ⳘⲀⲢⲔⲞⲚ 3
Coptic New Testament (Bohairic)Translation
Coptic New Testament (Bohairic)
Biblia Takatifu (Swahili): New Testament portions
1ⲞⲨⲞϨ ⲀϤⲒ ⲞⲚ ⲈϦⲞⲨⲚ ⲈⲦⲞⲨⲤⲨⲚⲀⲄⲰⲄⲎ ⲞⲨⲞϨ ⲚⲈⲞⲨⲞⲚ ⲞⲨⲢⲰⲘⲒ ⲘⲘⲀⲨ ⲠⲈ ⲈⲢⲈ ⲦⲈϤϪⲒϪ ϢⲞⲨⲰⲞⲨ
1Yesu aliingia tena katika sunagogi na mle ndani mlikuwa na mtu aliyekuwa na mkono uliopooza.
2ⲞⲨⲞϨ ⲚⲀⲨϮ ⲚϨⲐⲎⲞⲨ ⲚⲀϤ ⲠⲈ ϪⲈ ⲀⲚ ϤⲚⲀⲈⲢⲪⲀϦⲢⲒ ⲈⲢⲞϤ ϦⲈⲚⲚⲒⲤⲀⲂⲂⲀⲦⲞⲚ ϨⲒⲚⲀ ⲚⲦⲞⲨⲈⲢⲔⲀⲦⲎⲄⲞⲢⲒⲚ ⲈⲢⲞϤ
2Humo baadhi ya watu walimngojea amponye mtu huyo siku ya sabato ili wapate kumshtaki.
3ⲞⲨⲞϨ ⲠⲈϪⲀϤ ⲘⲠⲒⲢⲰⲘⲒ ⲈⲢⲈ ⲦⲈϤϪⲒϪ ϢⲞⲨⲰⲞⲨ ϪⲈ ⲦⲰⲚⲔ ϦⲈⲚⲐⲘⲎϮ.
3Yesu akamwambia huyo mtu aliyekuwa na mkono uliopooza, “Njoo hapa katikati.”
4ⲞⲨⲞϨ ⲠⲈϪⲀϤ ⲚⲰⲞⲨ ϪⲈ ⲤϢⲈ ⲈⲈⲢⲠⲈⲐⲚⲀⲚⲈϤ ϦⲈⲚⲚⲒⲤⲀⲂⲂⲀⲦⲞⲚ ϢⲀⲚ ⲈⲈⲢⲠⲈⲦϨⲰⲞⲨ ⲞⲨⲮⲨⲬⲎ ⲈⲚⲀϨⲘⲈⲤ ϢⲀⲚ ⲈϦⲞⲐⲂⲈⲤ ⲚⲐⲰⲞⲨ ⲆⲈ ⲀⲨⲬⲀⲢⲰⲞⲨ
4Kisha, akawauliza, “Je, ni halali siku ya Sabato kutenda jambo jema au kutenda jambo baya; kuokoa maisha au kuua?” Lakini wao hawakusema neno.
5ⲞⲨⲞϨ ⲈⲦⲀϤϪⲞⲨϢⲦ ⲈⲢⲰⲞⲨ ϦⲈⲚⲞⲨⲘⲂⲞⲚ ⲈϤⲘⲞⲔϨ ⲚϨⲎⲦ ⲈϨⲢⲎⲒ ⲈϪⲈⲚ ⲠⲒⲐⲰⲘ ⲚⲦⲈⲠⲞⲨϨⲎⲦ ⲠⲈϪⲀϤ ⲘⲠⲒⲢⲰⲘⲒ ϪⲈ ⲤⲞⲨⲦⲈⲚ ⲦⲈⲔϪⲒϪ ⲈⲂⲞⲖ ⲞⲨⲞϨ ⲈⲦⲀϤⲤⲞⲨⲦⲰⲚⲤ ⲀⲤⲞⲨϪⲀⲒ ⲚϪⲈⲦⲈϤϪⲒϪ.
5Hapo akawatazama wote kwa hasira, akaona huzuni kwa sababu ya ugumu wa mioyo yao. Kisha akamwambia huyo mtu, “Nyosha mkono wako!” Naye akaunyosha mkono wake, ukawa mzima tena.
6ⲞⲨⲞϨ ⲈⲦⲀⲨⲒ ⲈⲂⲞⲖ ⲤⲀⲦⲞⲦⲞⲨ ⲚϪⲈⲚⲒⲀⲢⲬⲒⲈⲢⲈⲨⲤ ⲀⲨⲒⲢⲒ ⲚⲞⲨⲤⲞϬⲚⲒ ⲚⲈⲘ ⲚⲒⲎⲢⲰⲆⲒⲀⲚⲞⲤ ϦⲀⲢⲞϤ ϨⲒⲚⲀ ⲚⲦⲞⲨⲦⲀⲔⲞϤ
6Mara Mafarisayo wakatoka nje, wakafanya shauri pamoja na watu wa kikundi cha Herode jinsi ya kumwangamiza Yesu.
7ⲒⲎⲤⲞⲨⲤ ⲆⲈ ⲚⲈⲘ ⲚⲈϤⲘⲀⲐⲎⲦⲎⲤ ⲀⲨⲈⲢⲀⲚⲀⲬⲰⲢⲒⲚ ⲈⲠⲦⲰⲞⲨ ⲞⲨⲞϨ ⲞⲨⲘⲎϢ ⲈϤⲞϢ ⲚⲦⲈϮⲄⲀⲖⲒⲖⲈⲀ ⲚⲈⲘ ϮⲒⲞⲨⲆⲈⲀ
7Yesu aliondoka hapo pamoja na wanafunzi wake, akaenda kando ya ziwa, na umati wa watu ukamfuata. Watu hao walikuwa wametoka Yerusalemu, Yudea,
8ⲚⲈⲘ ⲒⲈⲢⲞⲤⲀⲖⲎⲘ ⲚⲈⲘ ϮϨⲨⲆⲞⲨⲘⲈⲀ ⲚⲈⲘ ϨⲒⲘⲎⲢ ⲘⲠⲒⲒⲞⲢⲆⲀⲚⲎⲤ ⲚⲈⲘ ⲔⲈⲘⲎϢ ⲈϤⲞϢ ⲈⲂⲞⲖ ϦⲈⲚⲚⲀ ⲦⲨⲢⲞⲤ ⲚⲈⲘ ⲦⲤⲒⲆⲰⲚ ⲈⲨⲤⲰⲦⲈⲘ ⲈⲚⲎ ⲈⲚⲀϤⲒⲢⲒ ⲘⲘⲰⲞⲨ ⲀⲨⲒ ϨⲀⲢⲞϤ
8Idumea, ng'ambo ya mto Yordani, Tiro na Sidoni. Watu hao wengi walimwendea Yesu kwa sababu ya kusikia mambo mengi aliyokuwa ameyatenda.
9ⲞⲨⲞϨ ⲀϤϪⲞⲤ ⲚⲚⲈϤⲘⲀⲐⲎⲦⲎⲤ ϨⲒⲚⲀ ⲚⲦⲈⲞⲨϪⲞⲒ ⲘⲞⲨⲚ ⲈⲢⲞϤ ⲈⲐⲂⲈ ⲠⲒⲘⲎϢ ϨⲒⲚⲀ ⲚⲦⲞⲨϢⲦⲈⲘϨⲈϪϨⲰϪϤ
9Yesu akawaambia wanafunzi wake wamtayarishie mashua moja, ili umati wa watu usije ukamsonga.
10ϨⲀⲚⲘⲎϢ ⲄⲀⲢ ⲚⲀϤⲈⲢⲪⲀϦⲢⲒ ⲈⲢⲰⲞⲨ ϨⲰⲤⲦⲈ ⲚⲦⲞⲨⲒ ⲈϪⲰϤ ⲚⲦⲞⲨϬⲒ ⲚⲈⲘⲀϤ ⲚϪⲈⲞⲨⲞⲚ ⲚⲒⲂⲈⲚ ⲈⲚⲀⲢⲈ ϨⲀⲚⲘⲀⲤⲦⲒⲄⲜ ⲚⲈⲘⲰⲞⲨ
10Alikuwa amewaponya watu wengi, na wagonjwa wote wakawa wanamsonga ili wapate kumgusa.
11ⲞⲨⲞϨ ⲚⲒⲠⲚⲈⲨⲘⲀⲚⲀⲔⲀⲐⲀⲢⲦⲞⲚ ⲈϢⲰⲠ ⲚⲦⲞⲨⲚⲀⲨ ⲈⲢⲞϤ ϢⲀⲨϨⲒⲦⲞⲨ ⲈϦⲢⲎⲒ ϦⲀⲢⲀⲦϤ ⲞⲨⲞϨ ⲚⲀⲨⲰϢ ⲈⲂⲞⲖ ⲈⲨϪⲰ ⲘⲘⲞⲤ ϪⲈ ⲚⲐⲞⲔ ⲠⲈ ⲠϢⲎⲢⲒ ⲘⲪϮ
11Na watu waliokuwa wamepagawa na pepo wachafu walipomwona, walijitupa chini mbele yake na kupaaza sauti, “Wewe ni Mwana wa Mungu!”
12ⲞⲨⲞϨ ⲚⲀϤⲈⲢⲈⲠⲒⲦⲒⲘⲀⲚ ⲚⲰⲞⲨ ⲚⲞⲨⲘⲎ ϢϨⲒⲚⲀ ⲚⲤⲈϢⲦⲈⲘⲞⲨⲞⲚϨϤ ⲈⲂⲞⲖ.
12Lakini Yesu akawaamuru kwa ukali wasimjulishe kwa watu.
13ⲞⲨⲞϨ ⲀϤϢⲈ ⲚⲀϤ ⲈϨⲢⲎⲒ ⲈϪⲈⲚ ⲠⲒⲦⲰⲞⲨ ⲞⲨⲞϨ ⲀϤⲘⲞⲨϮ ⲈⲚⲎ ⲈⲚⲀϤⲞⲨⲀϢⲞⲨ ⲚⲐⲞϤ ⲞⲨⲞϨ ⲀⲨϢⲈ ⲚⲰⲞⲨ ϨⲀⲢⲞϤ
13Yesu alipanda kilimani, akawaita wale aliowataka. Basi, wakamwendea,
14ⲞⲨⲞϨ ⲀϤⲐⲀⲘⲒⲈ ⲒⲂ ⲚⲎ ⲈⲦⲀϤϮⲢⲈⲚⲞⲨ ϪⲈ ⲚⲒⲀⲠⲞⲤⲦⲞⲖⲞⲤ ϨⲒⲚⲀ ⲚⲦⲞⲨⲞϨⲒ ⲚⲈⲘⲀϤ ⲞⲨⲞϨ ϨⲒⲚⲀ ⲚⲦⲈϤⲞⲨⲞⲢⲠⲞⲨ ⲈϨⲒⲰⲒϢ
14naye akawateua watu kumi na wawili ambao aliwaita mitume, wakae naye, awatume kuhubiri
15ⲞⲨⲞϨ ⲈⲐⲢⲈ ⲠⲈⲢϢⲒϢⲒ ϢⲰⲠⲒ ⲚⲦⲞⲦⲞⲨ ⲈϨⲒ ⲆⲈⲘⲰⲚ ⲈⲂⲞⲖ
15na wawe na mamlaka ya kuwafukuza pepo.
16ⲞⲨⲞϨ ⲀϤϮ ⲚⲞⲨⲢⲀⲚ ⲈⲤⲒⲘⲰⲚ ϪⲈ ⲠⲈⲦⲢⲞⲤ.
16Basi, hao kumi na wawili walioteuliwa ndio hawa: Simoni (ambaye Yesu alimpa jina, Petro),
17ⲞⲨⲞϨ ⲒⲀⲔⲰⲂⲞⲤ ⲠϢⲎⲢⲒ ⲚⲌⲈⲂⲈⲆⲈⲞⲤ ⲚⲈⲘ ⲒⲰⲀⲚⲚⲎⲤ ⲠⲤⲞⲚ ⲚⲒⲀⲔⲰⲂⲞⲤ ⲞⲨⲞϨ ⲀϤϮ ⲚϨⲀⲚⲢⲀⲚ ⲈⲢⲰⲞⲨ ϪⲈ ⲂⲞⲀⲚⲎⲢⲄⲈⲤ ⲈⲦⲈ ⲪⲀⲒ ⲠⲈ ϪⲈ ⲚⲒϢⲎⲢⲒ ⲚⲦⲈϮϦⲀⲢⲀⲂⲀⲒ.
17Yakobo na Yohane, wana wa Zebedayo (Yesu aliwapa hawa ndugu wawili jina Boanerge, maana yake “wanangurumo”),
18ⲀⲚⲆⲢⲈⲀⲤ ⲚⲈⲘ ⲪⲒⲖⲒⲠⲠⲞⲤ ⲂⲀⲢⲐⲞⲖⲞⲘⲈⲞⲤ ⲚⲈⲘ ⲘⲀⲦⲐⲈⲞⲤ ⲚⲈⲘ ⲐⲰⲘⲀⲤ ⲚⲈⲘ ⲒⲀⲔⲰⲂⲞⲤ ⲚⲦⲈⲀⲖⲪⲈⲞⲤ ⲚⲈⲘ ⲐⲀⲆⲆⲈⲞⲤ ⲚⲈⲘ ⲤⲒⲘⲰⲚ ⲠⲒⲔⲀⲚⲀⲚⲈⲞⲤ
18Andrea na Filipo, Batholomayo, Mathayo, Thoma, Yakobo mwana wa Alfayo, Thadayo, Simoni Mkanani na
19ⲚⲈⲘ ⲒⲞⲨⲆⲀⲤ ⲠⲒⲤⲔⲀⲢⲒⲰⲦⲎⲤ ⲪⲎ ⲈⲦⲀϤⲦⲎ ⲒϤ
19Yuda Iskarioti ambaye alimsaliti Yesu.
20ⲞⲨⲞϨ ⲀϤⲒ ⲈϦⲞⲨⲚ ⲈⲞⲨⲎⲒ ⲞⲨⲞϨ ⲀϤⲐⲰⲞⲨϮ ⲞⲚ ⲚϪⲈⲠⲒⲘⲎϢ ϨⲰⲤⲦⲈ ⲚⲦⲞⲨϢⲦⲈⲘϢϪⲈⲘϪⲞⲘ ⲞⲨⲆⲈ ⲈⲞⲨⲈⲘ ⲰⲒⲔ
20Kisha Yesu alikwenda nyumbani. Umati wa watu ukakusanyika tena, hata Yesu na wafuasi wake wasiweze kupata nafasi ya kula chakula.
21ⲞⲨⲞϨ ⲈⲦⲀⲨⲤⲰⲦⲈⲘ ⲚϪⲈⲚⲎ ⲈⲦⲈⲚⲞⲨϤ ⲀⲨⲒ ⲈⲂⲞⲖ ⲈⲀⲘⲞⲚⲒ ⲘⲘⲞϤ ⲚⲀⲨϪⲰ ⲄⲀⲢ ⲘⲘⲞⲤ ⲠⲈ ϪⲈ ⲀⲠⲈϤϨⲎⲦ ⲤⲒϨⲒ.
21Basi, watu wa jamaa yake walipopata habari hiyo wakatoka kwenda kumchukua maana walikuwa wanasema kwamba amepatwa na wazimu.
22ⲞⲨⲞϨ ⲚⲀⲢⲈ ⲚⲒⲤⲀϦ ⲈⲦⲀⲨⲒ ⲈⲂⲞⲖ ϦⲈⲚⲒⲈⲢⲞⲤⲀⲖⲎⲘ ⲚⲀⲨϪⲰ ⲘⲘⲞⲤ ϪⲈ ⲂⲈⲖⲌⲈⲂⲞⲨⲖ ⲈⲐⲚⲈⲘⲀϤ ⲞⲨⲞϨ ϪⲈ ϦⲈⲚⲠⲀⲢⲬⲰⲚ ⲚⲦⲈⲚⲒⲆⲈⲘⲰⲚ ⲀϤϨⲒⲞⲨⲒ ⲚⲚⲒⲆⲈⲘⲰⲚ ⲈⲂⲞⲖ
22Nao walimu wa Sheria waliokuwa wametoka Yerusalemu, wakasema, “Ana Beelzebuli! Tena, anawafukuza pepo kwa nguvu ya mkuu wa pepo.”
23ⲞⲨⲞϨ ⲀϤⲘⲞⲨϮ ⲈⲢⲰⲞⲨ ⲚⲀϤϪⲰ ⲘⲘⲞⲤ ⲚⲰⲞⲨ ϦⲈⲚϨⲀⲚⲠⲀⲢⲀⲂⲞⲖⲎ ϪⲈ ⲠⲰⲤ ⲞⲨⲞⲚ ϢϪⲞⲘ ⲚⲦⲈⲠⲤⲀⲦⲀⲚⲀⲤ ϨⲒ ⲠⲤⲀⲦⲀⲚⲀⲤ ⲈⲂⲞⲖ
23Hapo Yesu akawaita, akawaambia kwa mifano, “Shetani anawezaje kumfukuza Shetani?
24ⲞⲨⲞϨ ⲈϢⲰⲠ ⲚⲦⲈⲞⲨⲘⲈⲦⲞⲨⲢⲞ ⲪⲰϢ ⲈϨⲢⲀⲤ ⲘⲘⲞⲚ ϢϪⲞⲘ ⲚⲦⲈⲤⲞϨⲒ ⲈⲢⲀⲦⲤ ⲚϪⲈϮⲘⲈⲦⲞⲨⲢⲞ ⲈⲦⲈⲘⲘⲀⲨ.
24Ikiwa utawala mmoja umegawanyika makundimakundi yanayopigana, utawala huo hauwezi kudumu.
25ⲞⲨⲞϨ ⲈϢⲰⲠ ⲚⲦⲈⲞⲨⲎⲒ ⲪⲰϢ ⲈϨⲢⲀϤ ⲘⲘⲞⲚ ϢϪⲞⲘ ⲚⲦⲈϤⲞϨⲒ ⲈⲢⲀⲦϤ ⲚϪⲈⲠⲒⲎⲒ ⲈⲦⲈⲘⲘⲀⲨ.
25Tena, ikiwa jamaa moja imegawanyika makundimakundi yanayopingana, jamaa hiyo itaangamia.
26ⲞⲨⲞϨ ⲒⲤϪⲈ ⲠⲤⲀⲦⲀⲚⲀⲤ ⲠⲈⲦⲀϤⲦⲰⲚϤ ⲈϪⲰϤ ⲘⲘⲒⲚ ⲘⲘⲞϤ ⲞⲨⲞϨ ⲀϤⲪⲰϢ ⲘⲘⲞⲚ ϢϪⲞⲘ ⲘⲘⲞϤ ⲈⲞϨⲒ ⲈⲢⲀⲦϤ ⲀⲖⲖⲀ ⲞⲨⲞⲚⲦⲈϤ ⲞⲨϪⲰⲔ.
26Ikiwa basi, utawala wa Shetani umegawanyika vikundivikundi hauwezi kudumu, bali utaangamia kabisa.
27ⲀⲖⲖⲀ ⲘⲘⲞⲚ ϢϪⲞⲘ ⲚⲦⲈϨⲖⲒ ϢⲈ ⲈϦⲞⲨⲚ ⲈⲠⲎⲒ ⲘⲠⲒϪⲰⲢⲒ ⲚⲦⲈϤϨⲰⲖⲈⲘ ⲚⲚⲈϤⲤⲔⲈⲨⲞⲤ ⲈⲂⲎⲖ ⲚⲦⲈϤⲤⲰⲚϨ ⲘⲠⲒϪⲰⲢⲒ ⲚϢⲞⲢⲠ ⲞⲨⲞϨ ⲦⲞⲦⲈ ⲚⲦⲈϤϨⲰⲖⲈⲘ ⲘⲠⲈϤⲎⲒ.
27“Hakuna mtu awezaye kuivamia nyumba ya mtu mwenye nguvu na kumnyang'anya mali yake, isipokuwa kwanza amemfunga huyo mtu mwenye nguvu; hapo ndipo atakapoweza kumnyang'anya mali yake.
28ⲀⲘⲎⲚ ϮϪⲰ ⲘⲘⲞⲤ ⲚⲰⲦⲈⲚ ϪⲈ ϨⲰⲂ ⲚⲒⲂⲈⲚ ⲈⲨⲈⲬⲀⲨ ⲈⲂⲞⲖ ⲚⲚⲒϢⲎⲢⲒ ⲚⲦⲈⲚⲒⲢⲰⲘⲒ ⲚⲒⲚⲞⲂⲒ ⲚⲈⲘ ⲚⲒϪⲈⲞⲨⲀ ⲦⲎⲢⲞⲨ ⲈⲦⲞⲨⲚⲀϪⲈⲞⲨⲀ ⲘⲘⲰⲞⲨ
28“Kweli nawaambieni, watu watasamehewa dhambi zao zote na kufuru zao zote;
29ⲪⲎ ⲆⲈ ⲈⲐⲚⲀϪⲈⲞⲨⲀ ⲈⲠⲒⲠⲚⲈⲨⲘⲀⲈⲐⲞⲨⲀⲂ ⲘⲘⲞⲚ ⲬⲰ ⲈⲂⲞⲖ ⲚⲦⲀϤ ϢⲀ ⲈⲚⲈϨ ⲀⲖⲖⲀ ϤⲞⲒ ⲚⲈⲚⲞⲬⲞⲤ ⲚⲞⲨⲚⲞⲂⲒ ⲚⲈⲚⲈϨ.
29lakini anayesema mabaya dhidi ya Roho Mtakatifu, hatasamehewa kamwe; ana hatia ya dhambi ya milele.”
30ϪⲈ ⲚⲀⲨϪⲰ ⲘⲘⲞⲤ ϪⲈ ⲞⲨⲞⲚ ⲞⲨⲠⲚⲈⲨⲘⲀⲚⲀⲔⲀⲐⲀⲢⲦⲞⲚ ⲚⲈⲘⲀϤ.
30(Yesu alisema hivyo kwa sababu walikuwa wanasema, “Ana pepo mchafu.”)
31ⲞⲨⲞϨ ⲀⲨⲒ ⲚϪⲈⲦⲈϤⲘⲀⲨ ⲚⲈⲘ ⲚⲈϤⲤⲚⲎ ⲞⲨ ⲞⲨⲞϨ ⲀⲨⲞϨⲒ ⲈⲢⲀⲦⲞⲨ ⲤⲀⲂⲞⲖ ⲞⲨⲞϨ ⲀⲨⲞⲨⲰⲢⲠ ϨⲀⲢⲞϤ ⲈⲨⲘⲞⲨϮ ⲈⲢⲞϤ
31Mama yake Yesu na ndugu zake walifika hapo, wakasimama nje, wakampelekea ujumbe kutaka kumwona.
32ⲞⲨⲞϨ ⲚⲀⲢⲈ ⲠⲒⲘⲎϢ ϨⲈⲘⲤⲒ ⲘⲠⲈϤⲔⲰϮ ⲞⲨⲞϨ ⲠⲈϪⲰⲞⲨ ⲚⲀϤ ϪⲈ ⲒⲤ ⲦⲈⲔⲘⲀⲨ ⲚⲈⲘ ⲚⲈⲔⲤⲚⲎⲞⲨ ⲤⲀⲂⲞⲖ ⲈⲨⲔⲰϮ ⲚⲤⲰⲔ
32Umati wa watu ulikuwa umekaa hapo kumzunguka. Basi, wakamwambia, “Mama yako na ndugu zako wako nje, wanataka kukuona.”
33ⲞⲨⲞϨ ⲈⲦⲀϤⲈⲢⲞⲨⲰ ⲚⲰⲞⲨ ⲠⲈϪⲀϤ ϪⲈ ⲒⲤ ⲦⲀⲘⲀⲨ ⲚⲈⲘ ⲚⲀⲤⲚⲎⲞⲨ
33Yesu akawaambia, “Mama yangu na ndugu zangu ni kina nani?”
34ⲞⲨⲞϨ ⲈⲦⲀϤϪⲞⲨϢⲦ ⲈⲚⲎ ⲈⲦϨⲈⲘⲤⲒ ⲘⲠⲈϤⲔⲰϮ ⲠⲈϪⲀϤ ϪⲈ ⲒⲤ ⲦⲀⲘⲀⲨ ⲚⲈⲘ ⲚⲀⲤⲚⲎⲞⲨ.
34Hapo akawatazama watu waliokuwa wamemzunguka, akasema, “Tazameni! Hawa ndio mama yangu na ndugu zangu.
35ⲪⲎ ⲈⲐⲚⲀⲒⲢⲒ ⲘⲠⲈⲦⲈϨⲚⲈ ⲪⲚⲞⲨϮ ⲪⲀⲒ ⲠⲈ ⲠⲀⲤⲞⲚ ⲚⲈⲘ ⲦⲀⲤⲰⲚⲒ ⲚⲈⲘ ⲦⲀⲘⲀⲨ.
35Mtu yeyote anayefanya anayotaka Mungu, huyo ndiye kaka yangu, dada yangu na mama yangu.”
Tip: use the ← and → keys to turn chapters.