ใน​วัน​แรก​ของ​สัปดาห์ ตอน​รุ่งเช้า​ตรู่ พวกนาง​กับ​คน​อื่น ๆ มา​ถึง​อุโมงค์​ฝังศพ โดย​นำ​เครื่องเทศ​ที่​เตรียม​ไว้​มา​ด้วย
2Ege uiaba erdali abele baker aolam emetu diski.
2พวกนาง​พบ​ว่า​ก้อนหิน​ถูก​กลิ้ง​ออก​จาก​อุโมงค์​ฝังศพ
3Ege uiaba barot muige, uiaba nole erdali Iesu ra gem.
3เมื่อ​เข้า​ไป ก็​ไม่​พบ​ศพ​ของ​องค์พระเยซู
4Ege uiaba operem abele lu: dasmer, neis le ekuei uiaba opem, am zoromzorom uali:
4ขณะ​ที่​พวกนาง​กำลัง​งุนงง​กับ​เรื่อง​นี้​อย่าง​มาก ก็​มี​ชาย​สอง​คน​ยืน​อยู่​ข้าง​พวกนาง สวม​เสื้อผ้า​ที่​ส่อง​ประกาย​เจิดจ้า
5Ege uiaba au geum, a uiaba op esorgiru sepem, ege uiaba detager, kega, Nalu uaba deraimer? E emetu eded akaid, nole uiabi kemem eud le giz,
5พวกนาง​ตกใจกลัว และ​ก้มหน้า​ลง​กับ​พื้น ชาย​สอง​คน​นั้น​กล่าว​กับ​พวกนาง​ว่า “ทำไม​พวกคุณ​จึง​หา​คน​เป็น​อยู่​ท่ามกลาง​คนตาย?
6E nole abele uteb, E ko ekuei: uaba dikiapor abara mer abele kerker ge uaba okakis emeri Galilaia ge,
6พระองค์​ไม่​อยู่​ที่​นี่ แต่​ฟื้นขึ้น​จาก​ความตาย​แล้ว จง​ระลึก​ถึง​สิ่ง​ที่​พระองค์​บอก​พวกคุณ​เมื่อ​ยัง​อยู่​ใน​กาลิลี
7E detager, kega, Abkoreb Le la Uerem ikuar uit le la tag, a satauro, a neisi netate gerger ko eded akaid.
7ว่า​บุตรมนุษย์​ต้อง​ถูก​มอบ​ไว้​ใน​มือ​ของ​คนบาป ถูก​ตรึง​บน​กางเขน และ​ใน​วัน​ที่​สาม​จะ​ฟื้นขึ้น​มา”
8A uiaba dikiapor abara mer.
8พวกนาง​จึง​ระลึก​ถึง​ถ้อยคำ​ของ​พระองค์
9Ege uiaba ko akomed abele aolam, a uiaba etomeret gaire lu uiabim eleuen le, a pako le uridili.
9แล้ว​กลับ​จาก​อุโมงค์​ฝังศพ และ​เล่า​เรื่อง​ทั้งหมด​นี้​แก่​สิบเอ็ด​คน​และ​คน​อื่น ๆ ทั้งหมด
10Maria Magadalena, a Ioana, a Maria Iakobo ra apu, pako uiaba uridili, uiaba etomeret abele lu uiabim aposetelo giz.
10ผู้หญิง​เหล่านั้น​คือ​มารีย์​ชาว​มักดาลา โยอันนา และ​มารีย์​มารดา​ของ​ยากอบ รวม​ทั้ง​หญิง​คน​อื่น ๆ ที่​อยู่​กับ​พวกนาง พวกนาง​เล่า​เรื่อง​เหล่านี้​แก่​พวก​อัครทูต
11A ui ge abele mer dikiaporare, kega, No mer pe deke; abelelam nole oatur kak.
11แต่​พวกเขา​เห็น​ว่า​ถ้อยคำ​เหล่านี้​เป็น​เรื่อง​เหลวไหล และ​พวกเขา​ไม่​เชื่อ​พวกนาง
12Ege Peteru ge ekueilu, E au koreder aoem; E esorgiru, E erdar no uali gaire eskeder; A E akomelu tabara metaem, a damer abele lu.
12แต่​เปโตร​ลุก​ขึ้น​วิ่ง​ไป​ยัง​อุโมงค์​ฝังศพ เขา​ก้ม​ลง​มอง​เข้า​ไป เห็น​แถบ​ผ้าลินิน​วาง​อยู่​ตามลำพัง แล้ว​กลับ​บ้าน​ด้วย​ความ​ประหลาดใจ​กับ​สิ่ง​ที่​เกิด​ขึ้น
13Dasmer, neisi le uiaba bakeamulei abele gerger ge nerute utebem, nei Emau, ditimed Emau bakedida Ierusalema sikiste setatio.
13วัน​เดียวกัน​นั้น มี​สอง​คน​ใน​กลุ่ม​นั้น​กำลัง​เดิน​ไป​ยัง​หมู่บ้านชื่อ​เอมมาอูส ซึ่ง​อยู่​ห่าง​จาก​กรุง​เยรูซาเล็ม​หกสิบ​สตาเดีย
14Ege uiaba mer atager abele gaire lu uridili ikeli.
14ทั้งสอง​พูดคุย​กัน​ถึง​เหตุการณ์​ทั้งหมด​ที่​เกิด​ขึ้น
15Ege uiaba mer atager, a deraimer, epe Iesu maike uiabi dog, a uiaba okakis bakeamu.
15ขณะ​ที่​พวกเขา​กำลัง​พูดคุย​และ​ถาม​กัน​อยู่ พระเยซู​เอง​ก็​เข้า​มา​ใกล้ และ​เดิน​ไป​กับ​พวกเขา
16A uiaba pone darasam, abelelam uiaba nole abi erdali.
16แต่​ตา​ของ​พวกเขา​ถูก​ปิด​ไว้​ไม่​ให้​จำ​พระองค์​ได้
17Ege E uiabi daratager, kega, Nalu mer pe ua batagreiei, pe ua dekase, a uaba pone mokakalam okasosok?
17พระองค์​ถาม​พวกเขา​ว่า “พวกคุณ​กำลัง​พูด​เรื่อง​อะไร​กัน​ระหว่าง​เดิน และ​ทำไม​จึง​เศร้า?”
18Nerute le uiaba, nei Kaleopa, E abi detager, kega, Nako mama emeri Ierusalema, mama nole umer kak peirdi gaire lu osemeda?
18คน​หนึ่ง​ชื่อ​เคลโอปัส​ตอบ​พระองค์​ว่า “ท่าน​เป็น​คนต่างถิ่น​เพียง​คนเดียว​ที่​อยู่​ใน​กรุง​เยรูซาเล็ม​หรือ ที่​ไม่​รู้​เรื่อง​ที่​เกิด​ขึ้น​ที่​นั่น​ใน​วัน​เหล่านี้?”
19E uiabi daratager, kega, Nalu lu? A uiaba detaut, kega, Abele lu Iesu Nazareta le, E perofeta, E au saserim gaire lu ikeli, pako abara mer Ade ra opem, pako abele ged uridili:
19พระองค์​ถาม​พวกเขา​ว่า “เรื่อง​อะไร?” พวกเขา​ตอบ​พระองค์​ว่า “เรื่อง​ของ​พระเยซู​ชาว​นาซาเร็ธ ผู้​เป็น​ผู้เผยพระวจนะ​ที่​ทรงพลัง​ทั้ง​ใน​การ​กระทำ​และ​ถ้อยคำ​ต่อหน้า​พระเจ้า​และ​ประชาชน​ทั้งปวง
20Zogozogo le giz, pako meriba tarim le, uiaba ikuar bodomalam eumilu, a uiaba abi satauroem.
20และ​เรื่อง​ที่​หัวหน้า​ปุโรหิต​กับ​พวก​ผู้ปกครอง​ของ​เรา​มอบ​พระองค์​ให้​ถูก​ตัดสิน​ประหารชีวิต และ​ตรึง​พระองค์​บน​กางเขน
21Keriba dikiapor E uerkab Isaraela. A gaire lu uridili, abele gerger thri gerger, abele lu ikeli.
21แต่​พวกเรา​เคย​หวัง​ว่า​พระองค์​คือ​ผู้​ที่​จะ​ไถ่​อิสราเอล และ​นอกจาก​นั้น วันนี้​ก็​เป็น​วันที่​สาม​แล้วตั้งแต่​สิ่ง​เหล่านี้​เกิด​ขึ้น
22Keriba au damreda, uader kosker keribielam, uiaba bakeam banege a aoem;
22นอกจากนี้ หญิง​บางคน​ใน​พวกเรา​ยัง​ทำ​ให้​พวกเรา​ประหลาดใจ พวกนาง​ไป​ถึง​อุโมงค์​ฝังศพ​ตั้งแต่​เช้าตรู่
23Uiaba nole erdali abara gem, a uiaba bakeamu abele merkem, kega, Keriba erdali angela giz ui keribim detomereta, E emetu ko eded akaida.
23แต่​เมื่อ​ไม่​พบ​ศพ​ของ​พระองค์ พวกนาง​กลับ​มา​บอก​ว่า​ได้​เห็น​นิมิต​ของ​ทูตสวรรค์ ซึ่ง​กล่าว​ว่า​พระองค์​ยัง​มี​ชีวิต​อยู่
24Uader keribielam, uiaba bakeamu aoem, uiaba erdali mokakalam kosker detaut: a uiaba nole abi erdali.
24คน​บางคน​ใน​พวกเรา​ไป​ที่​อุโมงค์​ฝังศพ และ​พบ​ทุกสิ่ง​เหมือน​ที่​พวก​ผู้หญิง​บอก แต่​ไม่​เห็น​พระองค์”
25Ege E uiabi daratagerare, kega, Le paim, a peper nerkep, nole oituli gaire lu uridili gaire perofeta giz etomereti!
25พระองค์​จึง​กล่าว​กับ​พวกเขา​ว่า “พวกคุณ​ช่าง​โง่เขลา และ​มี​ใจ​เฉื่อยชา​ที่​จะ​เชื่อ​ทุกสิ่ง​ที่​พวก​ผู้เผยพระวจนะ​ได้​กล่าว​ไว้!
26Abkoreb Keriso kekiam au asias gaire lu mokakalam, a keubu abara zorom tabarki.
26พระคริสต์​ไม่​จำเป็น​ต้อง​ทนทุกข์​สิ่ง​เหล่านี้ แล้ว​จึง​เข้า​สู่​พระสิริ​ของ​พระองค์​หรือ?”
27Epe E uiabi etomereti gaire lu, emetu detali abielam jauali uridili, E ditimeda Mose bakedida perofeta uridili.
27แล้ว​พระองค์​เริ่ม​จาก​โมเสส​และ​พวก​ผู้เผยพระวจนะ​ทั้งหมด อธิบาย​ให้​พวกเขา​ฟัง​จาก​พระคัมภีร์​ทุก​ตอนถึง​สิ่ง​ที่​กล่าว​เกี่ยวกับ​พระองค์
28Ege maike abele uteb ge uiaba bakeamu: epe E mokakalam no bakeamu.
28พวกเขา​เข้า​มา​ใกล้​หมู่บ้าน​ที่​กำลัง​จะ​ไป พระองค์​ทำ​ท่า​เหมือน​จะ​เดิน​ต่อ​ไป
29Ege uiaba saserim detaut, kega, Debele ma keribim emeri peike: abelelam gerger ise maike kikem. Epe E barot, a uiaba emeri.
29แต่​พวกเขา​รบเร้า​พระองค์​ว่า “พัก​อยู่​กับ​พวกเรา​เถิด เพราะ​ใกล้​ค่ำ​แล้ว และ​วัน​ก็​ใกล้​สิ้น​แล้ว” พระองค์​จึง​เข้า​ไป​พัก​กับ​พวกเขา
30Ege E eidi eroli okakis uiabim, epe areto erpei, a esoao, a itur, a uiabi naisuerare.
30เมื่อ​พระองค์​เอนกาย​ร่วม​โต๊ะ​กับ​พวกเขา พระองค์​หยิบ​ขนมปัง กล่าว​ขอบพระคุณ หัก​ขนมปัง แล้ว​ส่ง​ให้​พวกเขา
31Epe uiaba pone bakaelei, a abi dasmerei; E uiabielam badimiriklu.
31ตา​ของ​พวกเขา​ก็​เปิด​ออก และ​พวกเขา​จำ​พระองค์​ได้ แล้ว​พระองค์​ก็​หาย​ไป​จาก​สายตา​ของ​พวกเขา
32Epe uiaba mer atager, kega, Nako meriba nerkep mokakalam ur muige, abuar ge meribi detager gab ge, E meribi detomelu abele jauali?
32พวกเขา​พูด​กัน​ว่า “ใจ​ของ​พวกเรา​ไม่​ได้​ร้อนผ่าว​อยู่​ภายใน​หรือ ขณะ​ที่​พระองค์​พูด​กับ​พวกเรา​ระหว่าง​ทาง และ​เปิด​พระคัมภีร์​ให้​พวกเรา​เข้าใจ?”
33Ui ge ekueilei abele haua ge, akomelei Ierusalemaem, a nardarare eleuen le, uiaba etamiare okakis uader uiabi kemem,
33พวกเขา​ลุก​ขึ้น​ใน​เวลา​นั้น​เอง และ​กลับ​ไป​ยัง​กรุง​เยรูซาเล็ม พบ​สิบเอ็ด​คน​กับ​คน​ที่​อยู่​ด้วย​กัน​ชุมนุม​อยู่
34Ui ge uiabi daratagerare, kega, Ageakar, Opole ko eded akaida, E etomereti Simonaem.
34คน​เหล่านั้น​กล่าว​ว่า “องค์พระผู้เป็นเจ้า​ฟื้นขึ้น​จาก​ความตาย​จริง ๆ และ​ได้​ปรากฏ​แก่​ซีโมน​แล้ว!”
35A ui ge detautei abele gaire lu ikeli gab ge, a uiabi erdali a areto itur.
35แล้ว​ทั้งสอง​ก็​เล่า​เรื่อง​ที่​เกิด​ขึ้น​ระหว่าง​ทาง และ​ว่า​พวกเขา​จำ​พระองค์​ได้​อย่างไร​ขณะ​หัก​ขนมปัง
36A uiaba mer batager abele lugelam, a Iesu ekueilu uiabi opem, a uiabi daratagerare, kega, Uerkab uabim.
36ขณะ​ที่​พวกเขา​กำลัง​พูด​เรื่อง​เหล่านี้ พระเยซู​เอง​ก็​มา​ยืน​อยู่​ท่ามกลาง​พวกเขา และ​กล่าว​ว่า “สันติสุข​จง​มี​แก่​พวกคุณ”
37Ege uiaba au geum, a ui dikiaporare uiaba lamar pemi erdarda.
37แต่​พวกเขา​ตกใจ​และ​หวาดกลัว คิด​ว่า​กำลัง​เห็น​วิญญาณ
38Ege E uiabi daratagerare, kega, Nalu uaba okasosok? nalugelam uaba nerkep basareda?
38พระองค์​กล่าว​กับ​พวกเขา​ว่า “ทำไม​พวกคุณ​จึง​ตกใจ? และ​ทำไม​ความ​สงสัย​จึง​เกิด​ขึ้น​ใน​ใจ​ของ​พวกคุณ?
39Debele uaba mamoro dasmer, kara tag peike, pako kara teter, abelelam kaka: uaba kari erpei, a kari dasmer; lamar nole med kak, a nole lid kak, mokakalam uaba kari dasmer.
39จง​ดู​มือ​และ​เท้า​ของ​เรา ว่า​เป็น​เรา​จริง ๆ จง​แตะ​เรา​และ​ดู เพราะ​วิญญาณ​ไม่​มี​เนื้อ​และ​กระดูก​อย่าง​ที่​พวกคุณ​เห็น​ว่า​เรา​มี”
40Ege E emetu uiabi daratagerare abele mer, E uiabi natomertare tabara tag, a teter.
40เมื่อ​กล่าว​เช่นนี้​แล้ว พระองค์​ก็​ให้​พวกเขา​ดู​มือ​และ​เท้า​ของ​พระองค์
41A uiaba nole oatur kak, abelelam uiaba au sererege, a damared, E uiabi daratagerare, kega, Nako uaba nagri leuer?
41ขณะ​ที่​พวกเขา​ยัง​ไม่​เชื่อ​เพราะ​ความ​ยินดี และ​กำลัง​ประหลาดใจ พระองค์​ถาม​พวกเขา​ว่า “ที่​นี่​มี​อะไร​กิน​บ้าง​ไหม?”
42Ege uiaba abi ikuar nerute lar mog emetu urim, a nerute mog melikerio.
42พวกเขา​ยื่น​ปลา​ย่าง​ชิ้น​หนึ่ง​กับ​รวงผึ้ง​ให้​พระองค์
43Ege E narpeilu, a nareg uiabi opem.
43พระองค์​รับ​มา และ​รับประทาน​ต่อหน้า​พวกเขา
44A E uiabi daratagerare, kega, Abele mer kaka uabi detagereda, abele kerker kaka uabi kemem, abkoreb iako ageakarem gaire lu uridili emetu detali karielam Mose ra gelar, pako perofeta giz, a Salamo.
44พระองค์​กล่าว​กับ​พวกเขา​ว่า “นี่​คือ​สิ่ง​ที่​เรา​เคย​บอก​พวกคุณ​ขณะ​ที่​เรา​ยัง​อยู่​กับ​พวกคุณ ว่า​ทุกสิ่ง​ที่​เขียน​เกี่ยวกับ​เรา​ใน​ธรรมบัญญัติ​ของ​โมเสส พวก​ผู้เผยพระวจนะ และ​หนังสือ​สดุดี​ต้อง​สำเร็จ”
45Epe E depegeli uiaba nerkep, iaueakai uiaba mamoro asoli jauali;
45แล้ว​พระองค์​เปิด​ความคิด​ของ​พวกเขา เพื่อ​ให้​เข้าใจ​พระคัมภีร์
46E uiabi daratagerare, kega, Emetu detali, Abkoreb Keriso asiasi, a thri gerger ko eded akaida eudlam;
46พระองค์​กล่าว​กับ​พวกเขา​ว่า “มี​เขียน​ไว้​ดังนี้ และ​จำเป็น​ที่​พระคริสต์​จะ​ต้อง​ทนทุกข์ และ​ใน​วัน​ที่​สาม​จะ​ฟื้นขึ้น​จาก​ความตาย
47Iaueakai natomertare obazgeda, a adigiri uit ged uridili, abara nei ge, ditimeda Ierusalema.
47และ​จะ​ประกาศ​ใน​นาม​ของ​พระองค์​แก่​ทุก​ชนชาติ​เรื่อง​การ​กลับใจ​และ​การ​ยกโทษ​บาป โดย​เริ่ม​จาก​กรุง​เยรูซาเล็ม
48Uaba upinati abele lu.
48พวกคุณ​เป็น​พยาน​ถึง​สิ่ง​เหล่านี้
49Dasmer, kaka uabim namarida nerute le, kara Aba uabi uadetomertare: debele uaba emeri abele uteb, nei Ierusalema, iaueakai uaba nagri adigir kotor ge.
49เรา​จะ​ส่ง​สิ่ง​ที่​พระบิดา​ของ​เรา​สัญญา​ไว้​มา​ยัง​พวกคุณ แต่​จง​คอย​อยู่​ใน​กรุง​เยรูซาเล็ม จนกว่า​พลัง​จาก​เบื้องบน​จะ​ห่อหุ้ม​พวกคุณ​ไว้”
50Ege E uiabi ais sor ge, bakedida Bethania: ege tabara tag nagaisilu, E uerkab uiabim.
50พระองค์​นำ​พวกเขา​ออก​ไป​จน​ถึง​เบธานี แล้ว​ยก​มือ​ขึ้น​และ​อวยพร​พวกเขา
51Ege E uiabim uerkab, E uiabi dikaer, E bakeamu kotorem.
51ขณะ​ที่​พระองค์​อวยพร​พวกเขา พระองค์​ก็​แยก​จาก​พวกเขา และ​ถูก​รับ​ขึ้น​ไป​ยัง​สวรรค์
52Ui ge abim esorgiru; a bakomeret Ierusalemaem, a uiaba au sererege:
52พวกเขา​นมัสการ​พระองค์ แล้ว​กลับ​ไป​ยัง​กรุง​เยรูซาเล็ม​ด้วย​ความ​ยินดี​อย่าง​ยิ่ง
53Uiaba ner kak bakeamu zogo meta, uiaba Ade despered. Amen.
53และ​อยู่​ใน​พระวิหาร​เสมอ สรรเสริญ​และ​ถวาย​พระพร​แด่​พระเจ้า อาเมน

Tip: use the ← and → keys to turn chapters.