Kaukaubani jaura Apostel worangundru 7
Testamenta Marra (Dieri New Testament)Translation
Testamenta Marra (Dieri New Testament)
Biblia Takatifu (Swahili): New Testament portions
1Priesta pirna jatana wonti: „Jeruja jenia nganai?“
1Basi, Kuhani Mkuu akamwuliza, “Je, mambo haya ni kweli?”
2Nau jatana wonti: „Ngatata ja ngaperi ngantjalu, ngaranimarau! Pirnalaia Goda ngaperi ngaiananani Abrahamangu wondraterina wonti, nau Mesopotamia mitani ngamanala, windrila nau Haranani ngamanala,
2Naye Stefano akasema, “Ndugu zangu na akina baba, nisikilizeni! Mungu alimtokea baba yetu Abrahamu alipokuwa kule Mesopotamia kabla hajaenda kukaa kule Harani.
3Ja nunkangu jatana wonti: «Jinkani mitandru ja jinkani nguralandru puntiamai, ja mitaia palkamai, ninapini ngato jinkangu wondrala nganai.»
3Mungu alimwambia: Ondoka katika nchi yako; waache watu wa ukoo wako; nenda katika nchi nitakayokuonyesha!
4Ja nau Chaldaia mitandru puntina wonti ja Haranani ngamana wonti. Ja ngaperi nunkani matja nari, Nulia nina nakandru nguramanilkana wonti nunkangupini mitaia, nunkangu jura karari ngamala wapaia.
4Kwa hivyo, Abrahamu alihama nchi ya Kaldayo, akaenda kukaa Harani. Baada ya kifo cha baba yake, Mungu alimtoa tena Harani akaja kukaa katika nchi hii mnayokaa sasa.
5Ja Nulia nunkangu naka wata maratunka jinkina wonti, wata jeruntjaia worderunu tidna, ja nunkangu talpadakana wonti, Nulia ninapini mita nunkangu potuja kupana jinkila nganai, ja ngatamurani nunkanani nunkangu ngadani, windri nau kupa pani nganana wonti.
5Mungu hakumpa hata sehemu moja ya nchi hii iwe mali yake; hata hivyo, alimwahidia kumpa nchi hii iwe yake na ya wazawa wake, ingawaje wakati huu hakuwa na mtoto.
6Goda jeruja jatana wonti: «Ngatamura jinkani ngandrana nganala nganai mita tulani, ja tanali nina mili ngankala nganai, ja nunkangu madlentji ngankala nganai kilpawoldra 400.
6Mungu alimwambia hivi: Wazao wako watapelekwa katika nchi inayotawaliwa na watu wengine, na huko watafanywa watumwa na kutendewa vibaya kwa muda wa miaka mia nne.
7Ja tanangupini kana wolarani, nunkangu tana mili nganala nganai, ngato kalala jinkila nganai, Goda jatana wonti, ja ngadani tana dunkala nganai, ja mili ngakani nganala nganai nunkangupini pirini.»
7Lakini mimi nitalihukumu taifa hilo litakalowafanya watumwa. Kisha nitawatoa katika nchi hiyo ili waje kuniabudu mahali hapa.
8Ja Nulia tanangu karuwali ngankani Testamenta jinkina wonti; ja nulu Isaak kantji patana wonti, ja ditji mara wora ja parkulani nulu nina karuwali ngankana wonti, ja Isaakali nina Jakob, ja Jakobali ngaperi worani janku marapratjana ja mandru.
8Halafu Mungu aliifanya tohara iwe ishara ya agano. Hivyo, Abrahamu alimtahiri mtoto wake Isaka, siku ya nane baada ya kuzaliwa. Na Isaka, vivyo hivyo, alimtahiri Yakobo. Naye Yakobo aliwatendea wale mababu kumi na wawili vivyo hivyo.
9Ja ngaperi worani jankujeli Josephangu milkirina wonti, ja nina Egypta mitaia kalalaia jinkina wonti; ja Goda nunkangunto nganana wonti,
9“Wale mababu walimwonea wivu Yosefu, wakamuuza utumwani Misri. Lakini Mungu alikuwa pamoja naye,
10Ja Nulia nina nunkani ketjaketjana pratjanandru dukarana wonti, ja nunkangu murla ja kirila jinkina wonti Pharaoni Egypta mitaia kaparani, ja nulu nina kapakapara kurana wonti Egypta mitani ja pungani nunkanani.
10akamwokoa katika taabu zake zote. Mungu alimjalia fadhili na hekima mbele ya Farao, mfalme wa Misri, hata Farao akamweka awe mkuu wa ile nchi na nyumba ya kifalme.
11Ja maua pirna ja ketjaketjana pirna Egypta mitani ja Kanaan mitani wokarana wonti; ja ngaperali worali ngaiananali buka pani mankamankana wonti.
11Kisha, kulizuka njaa kubwa katika nchi yote ya Misri na Kanaani, ikasababisha dhiki kubwa. Babu zetu hawakuweza kupata chakula chochote.
12Jakobali matja ngarana, Egypta mitani buka tandra parai, nulu ngaperi worana ngaianani pota ngoperala jinpana wonti.
12Basi, Yakobo alipopata habari kwamba huko Misri kulikuwa na nafaka, aliwatuma watoto wake, yaani babu zetu, waende huko Misri mara ya kwanza.
13Ja pota mandrulani Joseph nejini nunkanani wondraterina wonti, ja Pharao Josephani nguja milkila pantjina wonti.
13Katika safari yao ya pili, Yosefu alijitambulisha kwa ndugu zake, na Farao akaifahamu jamaa ya Yosefu.
14Josephali jinpana wonti ja ngaperi nunkani Jakob ja ngurala nunkani pratjana manina tikana wonti, mungara 75.
14Yosefu alituma ujumbe kwa baba yake na jamaa yote, jumla watu sabini na tano, waje Misri.
15Jakob Egypta mitaia ngarina wonti ja palina wonti, nau ja ngaperi wora ngaianani;
15Hivyo, Yakobo alikwenda Misri ambako yeye na babu zetu wengine walikufa.
16Ja tanali tanana Sichemia padakana wonti, ja nunkangupini narikutuni todina wonti, nina Abrahamali mardatandrali burungankana wonti Hemorani ngatamurandru Sichemangu.
16Miili yao ililetwa mpaka Shekemu, ikazikwa katika kaburi Abrahamu alilonunua kutoka kwa kabila la Hamori kwa kiasi fulani cha fedha.
17Worderu talpadakani miljaru karakararina wonti, nina Godali Abrahamangu morlalu kurana wonti, jeruja bakana kana wolara punkana wonti, ja munamaririna wonti Egypta mitani,
17“Wakati ulipotimia Mungu aitimize ahadi aliyompa Abrahamu, idadi ya wale watu kule Misri ilikwisha ongezeka na kuwa kubwa zaidi.
18Nunkanipini ditjielu, mitaia kapara nguru terkakanantulu, nau Josephandru ko nganana wonti.
18Mwishowe, mfalme mmoja ambaye hakumtambua Yosefu alianza kutawala huko Misri.
19Nulupini ngaianani kana wolara kirieli jedibana wonti, ja ngaperi ngaianani jupana wonti ja jirijiribana wonti, tanali kupa waka worarana tikananto, ngangau tana wata tepi ngamananto.
19Alilifanyia taifa letu ukatili, akawatendea vibaya babu zetu kwa kuwalazimisha waweke nje watoto wao wachanga ili wafe.
20Nunkanguka miljarani Moses dankana wonti, ja kupa ngumu nganana wonti Godani; nina tanali pira parkulu pirna ngankana wonti ngaperaia nunkanaia pungani.
20Mose alizaliwa wakati huo. Alikuwa mtoto mzuri sana. Alilelewa nyumbani kwa muda wa miezi mitatu,
21Tanali bakana nina matja worarana tikana, nina Pharaonali mankarali patana wonti, ja nandru nina pirna ngankana wonti nankanila ngatani.
21na alipotolewa nje, binti wa Farao alimchukua, akamlea kama mtoto wake.
22Ja Mosili ngujangujara manina wonti Egyptalani kirila pratjanani; ja nau ngurunguru nganana wonti jaurali ja ngankanali.
22Mose alifundishwa mambo yote ya hekima ya Wamisri akawa mashuhuri kwa maneno na matendo.
23Nau kilpawoldra 40 matja nganana, nunkangu ngarani wokarana wonti, ngatata nunkani, Israel ngatamura najila.
23“Alipokuwa na umri wa miaka arobaini aliamua kwenda kuwaona ndugu zake Waisraeli.
24Ja nulu najina wonti, kulno talkundru ketjaketjanani, ja nunkangu nulu marangokana wonti, ja nunkangu talku jinkina wonti, nina nulu ngampu kalalu ngankanani, ja nulu Egypta kana naria nandrana wonti.
24Huko alimwona mmoja wao akitendewa vibaya, akaenda kumwokoa, na kulipiza kisasi, akamuua yule Mmisri.
25Nulu ngundrana wonti, ngatatajeli nunkanali jenia ngujamananto, Godali marali nunkanali tanangu kulkani jinkinanto; tanali jenia wata ngujamana wonti.
25(Alidhani kwamba Waisraeli wenzake wangeelewa kwamba Mungu angemtumia yeye kuwakomboa, lakini hawakuelewa hivyo.)
26Ja ditji kulnuni nau tanangu wondraterina wonti, ja mandru dilpamalina wonti, ja nulu pudlana parparali ngankana wonti murlali pantjinanto, ja jatana wonti: «Materi wulujai! judla ngatata nganai, minandru judla tjikatjika ngankijiribamaliai?»
26Kesho yake, aliwaona Waisraeli wawili wakipigana, akajaribu kuwapatanisha, akisema: Ninyi ni ndugu; kwa nini basi, kutendeana vibaya ninyi kwa ninyi?
27Nulu kamaneli nunkani tjikatjika ngankana warai, nina tertubana wonti ja jatana wonti: «Warle jidna ngalingu kapara ja kalala kuranietja kurana warai?
27Yule aliyekuwa anampiga mwenzake alimsukuma Mose kando akisema: Ni nani aliyekuweka wewe kuwa kiongozi na mwamuzi wa watu?
28Jundru ngantjai bakana ngana nari ngankala, worderu jundru woldrawirdi nina Egypta kana nari ngankala wiri?»
28Je, unataka kuniua kama ulivyomuua yule Mmisri jana?
29Moses nunkangupini jaurandru japa mindrina wonti, ja Midian mitani ngandrani pantjina wonti, ja naka nulu ngatamura mandru kantji patana wonti.
29Baada ya kusikia hayo Mose alikimbia, akaenda kukaa katika nchi ya Midiani na huko akapata watoto wawili.
30Ja kilpawoldra 40 matja mudana, Sinaia mordawonpaia pitarani Kaparaia angela kulno nunkangu wondraterina wonti turu jaolali dilka nindrini.
30“Miaka arobaini ilipotimia, malaika wa Bwana alimtokea Mose katika kichaka kilichokuwa kinawaka moto kule jangwani karibu na mlima Sinai.
31Mosili nina najinani, nau mudlandru ngaruparana wonti; ja nau karakara matja wokarana nina najila, Kaparaia ngaiala nunkangu pantjina wonti:
31Mose alistaajabu sana kuona jambo hilo hata akasogea karibu ili achungulie; lakini alisikia sauti ya Bwana:
32«Ngani jinkanaia ngaperi woraia Goda nganai, Abrahamani Goda ja Isaakani Goda ja Jakobani Goda.» Mosili ngarrana wonti ja wata wontjana wonti morla najila.
32Mimi ni Mungu wa baba zako, Mungu wa Abrahamu, Isaka na Yakobo! Mose akatetemeka kwa hofu na wala hakuthubutu kutazama zaidi.
33Kapara nunkangu jatana wonti: «Tidnaputa jinkani tidnandru dukarau, ngangau naupini piri, woderi jidni terkala wapaia, mita kulikiri nganai.
33Bwana akamwambia: Vua viatu vyako maana hapa unaposimama ni mahali patakatifu.
34Ngato kantji najina warai, worderu tanali kana wolara ngakani Egypta mitani jupai, ja tanani kidakidani ngato ngarana warai, ja ngani ngarina warai tanana kulkala; ja karari kaparau, ngato jidna Egypta mitaia jinpala nganai.»
34Nimeyaona mabaya wanayotendewa watu wangu kule Misri. Nimesikia kilio chao, nami nimekuja kuwaokoa. Basi sasa, nitakutuma Misri.
35Ninapini Mose, nina tanali bulu ngujamana wonti ja jatana wonti: «Warle jidna Kapara ja kalala kuranietja kurana warai?» Nina Godali kapara ja kulkanipirna jinpana wonti angelaia marali, nau nunkangu wondraterina wonti dilka nindrini.
35“Huyu Mose ndiye yule watu wa Israeli waliyemkataa waliposema: Ni nani aliyekuweka wewe kuwa kiongozi na mwamuzi wetu? Kwa njia ya yule malaika aliyemtokea katika kichaka kilichokuwa kinawaka moto, Mungu alimtuma Mose huyo awe kiongozi na mkombozi.
36Nulupini tanana dunkalkana wonti, ja nulu malka ja pirnala ngankana wonti Egypta mitani ja panto maraljani ja pitarani kilpawoldra 40.
36Ndiye aliyewaongoza wale watu watoke Misri kwa kufanya miujiza na maajabu katika nchi ya Misri, katika bahari ya Shamu na jangwani kwa muda wa miaka arobaini.
37Naupini nau Mose nganai, nau Israel ngatamurani jatana wonti: «Propheta kulno Kaparali juranali Godali jurangu jiritjibala nganai jurani ngatamurandru, ngana jeribaka, ninapini ngaralanganajatinimai.»
37Mose ndiye aliyewaambia watu wa Israeli: Mungu atawateulieni nabii kama mimi kutoka katika ndugu zenu ninyi wenyewe.
38Naupini nau nganai, nau mili wolarani pitarani angelani jela nganana wonti, nulu nunkangu Sinai mardawonpani ja ngaperani ngaiananani kaukaubana wonti, nulu tepia jaura patana wonti ngaianangu jinkila.
38Wakati watu wa Israeli walipokutana pamoja kule jangwani, Mose ndiye aliyekuwako huko pamoja nao. Alikuwa huko pamoja na babu zetu na yule malaika aliyeongea naye mlimani Sinai; ndiye aliyekabidhiwa yale maneno yaletayo uzima atupe sisi.
39Nunkangu ngaperi ngaianani wata ngantjana wonti pankila, a‐ai, tanali nina tertubana wonti, ja tanali ngarali tananali Egypta mitaia tikana kurana wonti.
39“Lakini yeye ndiye babu zetu waliyemkataa kumsikiliza; walimsukuma kando, wakatamani kurudi Misri.
40Ja tana Aaronangu jatana wonti: «Ngaianingu Goda worana ngankijiribau, tana ngaianingu ngopera wapananto; ngangau ngaiani ko nganai, mina nunkangupini Mosingu, nulu ngaianina Egypta mitandru dunkalkana paraia, pantjila wiri.»
40Walimwambia Aroni: Tutengenezee miungu itakayotuongoza njiani, maana hatujui yaliyompata Mose huyu aliyetuongoza kutoka Misri!
41Ja tanali nganti kuparu ngankana wonti tananguka ditjini, ja tanali mudlamalkani poto ngumu jinkina wonti, ja tanana maraia ngankanani mankina wonti.
41Hapo ndipo walipojitengenezea sanamu ya ndama, wakaitambikia na kukifanyia sherehe kitu ambacho ni kazi ya mikono yao wenyewe.
42Goda karitjinawontikana wonti, ja tanana jinkina wonti pariwilpaia wolarani wodatarana ngamala, worderu Prophetaia jaurani dakanala parai: «Jura ngakangu poto ngumu ja nandrani poto ngumu jinkina wonti kilpawoldrawirdi 40 pitarani, jura Israel pungajai?
42Lakini Mungu aliondoka kati yao, akawaacha waabudu nyota za anga, kama ilivyoandikwa katika kitabu cha manabii: Enyi watu wa Israeli! Si mimi mliyenitolea dhabihu na sadaka kwa muda wa miaka arobaini kule jangwani!
43Kau, jura Molochani punga ja jurani Godaia Remphan ditji waka patana wonti, tanana mudlamalka, tanana jura ngankana wonti, tanangu ngatjila; ja ngato jurana Babylon jerankari kurala nganai.»
43Ninyi mlikibeba kibanda cha mungu Moloki, na sanamu ya nyota ya mungu wenu Refani. Sanamu mlizozifanya ndizo mlizoabudu. Kwa sababu hiyo nitakupeleka mateka mbali kupita Babuloni!
44Ngaianani ngaperi worali tinkaraia punga pitarani ngamalkana wonti, worderu Nulia, Nauja Mosingu ngankamalina wonti, jirijiribana wonti, nulu nina ngankananto nunkangu mudlani jeribaka, nina nulu najina wonti.
44Kule jangwani babu zetu walikuwa na lile hema lililoshuhudia kuweko kwa Mungu. Lilitengenezwa kama Mungu alivyomwambia Mose alifanye; nakala kamili ya kile alichoonyeshwa.
45Ninapini ngaperali ngaiananali bakana manina wonti, ja nina Josua jela nunkangupini mitani padakana wonti, nina kana kojeli ngamalkana wonti, tanana Godali ngaperaia ngaiananaia mudlandru dangana wonti Davidani ditjielu.
45Kisha babu zetu walilipokezana wao kwa wao mpaka wakati wa Yoshua, walipoinyakua ile nchi kutoka kwa mataifa ambayo Mungu aliyafukuza mbele yao. Hapo lilikaa mpaka nyakati za Daudi.
46Nulupini Godangu manjula mankamankana wonti ja ngatjina wonti, nulu punga mankamankananto Jakobani Godani.
46Daudi alipata upendeleo kwa Mungu, akamwomba Mungu ruhusa ya kumjengea makao yeye aliye Mungu wa Yakobo.
47Salomolu nunkangu punga wotina wonti.
47Lakini Solomoni ndiye aliyemjengea Mungu nyumba.
48Windri Kapara pirna wata Godaia pungani ngamai, tanana kanali marali wotina warai, worderu Propheta jatana wonti:
48“Hata hivyo, Mungu Mkuu haishi katika nyumba zilizojengwa na binadamu; kama nabii asemavyo:
49«Pariwilpa ngakani pirnalaia piri nganai, ja mita ngakanaia tidnaia tidna piri; mina punga‐jura ngakangu wotinanto Kapara jatai; mina ngakani ngara ngamani piri nganai kara?
49Bwana asema: Mbingu ni kiti changu cha enzi na dunia ni kiti changu cha kuwekea miguu.
50Wata ngakani marali jenia pratjana ngankana wonti?»
50Ni nyumba ya namna gani basi mnayoweza kunijengea, na ni mahali gani nitakapopumzika? Vitu hivi vyote ni mimi nimevifanya, au sivyo?
51Jura kana wokara ngurunguru ja karuwali pani ngarani ja talpani, jura milingeru Jaola kulikirini tiririai, worderu ngaperi jurani jeruja bakana jura.
51“Enyi wakaidi wakuu! Mioyo na masikio yenu ni kama ya watu wa mataifa. Ninyi ni kama baba zenu. Siku zote mnampinga Roho Mtakatifu.
52Worangununkangu Propheta jurani ngaperi wora wata tirikaripaterina wonti? Ja tanali tanana nari ngankana wonti, tanali kaukaubana wonti kana talkuja wokaranandru, nunkani wondawondanietja ja nari nandranietja jura karari pantjina paraia;
52Je, yuko nabii yeyote ambaye baba zenu hawakumtesa? Waliwaua hao Mungu aliowatuma watangaze kuja kwake yule Mwenye Haki. Na sasa, ninyi mmemsaliti, mkamuua.
53Jura, jura jirijiribani jaura manina wonti angelaia mangieli, ja ninapini wata ngamalkana warai.“
53Ninyi mliipokea ile Sheria iliyoletwa kwenu na Malaika, lakini hamkuitii.”
54Tanali jenia ngarana, jenia tanangu ngarani palkingana wonti, ja tana manatandra mataterina wonti nunkangu.
54Wale wazee wa Baraza waliposikia hayo, walighadhibika sana, wakamsagia meno kwa hasira.
55Ja nau Jaolali kulikirieli manamiri nganana wonti, ja nulu pariwilpaia ngurutalpana najina tarana wonti, ja nulu Godaia pirnala najina wonti, ja Jesus Godaia ngunarani terkanani.
55Lakini Stefano akiwa amejawa na Roho Mtakatifu, akatazama juu mbinguni, akauona utukufu wa Mungu na Yesu amekaa upande wa kulia wa Mungu.
56Ja nau jatana wonti: „Mai, ngato najila wapaia pariwilpa piririnani, ja Kanaia Ngatamura Godaia ngunarani terkanani.“
56Akasema, “Tazameni! Ninaona mbingu zimefunuliwa na Mwana wa Mtu amesimama upande wa kulia wa Mungu.”
57Tana ngaiala pirnali maritjina wonti, ja tanani talpa ngandrawalkaterina wonti, ja tirieli nunkangu kulnukulnuni mindrina pararana wonti.
57Hapo, watu wote katika kile kikao cha Baraza, wakapiga kelele na kuziba masikio yao kwa mikono yao. Kisha wakamrukia wote kwa pamoja,
58Ja tanali nina ngurandru tertubana wonti, ja nina mardali naria dakana wonti. Ja tinkarietjali kati tanani kurana wonti kulnuja tidnani, tala nunkani Saulus.
58wakamtoa nje ya mji, wakampiga mawe. Wale mashahidi wakayaweka makoti yao chini ya ulinzi wa kijana mmoja jina lake Saulo.
59Ja tanali Stephanus mardali naria dakana wonti, nulu karkana wonti ja jatana wonti: „Kapara Jesujai, jaola ngakani patamai!“
59Waliendelea kumpiga mawe Stefano, huku akiwa anasali: “Bwana Yesu, ipokee roho yangu!”
60Nau pantjaterkana ngarina wonti, ja ngaiala pirnali karkana wonti; „Kaparajai, tanangu ninapini madlentji wata ngamalkamai!“ Ja nau jenia matja jatana, nau ngarapalina wonti.
60Akapiga magoti, akalia kwa sauti kubwa: “Bwana, usiwalaumu kwa sababu ya dhambi hii.” Baada ya kusema hivyo, akafa.
Tip: use the ← and → keys to turn chapters.