ʻEkisotosi 12
Tongan Bible, Revised West VersionTranslation
Tongan Bible, Revised West Version
Cornilescu Bible (1924), Cyrillic script
1Pea naʻe folofola ʻa Sihova kia Mōsese mo ʻElone ʻi he fonua ko ʻIsipite, ʻo pehē,
1Домнул а зис луй Мойсе ши луй Аарон ын цара Еӂиптулуй:
2“Ko e māhina ni ʻe ʻiate kimoutolu ko e kamataʻanga ʻoe ngaahi māhina: ʻe ʻiate kimoutolu ia ko e ʻuluaki māhina ʻi he taʻu.”
2„Луна ачаста ва фи пентру вой чя динтый лунэ; еа ва фи пентру вой чя динтый лунэ а анулуй.
3¶ Mo lea ki he kakai fakataha kotoa pē ʻo ʻIsileli, ʻo pehē, “ʻI hono hongofulu ʻoe ʻaho ʻoe māhina ni, te nau toʻo kiate kinautolu taki taha ʻe he tangata ha lami, ʻo fakatatau ki he fale ʻoe ngaahi tamai, ko e lami ki he fale:
3Ворбиць ынтреӂий адунэрь а луй Исраел ши спунеци-й: ‘Ын зиуа а зечя а ачестей лунь, фиекаре ом сэ я ун мел де фиекаре фамилие, ун мел де фиекаре касэ.
4Pea kapau ʻoku tokosiʻi ʻae kau nofoʻanga ki ha lami, ke toʻo ia ʻe ia mo hono kaungāʻapi ʻoku na fale vāofi ʻo fakatatau ki hono lau ʻoe kakai; ko e tangata kotoa pē ʻe kau ia ʻo fakatatau mo ʻene kai ʻi homou lau ki he lami.
4Дакэ сунт пря пуцинь ын касэ пентру ун мел, сэ-л я ку вечинул луй чел май де апроапе, дупэ нумэрул суфлетелор; сэ фачець сокотяла кыт поате мынка фиекаре дин мелул ачеста.
5ʻE haohaoa ʻa hoʻomou lami taʻehanomele, ko e manu tangata ʻi hono ʻuluaki taʻu: te mou toʻo ia mei he fanga sipi, pe mei he fanga kosi.
5Сэ фие ун мел фэрэ кусур, де парте бэрбэтяскэ, де ун ан; вець путя сэ луаць ун мел сау ун ед.
6Pea te mou talitalifaki ʻaki ia ʻo aʻu ki hono hongofulu ma fā ʻoe ʻaho ʻoe māhina ko ia: pea ʻe tāmateʻi ia ʻe he fakataha kotoa pē ʻae fānau ʻa ʻIsileli ʻi he efiafi poʻuli.
6Сэ-л пэстраць пынэ ын зиуа а пайспрезечя а луний ачестея, ши тоатэ адунаря луй Исраел сэ-л ынжунгие сяра.
7Pea te nau ʻave ʻa hono toto ʻo vali ʻaki ia ʻae pou ʻe ua, mo e ʻakau fakalava ʻi he ʻulu matapā ʻoe ngaahi fale ʻoku nau kai ai ia.
7Сэ я дин сынӂеле луй ши сэ унгэ амындой стылпий уший ши прагул де сус ал каселор унде ыл вор мынка.
8Pea te nau kai hono kakano ʻi he pō ko ia, kuo tunu ʻaki ʻae afi, mo e mā taʻefakalēvani; te nau kai ia mo e ngaahi louʻakau kona.
8Карня с-о мэнынче кяр ын ноаптя ачея, фриптэ ла фок, ши ануме с-о мэнынче ку азиме ши ку вердецурь амаре.
9ʻOua naʻa kai ʻota ia, pe haka ʻi he vai, ka ko e tunu pe ʻaki ʻae afi: ko hono ʻulu, mo e kau vaʻe, mo hono toʻotoʻonga.
9Сэ ну-л мынкаць круд сау ферт ын апэ, чи сэ фие фрипт ла фок: атыт капул, кыт ши пичоареле ши мэрунтаеле.
10Pea ʻoua naʻa fakatoe hano potu ki he ʻapongipongi; pea ko ia ʻoku toe ki he ʻapongipongi te mou tutu ʻaki ʻae afi.
10Сэ ну лэсаць нимик дин ел пынэ а доуа зи диминяца; ши дакэ ва рэмыне чева дин ел пе а доуа зи диминяца, сэ-л ардець ын фок.
11¶ Pea te mou kai pehē ia; kuo nonoʻo homou vala, kuo ʻai homou topuvaʻe ʻi homou vaʻe, mo homou tokotoko ʻi homou nima; pea te mou kai fakatoʻotoʻo ia; ko e Lakaatu ia ʻa Sihova.
11Кынд ыл вець мынка, сэ авець мижлокул ынчинс, ынкэлцэминтя ын пичоаре ши тоягул ын мынэ ши сэ-л мынкаць ын грабэ, кэч сунт Паштеле Домнулуй.
12“He te u ʻalu ʻo ʻasi ʻi he fonua ʻo ʻIsipite he poōni, pea te u taaʻi ʻae ʻuluaki fānau kotoa pē ʻi he fonua ko ʻIsipite, ʻae tangata mo e manu; pea ko e ngaahi ʻotua ʻo ʻIsipite te u fai ʻeku fakaʻauha ki ai: Ko au ko Sihova.
12Ын ноаптя ачея, Еу вой трече прин цара Еӂиптулуй ши вой лови пе тоць ынтыий нэскуць дин цара Еӂиптулуй, де ла оамень пынэ ла добитоаче, ши вой фаче жудекатэ ымпотрива тутурор зеилор Еӂиптулуй; Еу, Домнул.
13Pea ko e toto, ʻe hoko ko e fakaʻilonga ia kiate kimoutolu ʻi he ngaahi fale ʻoku mou ʻi ai: ʻo kau ka mamata ki he toto, teu laka atu ʻiate kimoutolu, pea ʻe ʻikai ha fakaʻauha kiate kimoutolu ke mou mate ai ʻo kau ka taaʻi ʻae fonua ko ʻIsipite.
13Сынӂеле вэ ва служи ка семн пе каселе унде вець фи. Еу вой ведя сынӂеле ши вой трече пе лынгэ вой, аша кэ ну вэ ва нимичи ничо урӂие атунч кынд вой лови цара Еӂиптулуй.
14Pea ko e ʻaho ni ʻe ʻiate kimoutolu ke fakamanatu: pea te mou tauhi ia ʻo fai ʻae kātoanga kia Sihova ʻi homou ngaahi toʻutangata tuku fakaholo: te mou tauhi ia ko e kātoanga ʻi he tuʻutuʻuni taʻengata.”
14Ши помениря ачестей зиле с-о пэстраць ши с-о прэзнуиць принтр-о сэрбэтоаре ын чинстя Домнулуй; с-о прэзнуиць ка о леӂе вешникэ пентру урмаший воштри.
15“Ko e ʻaho ʻe fitu te mou kai mā taʻefakalēvani; ʻio, ʻi hono ʻuluaki ʻaho te mou tukuange ʻae lēvani mei homou ngaahi fale: he ko ia ʻoku kai ha mā kuo fakalēvani mei he ʻuluaki ʻaho ʻo aʻu ki hono fitu ʻoe ʻaho, ʻe motuhi ia mei ʻIsileli.
15Тимп де шапте зиле, вець мынка азиме. Дин чя динтый зи, вець скоате алуатул дин каселе воастре, кэч орьчине ва мынка пыне доспитэ дин зиуа ынтый пынэ ын зиуа а шаптя ва фи нимичит дин Исраел.
16Pea ʻe fai ʻi he ʻuluaki ʻaho ʻae fakataha māʻoniʻoni, pea ʻe fai ʻekimoutolu ʻi hono fitu ʻoe ʻaho ʻae fakataha māʻoniʻoni: ʻe ʻikai ha ngāue ʻe taha ʻe fai ʻi ai, ka koeʻuhi ko e kai ʻe he tangata kotoa pē, ko ia pe ʻe ngofua ke fai.
16Ын зиуа динтый, вець авя о адунаре де сэрбэтоаре сфынтэ; ши ын зиуа а шаптя, вець авя о адунаре де сэрбэтоаре сфынтэ. Сэ ну фачець ничо мункэ ын зилеле ачеля; вець путя нумай сэ прегэтиць мынкаря фиекэруй инс.
17Pea te mou tokanga ki he kātoanga ʻoe mā taʻefakalēvani; koeʻuhi ʻi he ʻaho totonu ko ʻeni, kuo u ʻomi ai homou ngaahi kautau mei he fonua ko ʻIsipite: ko ia te mou fakaʻilongaʻi ʻae ʻaho ni ʻi homou toʻutangata kotoa pē ʻi he tuʻutuʻuni taʻengata.
17Сэ цинець Сэрбэтоаря Азимилор, кэч кяр ын зиуа ачея вой скоате оштиле воастре дин цара Еӂиптулуй; сэ цинець зиуа ачея ка о леӂе вешникэ пентру урмаший воштри.
18¶ ʻI he ʻuluaki māhina, ʻi hono hongofulu ma fā ʻoe ʻaho ʻoe māhina, ʻi he efiafi, te mou kai ʻae mā taʻefakalēvani, ʻo aʻu ki hono uofulu ma taha ʻoe ʻaho ʻoe māhina ʻi he efiafi.
18Ын луна ынтый, дин а пайспрезечя зи а луний, сяра, сэ мынкаць азиме, пынэ ын сяра зилей а доуэзечь ши уна а луний.
19ʻI he ʻaho ʻe fitu ʻe ʻikai ʻilo ha lēvani ʻi homou ngaahi fale; he ko ia ʻoku kai ʻaia kuo fakalēvani, ʻe motuhi ia mei he fakataha ʻo ʻIsileli, pe ko ha muli ia, pe ko ha tupu ʻi he fonua.
19Тимп де шапте зиле, сэ ну се гэсяскэ алуат ын каселе воастре; кэч орьчине ва мынка пыне доспитэ ва фи нимичит дин адунаря луй Исраел, фие стрэин, фие бэштинаш.
20ʻE ʻikai te mou kai ha meʻa kuo ʻi ai ʻae lēvani; ʻi homou ngaahi nofoʻanga kotoa pē te mou kai mā taʻefakalēvani.
20Сэ ну мынкаць пыне доспитэ, чи, ын тоате локуинцеле воастре, сэ мынкаць азиме.’”
21¶ Pea naʻe toki fekau ʻe Mōsese ke haʻu ʻae kau mātuʻa kotoa pē ʻo ʻIsileli, ʻo ne pehē kiate kinautolu, “Vaheʻi ʻo toʻo kiate kimoutolu ʻae lami ʻo fakatatau ki homou ngaahi kau nofoʻanga ʻo tāmateʻi ʻae Lakaatu.
21Мойсе а кемат пе тоць бэтрыний луй Исраел ши ле-а зис: „Дучеци-вэ де луаць ун мел пентру фамилииле воастре ши ынжунгияць Паштеле.
22Pea te mou toʻo ʻae ʻū ʻisope ʻo unu ia ki he toto ʻoku ʻi he ipu, ʻo vali ʻae potu fakalava mo e pou ʻe ua ʻoe matapā ʻaki ʻae toto ʻaia ʻoku ʻi he ipu; pea ʻe ʻikai ʻalu ha tokotaha ʻi he matapā ʻo hono fale kituaʻā kaeʻoua ke pongipongi hake.
22Сэ луаць апой ун мэнункь де исоп, сэ-л ынмуяць ын сынӂеле дин стракинэ ши сэ унӂець прагул де сус ши чей дой стылпь ай уший ку сынӂеле дин стракинэ. Нимень дин вой сэ ну ясэ дин касэ пынэ диминяца.
23Koeʻuhi ʻe hāʻele atu ʻa Sihova ke taaʻi ʻae kakai ʻIsipite: pea ka ʻafio ia ki he toto ʻi he potu fakalava mo e pou ʻe ua, ʻe Lakaatu ʻa Sihova ʻi he matapā, pea ʻe ʻikai te ne tuku ʻae fakaʻauha ke hū ki homou fale ke taaʻi ʻakimoutolu.
23Кынд ва трече Домнул ка сэ ловяскэ Еӂиптул ши ва ведя сынӂеле пе прагул де сус ши пе чей дой стылпь ай уший, Домнул ва трече пе лынгэ ушэ ши ну ва ынгэдуи Нимичиторулуй сэ интре ын каселе воастре ка сэ вэ ловяскэ.
24Pea te mou tokanga maʻu ki he meʻa ni, ko e fekau kiate koe mo ho ngaahi foha ʻo taʻengata.
24Сэ пэзиць лукрул ачеста ка о леӂе пентру вой ши пентру копиий воштри ын вяк.
25Pea ʻe pehē, ʻoka mou ka hoko atu ki he fonua ʻaia ʻe foaki ʻe Sihova kiate kimoutolu, ʻo hangē ko ʻene talaʻofa, te mou fai ʻae ngāue ni.
25Кынд вець интра ын цара пе каре в-о ва да Домнул, дупэ фэгэдуинца Луй, сэ цинець ачест обичей сфынт.
26Pea ʻe hoko ʻo pehē, ʻoka fehuʻi hoʻomou fānau kiate kimoutolu, ‘Ko e hā hono ʻuhinga ʻoe ngāue ni?’
26Ши кынд вэ вор ынтреба копиий воштри: ‘Че ынсямнэ обичеюл ачеста?’
27Te mou pehē: ‘Ko e feilaulau ia ʻoe Lakaatu ʻa Sihova, ʻaia naʻa ne laka atu ʻi he ngaahi fale ʻoe fānau ʻa ʻIsileli ʻi ʻIsipite, ʻi heʻene taaʻi ʻae kakai ʻIsipite, ʻo ne fakamoʻui homau fale. Pea naʻe fakapunou hifo honau ʻulu ʻe he kakai ʻo hū.
27сэ рэспундець: ‘Есте жертфа де Паште ын чинстя Домнулуй, каре а трекут пе лынгэ каселе копиилор луй Исраел ын Еӂипт, кынд а ловит Еӂиптул ши не-а скэпат каселе ноастре.’” Попорул с-а плекат ши с-а ынкинат пынэ ла пэмынт.
28Pea naʻe ʻalu ʻae fānau ʻa ʻIsileli, ʻo fai ʻo hangē ko e fekau ʻa Sihova kia Mōsese mo ʻElone, naʻe pehē ʻenau fai.
28Ши копиий луй Исраел ау плекат ши ау фэкут кум порунчисе Домнул луй Мойсе ши луй Аарон; аша ау фэкут.
29¶ Pea naʻe hoko ʻo pehē, ʻi heʻene tuʻuapō, naʻe taaʻi ʻe Sihova ʻae ʻuluaki fānau kotoa pē ʻi he fonua ko ʻIsipite, mei he ʻuluaki fānau ʻa Felo naʻe nofo ʻi he nofoʻanga fakatuʻi ʻo aʻu ki he ʻuluaki fānau ʻae pōpula ʻi he fale fakapōpula; pea mo e ʻuluaki tupu kotoa pē ʻoe fanga manu.
29Ла мезул нопций, Домнул а ловит пе тоць ынтыий нэскуць дин цара Еӂиптулуй, де ла ынтыюл нэскут ал луй Фараон, каре шедя пе скаунул луй де домние, пынэ ла ынтыюл нэскут ал челуй ынкис ын темницэ ши пынэ ла тоць ынтыий нэскуць ай добитоачелор.
30Pea naʻe tuʻu hake ʻa Felo ʻi he pō, ʻaia mo ʻene kau tamaioʻeiki kotoa pē, mo e kakai ʻIsipite kotoa pē; pea naʻe ai ʻae tangi lahi ʻi ʻIsipite: he naʻe ʻikai hala ha fale ʻi he taʻeʻiai-ha-taha kuo mate.
30Фараон с-а скулат ноаптя, ел ши тоць служиторий луй ши тоць еӂиптений, ши ау фост марь ципете ын Еӂипт, кэч ну ера касэ унде сэ ну фие ун морт.
31¶ Pea naʻe fekau ʻe ia ʻi he poʻuli ke haʻu ʻa Mōsese mo ʻElone, ʻo ne pehē, Tuʻu hake pea mou ʻalu atu mei hoku kakai, ʻakimoua pea mo e fānau ʻa ʻIsileli: pea mou ʻalu ʻo tauhi ʻa Sihova, ʻo hangē ko hoʻomou lea.
31Ын ачеяшь ноапте, Фараон а кемат пе Мойсе ши пе Аарон ши ле-а зис: „Скулаци-вэ, ешиць дин мижлокул попорулуй меу, вой ши копиий луй Исраел. Дучеци-вэ сэ служиць Домнулуй, кум аць зис.
32ʻAve mo hoʻomou ngaahi fanga sipi, mo hoʻomou fanga manu, ʻo hangē ko hoʻomou tala, pea mou ʻalu; pea mou tāpuaki foki au.
32Луаци-вэ ши оиле ши боий, кум аць зис, дучеци-вэ ши бинекувынтаци-мэ.”
33Pea naʻe fai mālohi ʻe he kakai ʻIsipite ki he kakai, koeʻuhi ke nau tukuange fakatoʻotoʻo ʻakinautolu ke ʻalu mei he fonua; he naʻa nau pehē, Kuo tau mate kotoa pē.
33Еӂиптений зоряу попорул ши се грэбяу сэ-й скоатэ дин царэ, кэч зичяу: „Алтфел, тоць вом пери.”
34Pea naʻe toʻo ʻenau mā ʻe he kakai ʻi he teʻeki ai ʻae lēvani; mo e nau ngaahi natuʻanga mā, kuo haʻi fakataha mo e nau ngaahi kofu ki honau uma.
34Попорул шь-а луат плэмэдяла (кока) ынаинте де а се доспи. Шь-ау ынвелит постэвиле ку плэмэдяла ын хайне ши ле-ау пус пе умерь.
35Pea naʻe fai ʻe he fānau ʻa ʻIsileli ʻo fakatatau ki he lea ʻa Mōsese; naʻa nau kole mei he kakai ʻIsipite ʻae ngaahi teunga siliva, mo e teunga koula, mo e ngaahi kofu;
35Копиий луй Исраел ау фэкут че спусесе Мойсе ши ау черут еӂиптенилор васе де арӂинт, васе де аур ши хайне.
36Pea naʻe fakaʻofeina ʻe Sihova ʻae kakai ʻi he ʻao ʻoe kakai ʻIsipite, ko ia naʻa nau tuku ai kiate kinautolu ʻae ngaahi meʻa. Pea naʻa nau fakamasivaʻi ʻae kakai ʻIsipite.
36Домнул а фэкут ка попорул сэ капете тречере ынаинтя еӂиптенилор, каре ле-ау ымплинит череря. Ши астфел ау жефуит пе еӂиптень.
37¶ Pea fononga ai ʻae fānau ʻa ʻIsileli mei Lamisisi ki Sukote, ko e kau tangata hāʻele, ko e toko ono kilu nai, kaeʻumaʻā ʻae fānau.
37Копиий луй Исраел ау плекат дин Рамсес спре Сукот, ын нумэр де апроапе шасе суте де мий де оамень каре мерӂяу пе жос, афарэ де копий.
38Pea naʻe ʻalu mo kinautolu ʻae ngaahi kakai kehe tokolahi: mo e ngaahi fanga sipi mo e fanga manu, ʻae fuʻu fanga manu lahi.
38О мулциме де оамень де тот союл с-ау суит ымпреунэ ку ей; авяу ши турме ынсемнате де ой ши бой.
39Pea naʻa nau taʻo ʻae ngaahi foʻi mā taʻehalēvani, ʻi he mā naʻa nau ʻomi mei ʻIsipite, he naʻe ʻikai ai ʻae lēvani; koeʻuhi naʻe kapusi ʻakinautolu mei ʻIsipite, pea naʻe ʻikai te nau faʻa tatali, pea naʻe teʻeki te nau teuteu haʻanau meʻakai.
39Ку плэмэдяла пе каре о луасерэ дин Еӂипт ши каре ну се досписе ынкэ, ау фэкут турте фэрэ алуат, кэч фусесерэ изгониць де еӂиптень фэрэ сэ май поатэ зэбови ши фэрэ сэ-шь я меринде ку ей.
40¶ Pea ko e nofo ʻāunofo ʻae fānau ʻa ʻIsileli, ʻaia naʻe nofo ʻi ʻIsipite, ko e taʻu ʻe fāngeau ma tolungofolu.
40Шедеря копиилор луй Исраел ын Еӂипт а фост де патру суте трейзечь де ань.
41Pea hili ʻae taʻu ʻe fāngeau ma tolungofulu, pea hoko ʻo pehē, ʻio, naʻe hoko ʻi he ʻaho pe ko ia, ʻae ʻalu ai ʻae ngaahi kautau ʻa Sihova mei he fonua ko ʻIsipite.
41Ши, дупэ патру суте трейзечь де ань, токмай ын зиуа ачея, тоате оштиле Домнулуй ау ешит дин цара Еӂиптулуй.
42Ko e pō ko ia ke tokanga lahi ki ai maʻa Sihova koeʻuhi ko ʻene ʻomi ʻakinautolu mei he fonua ko ʻIsipite: ko e pō eni ia ʻo Sihova ke fakamanatu ki ai ʻe he fānau ʻa ʻIsileli, ʻi honau toʻutangata kotoa pē.
42Ноаптя ачея требуе прэзнуитэ ын чинстя Домнулуй, пентру кэ атунч й-а скос дин цара Еӂиптулуй. Ноаптя ачея требуе прэзнуитэ ын чинстя Домнулуй де тоць копиий луй Исраел ши де урмаший лор.
43¶ Pea naʻe folofola ʻa Sihova kia Mōsese mo ʻElone, “Ko eni ʻae tuʻutuʻuni ʻoe Lakaatu: ʻE ʻikai kai ia ʻe ha muli:
43Домнул а зис луй Мойсе ши луй Аарон: „Ятэ порунка привитоаре ла Паште: ничун стрэин сэ ну мэнынче дин еле.
44Ka ko e tamaioʻeiki ʻae tangata kotoa pē kuo fakatauʻaki ʻae paʻanga, hili hao kamu ia, ʻe toki kai ia ʻe ia.
44Сэ тай ымпрежур пе орьче роб кумпэрат ку бань, ши апой сэ мэнынче дин еле.
45ʻE ʻikai kai ia ʻe ha muli, pe ha tamaioʻeiki ngāue totongi.
45Венетикул ши симбриашул сэ ну мэнынче.
46ʻE kai ia ʻi he fale pe taha: ʻoua naʻa ke ʻave kituaʻā mei he fale ha konga siʻi ʻoe kakano; pea ʻoua naʻa mou fesiʻi hano hui.
46Сэ ну ле мэнынче декыт ынтр-о сингурэ касэ; сэ ну луаць делок карне афарэ дин касэ ши сэ ну здробиць ничун ос.
47ʻE fai ia ʻe he fakataha kotoa pē ʻo ʻIsileli.
47Тоатэ адунаря луй Исраел сэ факэ Паштеле.
48Pea ka ʻāunofo ha muli kiate koe, pea loto ia ke fai ʻae Lakaatu kia Sihova, tuku ke kamu ʻene kakai tangata kotoa pē, pea ʻe toki ngofua ke haʻu ia ʻo fai: pea ʻe tatau ia mo ha tokotaha naʻe tupu ʻi he fonua: ʻe ʻikai kai ia ʻe ha tokotaha ʻoku taʻekamu.
48Дакэ ун стрэин каре ва локуи ла тине ва вря сэ факэ Паштеле Домнулуй, орьче парте бэрбэтяскэ дин каса луй ва требуи тэятэ ымпрежур; апой се ва апропия сэ ле факэ, ши ва фи ка ши бэштинашул, дар ничун нетэят ымпрежур сэ ну мэнынче дин еле.
49ʻE ai ʻae fono pe taha kiate ia ʻoku tupu ʻi he fonua, pea ki he muli ʻoku ʻāunofo ʻiate kimoutolu.”
49Ачеяшь леӂе ва фи пентру бэштинаш ка ши пентру стрэинул каре ва локуи ын мижлокул востру.”
50Pea naʻe fai pehē ʻe he fānau kotoa pē ʻa ʻIsileli; ʻo hangē ko e fekau ʻa Sihova kia Mōsese mo ʻElone, naʻe pehē ʻenau fai.
50Тоць копиий луй Исраел ау фэкут кум порунчисе Домнул луй Мойсе ши луй Аарон; аша ау фэкут.
51Pea naʻe hoko ʻi he pō pe ko ia, ʻae ʻomi ʻe Sihova ʻae fānau ʻe ʻIsileli kituaʻā mei he fonua ko ʻIsipite ʻi honau ngaahi kongakau.
51Ши кяр ын зиуа ачея, Домнул а скос дин цара Еӂиптулуй пе копиий луй Исраел, дупэ оштиле лор.
Tip: use the ← and → keys to turn chapters.